«قازاقستان اۆياتسييالىق ەكٸمشٸلٸگٸ» اق 2019 جىلدىڭ 27 جەلتوقسانىندا ۇشاعى اپاتقا ۇشىراعان «بەك ەير» ەۋە كومپانيياسىنىڭ پايدالانۋشى جەنە ۇشۋعا جارامدىلىعى سەرتيفيكاتتارىنىڭ قولدانىلۋىن توقتاتتى, – دەپ حابارلايدى ازاماتتىق اۆياتسييا كوميتەتٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.
بۇل شەشٸم ەۋە كومپانيياسىندا سوڭعى ٷش جىلدا ەكٸ ٸرٸ اپاتتىڭ ورىن الۋىنا بايلانىستى قابىلداندى. سونىمەن قاتار, وسى ۋاقىت ٸشٸندە جينالعان ۇشۋ ساعاتتارىنىڭ بولجامدى سانىنا سٷيەنە وتىرىپ, قاۋٸپسٸزدٸك ورىن الۋ مەسەلەلەرٸنٸڭ جيٸلٸگٸ ەۋەتاسىمالداۋشى ٷشٸن قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ رۇقسات ەتٸلگەن دەڭگەيٸنەن ايتارلىقتاي جوعارى بولعانىن كٶرسەتەدٸ. سەرتيفيكاتتاردىڭ قولدانىلۋىن ۋاقىتشا توقتاتۋ نەتيجەسٸندە «بەك ەير» ەۋە كومپانيياسىنىڭ قولدانىستاعى پايدالانۋشى سەرتيفيكاتىن مۇقييات تەكسەرۋ باستالدى, سونداي-اق تەكسەرۋ بارىسىندا بٸرقاتار بۇزۋشىلىقتار انىقتالدى.
اتاپ ايتقاندا, قازاقستان اۆياتسييالىق ەكٸمشٸلٸگٸ «بەك ەير» ەۋە كومپانيياسىن تەكسەرۋ بارىسىندا ۇشۋ جارامدىلىعىنا قاتىستى ەكٸ نەگٸزگٸ مەسەلەنٸ انىقتادى. بٸرٸنشٸدەن, ەۋە كومپانيياسىنىڭ تولىق جەنە تيٸستٸ ەسەپ جٷرگٸزۋ ارقىلى ەۋە فلوتىنىڭ ۇشۋ جارامدىلىعىن قولداۋدى باقىلاي الماعانى انىقتالدى. تەحنيكالىق جۋرنالدارداعى مەلٸمەتتەر, قۇرامداس بٶلٸكتەردٸ بٸر ۇشاقتان ەكٸنشٸ ۇشاققا اۋىستىرۋ پروتسەسٸنٸڭ ەلەۋلٸ كٶرسەتكٸشتەرٸنە سەيكەس كەلمەيدٸ.
ەسەپتەرگە سەيكەس, «بەك ەير» ٷنەمٸ بٸر ۇشاقتىڭ قۇرامداس بٶلٸكتەرٸن الىپ, باسقا ۇشاققا ورناتاتىندىعىن كٶرسەتەدٸ. بۇل ٸس-ەرەكەتتەر اگرەگاتتاردىڭ جۇمىس ٸستەۋٸن ەسەپكە الۋ تۋرالى, سونداي-اق ەۋە كومپانيياسىنىڭ قارجىلاندىرۋدىڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸنەن قوسالقى بٶلشەكتەر الۋعا قابٸلەتسٸزدٸگٸ نەمەسە ەسكٸ ۇشاقتار ٷشٸن قوسالقى بٶلشەكتەر الۋدىڭ كٷردەلٸلٸگٸ تۋرالى مەسەلەلەردٸ تۋىنداتادى.
سونىمەن بٸرگە, انىقتالعان تاعى بٸر ٶرەسكەل كەمشٸلٸك - بۇل ساعاتتار مەن تسيكلداردى قاداعالاۋ ٷشٸن سەرييالىق نٶمٸرلەر تۋرالى اقپاراتتى كٶرسەتەتٸن دەرەكتەر كەستەلەرٸن الىپ تاستاۋ. بۇل قوزعالتقىشتاردى سەيكەستەندٸرۋ بۇدان بىلاي تەكسەرٸلۋٸ مٷمكٸن ەمەس جەنە قوزعالتقىشقا تٸركەلەتٸن ساعاتتار مەن تسيكلدار بۇدان بىلاي راستالۋى مٷمكٸن ەمەس دەگەندٸ بٸلدٸرەدٸ.
اتالعان مەسەلە بٸرنەشە قوزعالتقىشتاردا بارى انىقتالدى, بۇل «بەك ەير» ەۋە كومپانيياسى پايدالاناتىن بارلىق اۆياتسييالىق قوزعالتقىشتارعا كٷمەن تۋدىرادى.
سونىمەن قاتار, Fokker-100 ۇشاقتارىنىڭ قوزعالتقىشتارىن ٶندٸرۋشٸ Rolls Royce كومپانيياسى وسى ۇشاقتار قازاقستاندا قولدانىسقا تٷسكەننەن باستاپ, ولارعا اتالعان قوزعالتقىشتاردىڭ كٷردەلٸ جٶندەۋٸ تۋرالى اقپارات تٷسپەگەنٸن حابارلادى. سونداي-اق, Rolls Royce «قازاقستاننىڭ اۆياتسييالىق ەكٸمشٸلٸگٸ» اق-عا دەرەكتەر كەستەلەرٸن الۋدى تالاپ ەتەتٸن رەسٸمدەر جوق ەكەنٸن جەنە Rolls Royce ەشقانداي جاعدايدا قولدانىستاعى قوزعالتقىشپەن بۇل ەرەكەتتٸ جاساۋعا رۇقسات بەرمەيتٸندٸگٸن حابارلادى.
«بەك ەير» ەۋە كومپانيياسىنان تٷزەتۋ ٸس-قيمىلدارى جوسپارىن ەزٸرلەۋ كەزٸندە «قازاقستان اۆياتسييالىق ەكٸمشٸلٸگٸ» اق كومپونەنتتەردٸڭ بارلىق اۋىسۋلارىن كٶرسەتەتٸن, ۇشاقتاردا ساقتالاتىن جازبالاردى دۇرىس سەيكەستەندٸرۋ مەسەلەسٸنە باسا نازار اۋدارىلاتىن بولادى دەپ كٷتۋدە. قوزعالتقىشتى سەيكەستەندٸرۋ ەۋە كومپانييا قانداي قوزعالتقىشتار ەكەنٸن جەنە سەرييالىق نٶمٸرلەرٸ بار بارلىق جازبالاردىڭ دۇرىس ەكەنٸن دەلەلدەي الاتىنداي ەتٸپ جٷرگٸزٸلۋگە تيٸس.
ۇشۋ جارامدىلىعىنىڭ ەكٸنشٸ نەگٸزگٸ مەسەلەسٸ بٸر ۇشاقتان ەكٸنشٸسٸنە اگرەگاتتاردىڭ اۋىسۋىنىڭ ەلەۋلٸ سانى, سونداي-اق ولاردى باسقارۋعا قاجەتتٸ ينۆەنتارلىق باقىلاۋدىڭ بولماۋى. بۇل پروتسەسس تيٸستٸ تٷردە باقىلانبايدى, بۇل ەۋە كومپانيياسىنىڭ ەۋە كەمەلەرٸنە تەحنيكالىق قىزمەت كٶرسەتۋ جەنە جٶندەۋ جٶنٸندەگٸ مەسەلەلەردٸ ودان ەرٸ زەرتتەۋدٸ تالاپ ەتەدٸ.
سونداي-اق ELT ستاتۋسى (اۆارييالىق راديوماياك), جٷك بٶلٸكتەرٸنٸڭ ٶرتكە قارسى قورعانىسىنىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ, قۇتقارۋ كەۋدەشەلەرٸ جەنە ت. ب. سيياقتى كٶپتەگەن بۇزۋشىلىقتار بار. مۇنىڭ بەرٸ «بەك ەير» تٷزەتۋ ٸس-ەرەكەتتەرٸ بويىنشا جوسپارىندا ەسكەرٸلۋٸ تيٸس.
جالپى العاندا, ول ۇشاقتاردىڭ شىققان جىلىنا, سونداي-اق ۇشۋعا جارامدىلىعىن ساقتاۋ رەسٸمدەرٸنٸڭ جاعدايىنا بايلانىستى فلوتتىڭ جاعدايى قاناعاتتانارلىقسىز دەپ باعالانادى. بۇل بۇزۋشىلىقتاردىڭ كەڭ تٸزٸمٸمەن قاتار, تٷزەتۋ ٸس-قيمىلدارى جوسپارى قابىلدانعانعا دەيٸن ۇشۋعا جارامدىلىعى سەرتيفيكاتتارىنىڭ قالپىنا كەلتٸرٸلمەيتٸندٸگٸن راستايدى. ەۋە كەمەسٸنٸڭ ۇشۋعا جارامدىلىعى تيٸستٸ دەڭگەيدە بولۋىنا كەپٸلدٸك بەرۋ ٷشٸن تٷزەتۋ ٸس-قيمىلدار جوسپارىنىڭ جەتكٸلٸكتٸ ەلەمەنتتەرٸ مەن مەرزٸمٸ قازاقستان اۆياتسييالىق ەكٸمشٸلٸگٸنە ۇسىنىلىپ, كەلٸسٸلٸپ, تولتىرىلۋى قاجەت.
ەۋە كومپانيياسىنىڭ ەۋە كەمەسٸن ۇشۋدا پايدالانۋىنا قاتىستى انىقتالعان بۇزۋشىلىقتار تٸزبەسٸ دە ەسەرلٸ. بەك ەير قىزمەتكەرلەرٸن دايارلاۋ مەسەلەسٸ ەرەكشە الاڭداۋشىلىق تۋعىزادى, ٶيتكەنٸ قۇجاتتامانى تەكسەرۋ قاۋٸپسٸزدٸك بويىنشا وقىتۋعا جەنە ولاردى كومپانيياداعى ەسەپكە الۋعا قاتىستى ەلەۋلٸ قاۋٸپتەر تۋرالى كۋەلاندىرادى. جازبالار جەتكٸلٸكتٸ تٷردە تولىق كٶرسەتٸلمەگەن نەمەسە ولاردىڭ سەنٸمدٸلٸگٸنە كٷمەن تۋدىراتىن ەلەۋلٸ اۋىتقۋلار بار ەكەنٸ انىق. بارلىق ەكيپاجداردىڭ ەۋە كەمەسٸن دۇرىس پايدالانۋعا تيٸستٸ تٷردە ٷيرەتٸلگەندٸگٸن كٶرسەتەتٸن وقۋ-جاتتىعۋ جٷيەسٸن جەنە ەسەپكە جٷرگٸزۋدٸ جاقسارتۋ شارالارىن قابىلداۋ قاجەت.
الماتى ەۋەجايىنداعى بەينە كٶرسەتٸلٸمدەردٸ زەرتتەۋ بارىسىندا «بەك ەير» ەۋە كەمەسٸنٸڭ ۇشاقتارىن ۇشۋعا دايىندايتىن ەكيپاجداردىڭ, ەدەتتە, ەۋە كەمەسٸن پايدالانۋ نۇسقاۋلىعىندا تالاپ ەتٸلگەندەي قاناتىن اينالىپ ٶتپەيتٸندٸگٸ نەمەسە تەكسەرمەگەيتٸندٸگٸ انىقتالدى.
Fokker 28-100 ۇشاعىن پايدالانۋ جٶنٸندەگٸ نۇسقاۋلىقتا ۇشاقتىڭ قاناتى ەربٸر ۇشۋدىڭ الدىندا تەكسەرٸلۋٸ تيٸس جەنە وسى تيپتەگٸ ۇشاقتار ٷشٸن نۇسقاۋلىقتا بۇل تەكسەرۋدٸڭ قالاي ورىندالۋى تيٸس ەكەندٸگٸ كٶرسەتٸلگەن.
بۇل پروتسەدۋرا 1993 جىلى ماكەدونيياداعى سكوپەدەگٸ اپاتتان كەيٸن ۇشۋ جارامدىلىعى تۋرالى ديرەكتيۆا رەتٸندە ەنگٸزٸلدٸ. قاناتتى جوعارعى بەتٸندەگٸ, تٶمەنگٸ بەتٸندەگٸ جەنە قاناتتىڭ الدىڭعى بٶلٸگٸندەگٸ الدىڭعى جيەكتٸڭ بويىمەن ٷش نٷكتەدە تاكتيلدٸ (قولمەن) تەكسەرۋ قاجەت. نۇسقاۋلىقتا ەگەر وندا مۇز بولسا, قاناتتى تازارتۋ كەرەكتٸگٸ كٶرسەتٸلگەن. «بەك ەير» ۇشاقتارىن دايىنداۋدىڭ زەرتتەلگەن بەينەجازبالارىنان بۇل تەكسەرۋ جٷرگٸزٸلمەگەنٸن كٶرۋگە بولادى.
وقۋ-جاتتىعۋلار تۋرالى ەسەپتەردە ەۋە كەمەسٸنٸڭ قىسقى پايدالانۋعا دايىندىق جٷرگٸزٸلگەندٸگٸ تۋرالى مەلٸمەتتەر جوق, سونىمەن قاتار ٷلگٸدەگٸ ۇشاقتاردىڭ ەكيپاجدارى مۇزدانۋ قاۋپٸن باسقارۋعا دايىندالعانىن كٶرسەتەتٸن جاتتىعۋ باعدارلاماسى جوق. قازاقستاندا قىسقى كەزەڭدە ەۋە كەمەلەرٸن پايدالانۋ سيپاتىن ەسكەرە وتىرىپ, بۇل قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ ماڭىزدى مەسەلەسٸ بولىپ تابىلادى. بۇل ەۋە كومپانيياسىنىڭ تەۋەكەلدەرٸن باعالاۋدى قامتيتىن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ باسقارۋ جٷيەسٸمەن بايلانىستى. قاۋٸپسٸزدٸكتٸ باسقارۋ جٷيەسٸ - بۇل قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ بەلسەندٸ قۇرالى جەنە دۇرىس پايدالانۋ كەزٸندە جۇمىستى ايتارلىقتاي جاقسارتا الادى.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا «بەك ەير» اق تەكسەرۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. ول اياقتالعاننان كەيٸن «بەك ەير» اق 10 كٷن ٸشٸندە بارلىق بۇزۋشىلىقتاردى جويۋ ٷشٸن «قازاقستان اۆياتسييالىق ەكٸمشٸلٸگٸ» اق-نا تٷزەتۋ ٸس-قيمىلدارىنىڭ جوسپارىن ۇسىنۋى تيٸس. ەگەر بۇزۋشىلىقتار 6 اي ٸشٸندە جويىلماسا, پايدالانۋشى سەرتيفيكاتى مەن ۇشۋ جارامدىلىعى سەرتيفيكاتتارى كەرٸ قايتارىلىپ الىنادى. بۇل ەرەكەتتەر اياقتالعانشا, سەرتيفيكاتتاردىڭ قولدانىلۋى بەلگٸسٸز مەرزٸمگە توقتاتىلدى.
