Kollaj: ulysmedia.kz.
Qazaq tili máselesin kótergen Rinat Zaiytov Qazaqstanda Memlekettik tildi damytý agenttigin ashýǵa bolatynyn aitty, dep habarlaidy Ulysmedia.kz.
«Birinshi kezekte, til joq. Til bolý kerek, ol úshin. Qazaq tilin bári túsinetin deńgeide bolýy tiis. Al Konstitýtsiiany ózgertpei-aq qoiaiyq. Áneýgúni Máýlen Saǵathanulymen kezdeskende (Áshimbaev – senat tóraǵasy) «Aǵa, biz jaǵdaidy túsinip turmyz» dedim. Rasynda da, qazir Konstitýtsiiaǵa bir ǵana tildi qaldyrsaq, shý ete túsedi, narazy toptyń ishine ózimizdiń orys tildi qazaqtar da qosylady. Oǵan keiingi ailarda myńdap kóship kelgen orystar qosylady. Sonymen, qoǵam taǵy ekige bólinedi. Ol da ishte daý, iritki týǵyzady», - deidi ol.
Rinat Zaiytovtyń aitýynsha, memlekettik til degen termindi paidalaný kerek. Memlekettik tildi damytý agenttigin ashýǵa bolady. Resýrs bar, múmkindigi bar. Memlekettik tildi damytý agenttigi nemen ainalysady? Ol eshqandai agressiiasyz memlekettik tildiń órkendeýine úles qosýy kerek dep esepteidi aqyn.
«Abai óleńderin ózge ulttar arasynda oryndaý baiqaýy dedik te, 500 myń júlde qoidyq. Qyrǵyn adam qatysty. Olarǵa Abai mańyzdy emes shyǵar, biraq sol arqyly olar Abaidy tanytty. Olar qazaqtyń tiline tilin syndyrdy. Onyń ózi jetistik. Dál osylaii biz qazaq tilin jarqyratyp kórsetip, balalarymyzdy qyzyqtyra alatyn bolsaq, mysaly, bizdiń qazir qarjy bólinip, ortalyq alańdarda qazaq alfavitteri, Baitursynov alfavitin balalardy oinatyp, q, ǵ jańaǵy sondai sózderge tilderin syndyryp, myna jaqta batyrlar jyry bar, otbasy hrestomatiiasy istep júrgen búkil baǵdarlamasy bar.. Myna jaqta ulttyq sportty damytamyz dep, ótirik balalardy atqa mingizip úiretken bop, sadaqqa úiretken bop, sol arqyly tilimizdi nasihattap, bári bir tilde túsinetindei jaǵdaiǵa jetkizsek, onda múmkin biz birtutastanamyz. Onda qazir qazaq tilin sabap sóilete almaisyń. Meniń óz týysqandarym bar, biraýyz qazaqsha bilmeitin. Men ne isteimin endi..», - deidi ol.
Rinat Zaiytov osy ýaqytqa deiin qyzmet etip jatqan Qazaq tili qoǵamyn synǵa aldy
«Ne bitirdi? Osy qazaq tili qoǵamynyń jumysynyń nátijesinde qazaq tili osynndai deńgeige jetti dep bireý aitsynshy maǵan kelip. Kerisinshe sol qoǵamdardyń jumys istemegendiginen qazir bizdiń tilimiz ala-shubar. Ótkende qaljyńdap aitqanym bar, endi bir bes jylda bizde Raim Artýr tili paida bolady. Qazaqsha solai sóileidi adamdardyń bári», - deidi aqyn.
Rinat Zaiytov Qazaqstan qoǵamyndaǵy eń úlken problema – kez kelgen memlekettik qyzmetker qazaq tilin, Qazaqstan memleketin, qazaq ultyn, qazaq qoǵamy, Qazaqstan memleketiniń órkendeýin oilap otyrǵan 95 paiyzy joqtyǵynda ekenin aitady.
«Olardyń jalǵyz-aq problemasy bar – maǵan eshkim tiispese eken degen. Boldy. Osy otyrǵan jerimde otyra bersem, maǵan eshkim tiispese dedii. «Qazaq tili nege damymai jatyr? A, men bilmeimin, anaý biledi. Qazaq qoǵamy nege bulai bop jatyr? Men bilmeimin, mynaý biledi. Báriniń problemasyn maǵan aitpasa boldy». Boldy. Endi bul áreket myna júieden, joǵary jaqtan aitylmai «E, qoiyńdar ondaidy. Endi adamdy jumysta istegen nátijesine qarai baǵalaimyz dese, qurǵaq statistikaǵa emes. Naqtyly kórsetken nátijege, tiri aýditoriiasyna..» sonda jumys isteitin shyǵar, múmkin. Bilmeim nege ekenin bizde bári kreslosyna otyryp alǵan, eshkim eshteńe istegisi kelmeidi. Probleme eshkimge kedergi keltirip jatqan joq. Adamdar ózderi istegisi kelmeidi. Jany ashymaidy ma, álde bári ózinshe bop ketken be?.. Bunyń ar jaǵynda ne bar bilmeimin», - deidi aitysker.
Aqyn áý bastan tárbie durys bolmaǵanyn eske alady.
«Biz táýelsizdik alǵaly bizdiń eń birinshi men, men bop túsirgen serial qai serial esińizde me? Qai tilde túsirdik biz serialdy? Orys tilinde «Perekrestek» degen serial túsirdik. Sonda paida boldy, «Balam ty segodnia poedish. A, jaraidy onda jolyń bolsyn. Hotela tebe..» dep qalai bolsa solai sóileitin qazaqtar sol serialdan keiin paida boldy bizde. Áli kúnge deiin sol tendentsiiamen jumys istep kelemiz. Óitkeni, aldyńǵy arba qalai júrse, sońǵy.. Taǵy Abaiǵa júginemiz. «Adamnyń adamshylyǵy isti qalai bastaǵandyǵynan bilinedi, qalaisha aiaqtaǵanynan emes» deidi. Bastadyq, ózimiz solai tárbielep aldyq. Tilin bilmeitin adam ultynan qaidan jany ashidy. Óziniń kim ekenin bilmeitin adam...», - deidi oiyn qorytyndylaǵan aqyn.
