«Qazaqstan aviatsiialyq ákimshiligi» AQ 2019 jyldyń 27 jeltoqsanynda ushaǵy apatqa ushyraǵan «Bek Eir» áýe kompaniiasynyń paidalanýshy jáne ushýǵa jaramdylyǵy sertifikattarynyń qoldanylýyn toqtatty, – dep habarlaidy Azamattyq aviatsiia komitetiniń baspasóz qyzmeti.
Bul sheshim áýe kompaniiasynda sońǵy úsh jylda eki iri apattyń oryn alýyna bailanysty qabyldandy. Sonymen qatar, osy ýaqyt ishinde jinalǵan ushý saǵattarynyń boljamdy sanyna súiene otyryp, qaýipsizdik oryn alý máseleleriniń jiiligi áýetasymaldaýshy úshin qaýipsizdiktiń ruqsat etilgen deńgeiinen aitarlyqtai joǵary bolǵanyn kórsetedi. Sertifikattardyń qoldanylýyn ýaqytsha toqtatý nátijesinde «Bek Eir» áýe kompaniiasynyń qoldanystaǵy paidalanýshy sertifikatyn muqiiat tekserý bastaldy, sondai-aq tekserý barysynda birqatar buzýshylyqtar anyqtaldy.
Atap aitqanda, Qazaqstan aviatsiialyq ákimshiligi «Bek Eir» áýe kompaniiasyn tekserý barysynda ushý jaramdylyǵyna qatysty eki negizgi máseleni anyqtady. Birinshiden, áýe kompaniiasynyń tolyq jáne tiisti esep júrgizý arqyly áýe flotynyń ushý jaramdylyǵyn qoldaýdy baqylai almaǵany anyqtaldy. Tehnikalyq jýrnaldardaǵy málimetter, quramdas bólikterdi bir ushaqtan ekinshi ushaqqa aýystyrý protsesiniń eleýli kórsetkishterine sáikes kelmeidi.
Esepterge sáikes, «Bek Eir» únemi bir ushaqtyń quramdas bólikterin alyp, basqa ushaqqa ornatatyndyǵyn kórsetedi. Bul is-áreketter agregattardyń jumys isteýin esepke alý týraly, sondai-aq áýe kompaniiasynyń qarjylandyrýdyń jetkiliksizdiginen qosalqy bólshekter alýǵa qabiletsizdigi nemese eski ushaqtar úshin qosalqy bólshekter alýdyń kúrdeliligi týraly máselelerdi týyndatady.
Sonymen birge, anyqtalǵan taǵy bir óreskel kemshilik - bul saǵattar men tsikldardy qadaǵalaý úshin seriialyq nómirler týraly aqparatty kórsetetin derekter kestelerin alyp tastaý. Bul qozǵaltqyshtardy sáikestendirý budan bylai tekserilýi múmkin emes jáne qozǵaltqyshqa tirkeletin saǵattar men tsikldar budan bylai rastalýy múmkin emes degendi bildiredi.
Atalǵan másele birneshe qozǵaltqyshtarda bary anyqtaldy, bul «Bek Eir» áýe kompaniiasy paidalanatyn barlyq aviatsiialyq qozǵaltqyshtarǵa kúmán týdyrady.
Sonymen qatar, Fokker-100 ushaqtarynyń qozǵaltqyshtaryn óndirýshi Rolls Royce kompaniiasy osy ushaqtar Qazaqstanda qoldanysqa túskennen bastap, olarǵa atalǵan qozǵaltqyshtardyń kúrdeli jóndeýi týraly aqparat túspegenin habarlady. Sondai-aq, Rolls Royce «Qazaqstannyń aviatsiialyq ákimshiligi» AQ-ǵa derekter kestelerin alýdy talap etetin rásimder joq ekenin jáne Rolls Royce eshqandai jaǵdaida qoldanystaǵy qozǵaltqyshpen bul áreketti jasaýǵa ruqsat bermeitindigin habarlady.
«Bek Eir» áýe kompaniiasynan túzetý is-qimyldary josparyn ázirleý kezinde «Qazaqstan aviatsiialyq ákimshiligi» AQ komponentterdiń barlyq aýysýlaryn kórsetetin, ushaqtarda saqtalatyn jazbalardy durys sáikestendirý máselesine basa nazar aýdarylatyn bolady dep kútýde. Qozǵaltqyshty sáikestendirý áýe kompaniia qandai qozǵaltqyshtar ekenin jáne seriialyq nómirleri bar barlyq jazbalardyń durys ekenin dáleldei alatyndai etip júrgizilýge tiis.
Ushý jaramdylyǵynyń ekinshi negizgi máselesi bir ushaqtan ekinshisine agregattardyń aýysýynyń eleýli sany, sondai-aq olardy basqarýǵa qajetti inventarlyq baqylaýdyń bolmaýy. Bul protsess tiisti túrde baqylanbaidy, bul áýe kompaniiasynyń áýe kemelerine tehnikalyq qyzmet kórsetý jáne jóndeý jónindegi máselelerdi odan ári zertteýdi talap etedi.
Sondai-aq ELT statýsy (avariialyq radiomaiak), júk bólikteriniń órtke qarsy qorǵanysynyń jetispeýshiligi, qutqarý keýdesheleri jáne t. b. siiaqty kóptegen buzýshylyqtar bar. Munyń bári «Bek Eir» túzetý is-áreketteri boiynsha josparynda eskerilýi tiis.
Jalpy alǵanda, ol ushaqtardyń shyqqan jylyna, sondai-aq ushýǵa jaramdylyǵyn saqtaý rásimderiniń jaǵdaiyna bailanysty flottyń jaǵdaiy qanaǵattanarlyqsyz dep baǵalanady. Bul buzýshylyqtardyń keń tizimimen qatar, túzetý is-qimyldary jospary qabyldanǵanǵa deiin ushýǵa jaramdylyǵy sertifikattarynyń qalpyna keltirilmeitindigin rastaidy. Áýe kemesiniń ushýǵa jaramdylyǵy tiisti deńgeide bolýyna kepildik berý úshin túzetý is-qimyldar josparynyń jetkilikti elementteri men merzimi Qazaqstan aviatsiialyq ákimshiligine usynylyp, kelisilip, toltyrylýy qajet.
Áýe kompaniiasynyń áýe kemesin ushýda paidalanýyna qatysty anyqtalǵan buzýshylyqtar tizbesi de áserli. Bek Eir qyzmetkerlerin daiarlaý máselesi erekshe alańdaýshylyq týǵyzady, óitkeni qujattamany tekserý qaýipsizdik boiynsha oqytýǵa jáne olardy kompaniiadaǵy esepke alýǵa qatysty eleýli qaýipter týraly kýálandyrady. Jazbalar jetkilikti túrde tolyq kórsetilmegen nemese olardyń senimdiligine kúmán týdyratyn eleýli aýytqýlar bar ekeni anyq. Barlyq ekipajdardyń áýe kemesin durys paidalanýǵa tiisti túrde úiretilgendigin kórsetetin oqý-jattyǵý júiesin jáne esepke júrgizýdi jaqsartý sharalaryn qabyldaý qajet.
Almaty áýejaiyndaǵy beine kórsetilimderdi zertteý barysynda «Bek Eir» áýe kemesiniń ushaqtaryn ushýǵa daiyndaityn ekipajdardyń, ádette, áýe kemesin paidalaný nusqaýlyǵynda talap etilgendei qanatyn ainalyp ótpeitindigi nemese teksermegeitindigi anyqtaldy.
Fokker 28-100 ushaǵyn paidalaný jónindegi nusqaýlyqta ushaqtyń qanaty árbir ushýdyń aldynda tekserilýi tiis jáne osy tiptegi ushaqtar úshin nusqaýlyqta bul tekserýdiń qalai oryndalýy tiis ekendigi kórsetilgen.
Bul protsedýra 1993 jyly Makedoniiadaǵy Skopedegi apattan keiin ushý jaramdylyǵy týraly direktiva retinde engizildi. Qanatty joǵarǵy betindegi, tómengi betindegi jáne qanattyń aldyńǵy bóligindegi aldyńǵy jiektiń boiymen úsh núktede taktildi (qolmen) tekserý qajet. Nusqaýlyqta eger onda muz bolsa, qanatty tazartý kerektigi kórsetilgen. «Bek Eir» ushaqtaryn daiyndaýdyń zerttelgen beinejazbalarynan bul tekserý júrgizilmegenin kórýge bolady.
Oqý-jattyǵýlar týraly esepterde áýe kemesiniń qysqy paidalanýǵa daiyndyq júrgizilgendigi týraly málimetter joq, sonymen qatar úlgidegi ushaqtardyń ekipajdary muzdaný qaýpin basqarýǵa daiyndalǵanyn kórsetetin jattyǵý baǵdarlamasy joq. Qazaqstanda qysqy kezeńde áýe kemelerin paidalaný sipatyn eskere otyryp, bul qaýipsizdiktiń mańyzdy máselesi bolyp tabylady. Bul áýe kompaniiasynyń táýekelderin baǵalaýdy qamtityn qaýipsizdikti basqarý júiesimen bailanysty. Qaýipsizdikti basqarý júiesi - bul qaýipsizdiktiń belsendi quraly jáne durys paidalaný kezinde jumysty aitarlyqtai jaqsarta alady.
Qazirgi ýaqytta «Bek Eir» AQ tekserý jumystary jalǵasýda. Ol aiaqtalǵannan keiin «Bek Eir» AQ 10 kún ishinde barlyq buzýshylyqtardy joiý úshin «Qazaqstan aviatsiialyq ákimshiligi» AQ-na túzetý is-qimyldarynyń josparyn usynýy tiis. Eger buzýshylyqtar 6 ai ishinde joiylmasa, paidalanýshy sertifikaty men ushý jaramdylyǵy sertifikattary keri qaitarylyp alynady. Bul áreketter aiaqtalǵansha, sertifikattardyń qoldanylýy belgisiz merzimge toqtatyldy.
