كوللاج: ulysmedia.kz.
قازاق تٸلٸ مەسەلەسٸن كٶتەرگەن رينات زايىتوۆ قازاقستاندا مەملەكەتتٸك تٸلدٸ دامىتۋ اگەنتتٸگٸن اشۋعا بولاتىنىن ايتتى, دەپ حابارلايدى Ulysmedia.kz.
«بٸرٸنشٸ كەزەكتە, تٸل جوق. تٸل بولۋ كەرەك, ول ٷشٸن. قازاق تٸلٸن بەرٸ تٷسٸنەتٸن دەڭگەيدە بولۋى تيٸس. ال كونستيتۋتسييانى ٶزگەرتپەي-اق قويايىق. ەنەۋگٷنٸ مەۋلەن ساعاتحانۇلىمەن كەزدەسكەندە (ەشٸمباەۆ – سەنات تٶراعاسى) «اعا, بٸز جاعدايدى تٷسٸنٸپ تۇرمىز» دەدٸم. راسىندا دا, قازٸر كونستيتۋتسيياعا بٸر عانا تٸلدٸ قالدىرساق, شۋ ەتە تٷسەدٸ, نارازى توپتىڭ ٸشٸنە ٶزٸمٸزدٸڭ ورىس تٸلدٸ قازاقتار دا قوسىلادى. وعان كەيٸنگٸ ايلاردا مىڭداپ كٶشٸپ كەلگەن ورىستار قوسىلادى. سونىمەن, قوعام تاعى ەكٸگە بٶلٸنەدٸ. ول دا ٸشتە داۋ, ٸرٸتكٸ تۋعىزادى», - دەيدٸ ول.
رينات زايىتوۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتٸك تٸل دەگەن تەرميندٸ پايدالانۋ كەرەك. مەملەكەتتٸك تٸلدٸ دامىتۋ اگەنتتٸگٸن اشۋعا بولادى. رەسۋرس بار, مٷمكٸندٸگٸ بار. مەملەكەتتٸك تٸلدٸ دامىتۋ اگەنتتٸگٸ نەمەن اينالىسادى? ول ەشقانداي اگرەسسيياسىز مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ ٶركەندەۋٸنە ٷلەس قوسۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدٸ اقىن.
«اباي ٶلەڭدەرٸن ٶزگە ۇلتتار اراسىندا ورىنداۋ بايقاۋى دەدٸك تە, 500 مىڭ جٷلدە قويدىق. قىرعىن ادام قاتىستى. ولارعا اباي ماڭىزدى ەمەس شىعار, بٸراق سول ارقىلى ولار ابايدى تانىتتى. ولار قازاقتىڭ تٸلٸنە تٸلٸن سىندىردى. ونىڭ ٶزٸ جەتٸستٸك. دەل وسىلايي بٸز قازاق تٸلٸن جارقىراتىپ كٶرسەتٸپ, بالالارىمىزدى قىزىقتىرا الاتىن بولساق, مىسالى, بٸزدٸڭ قازٸر قارجى بٶلٸنٸپ, ورتالىق الاڭداردا قازاق الفاۆيتتەرٸ, بايتۇرسىنوۆ الفاۆيتٸن بالالاردى ويناتىپ, ق, ع جاڭاعى سونداي سٶزدەرگە تٸلدەرٸن سىندىرىپ, مىنا جاقتا باتىرلار جىرى بار, وتباسى حرەستوماتيياسى ٸستەپ جٷرگەن بٷكٸل باعدارلاماسى بار.. مىنا جاقتا ۇلتتىق سپورتتى دامىتامىز دەپ, ٶتٸرٸك بالالاردى اتقا مٸنگٸزٸپ ٷيرەتكەن بوپ, ساداققا ٷيرەتكەن بوپ, سول ارقىلى تٸلٸمٸزدٸ ناسيحاتتاپ, بەرٸ بٸر تٸلدە تٷسٸنەتٸندەي جاعدايعا جەتكٸزسەك, وندا مٷمكٸن بٸز بٸرتۇتاستانامىز. وندا قازٸر قازاق تٸلٸن ساباپ سٶيلەتە المايسىڭ. مەنٸڭ ٶز تۋىسقاندارىم بار, بٸراۋىز قازاقشا بٸلمەيتٸن. مەن نە ٸستەيمٸن ەندٸ..», - دەيدٸ ول.
رينات زايىتوۆ وسى ۋاقىتقا دەيٸن قىزمەت ەتٸپ جاتقان قازاق تٸلٸ قوعامىن سىنعا الدى
«نە بٸتٸردٸ? وسى قازاق تٸلٸ قوعامىنىڭ جۇمىسىنىڭ نەتيجەسٸندە قازاق تٸلٸ وسىننداي دەڭگەيگە جەتتٸ دەپ بٸرەۋ ايتسىنشى ماعان كەلٸپ. كەرٸسٸنشە سول قوعامداردىڭ جۇمىس ٸستەمەگەندٸگٸنەن قازٸر بٸزدٸڭ تٸلٸمٸز الا-شۇبار. ٶتكەندە قالجىڭداپ ايتقانىم بار, ەندٸ بٸر بەس جىلدا بٸزدە رايم ارتۋر تٸلٸ پايدا بولادى. قازاقشا سولاي سٶيلەيدٸ ادامداردىڭ بەرٸ», - دەيدٸ اقىن.
رينات زايىتوۆ قازاقستان قوعامىنداعى ەڭ ٷلكەن پروبلەما – كەز كەلگەن مەملەكەتتٸك قىزمەتكەر قازاق تٸلٸن, قازاقستان مەملەكەتٸن, قازاق ۇلتىن, قازاق قوعامى, قازاقستان مەملەكەتٸنٸڭ ٶركەندەۋٸن ويلاپ وتىرعان 95 پايىزى جوقتىعىندا ەكەنٸن ايتادى.
«ولاردىڭ جالعىز-اق پروبلەماسى بار – ماعان ەشكٸم تيٸسپەسە ەكەن دەگەن. بولدى. وسى وتىرعان جەرٸمدە وتىرا بەرسەم, ماعان ەشكٸم تيٸسپەسە دەديٸ. «قازاق تٸلٸ نەگە دامىماي جاتىر? ا, مەن بٸلمەيمٸن, اناۋ بٸلەدٸ. قازاق قوعامى نەگە بۇلاي بوپ جاتىر? مەن بٸلمەيمٸن, مىناۋ بٸلەدٸ. بەرٸنٸڭ پروبلەماسىن ماعان ايتپاسا بولدى». بولدى. ەندٸ بۇل ەرەكەت مىنا جٷيەدەن, جوعارى جاقتان ايتىلماي «ە, قويىڭدار وندايدى. ەندٸ ادامدى جۇمىستا ٸستەگەن نەتيجەسٸنە قاراي باعالايمىز دەسە, قۇرعاق ستاتيستيكاعا ەمەس. ناقتىلى كٶرسەتكەن نەتيجەگە, تٸرٸ اۋديتوريياسىنا..» سوندا جۇمىس ٸستەيتٸن شىعار, مٷمكٸن. بٸلمەيم نەگە ەكەنٸن بٸزدە بەرٸ كرەسلوسىنا وتىرىپ العان, ەشكٸم ەشتەڭە ٸستەگٸسٸ كەلمەيدٸ. پروبلەمە ەشكٸمگە كەدەرگٸ كەلتٸرٸپ جاتقان جوق. ادامدار ٶزدەرٸ ٸستەگٸسٸ كەلمەيدٸ. جانى اشىمايدى ما, ەلدە بەرٸ ٶزٸنشە بوپ كەتكەن بە?.. بۇنىڭ ار جاعىندا نە بار بٸلمەيمٸن», - دەيدٸ ايتىسكەر.
اقىن ەۋ باستان تەربيە دۇرىس بولماعانىن ەسكە الادى.
«بٸز تەۋەلسٸزدٸك العالى بٸزدٸڭ ەڭ بٸرٸنشٸ مەن, مەن بوپ تٷسٸرگەن سەريال قاي سەريال ەسٸڭٸزدە مە? قاي تٸلدە تٷسٸردٸك بٸز سەريالدى? ورىس تٸلٸندە «پەرەكرەستەك» دەگەن سەريال تٷسٸردٸك. سوندا پايدا بولدى, «بالام تى سەگودنيا پوەديش. ا, جارايدى وندا جولىڭ بولسىن. حوتەلا تەبە..» دەپ قالاي بولسا سولاي سٶيلەيتٸن قازاقتار سول سەريالدان كەيٸن پايدا بولدى بٸزدە. ەلٸ كٷنگە دەيٸن سول تەندەنتسييامەن جۇمىس ٸستەپ كەلەمٸز. ٶيتكەنٸ, الدىڭعى اربا قالاي جٷرسە, سوڭعى.. تاعى ابايعا جٷگٸنەمٸز. «ادامنىڭ ادامشىلىعى ٸستٸ قالاي باستاعاندىعىنان بٸلٸنەدٸ, قالايشا اياقتاعانىنان ەمەس» دەيدٸ. باستادىق, ٶزٸمٸز سولاي تەربيەلەپ الدىق. تٸلٸن بٸلمەيتٸن ادام ۇلتىنان قايدان جانى اشيدى. ٶزٸنٸڭ كٸم ەكەنٸن بٸلمەيتٸن ادام...», - دەيدٸ ويىن قورىتىندىلاعان اقىن.
