Búgin elordada «Elimizdiń batysyndaǵy avtojoldarda iske asyrylyp jatqan jobalar: problemalar men sheshý joldary» taqyrybynda qoǵamdyq tyńdaý ótti. Shara barysynda QR Indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministri Qaiyrbek Óskenbaev qatysýshylar tarapynan týyndaǵan saýaldarǵa jaýap berýge tyrysty, dep habarlaidy QazAqparat.
Aldymen sóz alǵan Senat depýtaty Ǵumar Dúisembaev Atyraý oblysynyń joldary búginde syn kótermeitin jaǵdaiǵa jetip, halyqtyń narazylyǵyn týdyryp otyrǵandyǵyn, josparly jol salý jumystarynyń júrgizilmei jatqanyn ashyq aitty.
«Bireýler búkil aqsha Atyraý oblysynda, munda barlyq problema sheshilgen dep oilaidy. Ókinishke qarai jol sapasy boiynsha óńir aimaqtardyń arasynda sońynan sanaǵanda úshinshi orynda tur. Búginde Astrahan-Atyraý joly ańyzǵa ainalyp otyr. Prezident hattamasynda bul joldy 2021 jylǵa deiin bitirý kerek dep jazylǵan. Jol salynyp jatqan joq, toqtap tur. Halyq 300 shaqyrym jerdiń zardabyn tartýda. Ne sebep? Kimnen kemshilik ketti? «Qulsary-Muqyr» joly da salynbady. Úkimet basshysynyń meniń depýtattyq saýalyma bergen jaýabynda Aziia damý bankmen kelisim jasalyp jatqany, únemdelgen qarajatqa atalǵan joldy salý bastalatyndyǵyn aitylǵan edi. Sodan beri úsh jyl ótti. Jol qurylysynyń negizdemesi de jasalyp bitpegen. 24 mlrd, 48 mlrd úndemdelip jatyr, bastaimyz deidi. Áli joq. Endi sońǵy bergen aqparatta qurylys jumystary 2025 jylǵa qarai yǵystyrylǵany aitylady. Nege?», - dedi senator.
Osy oraida Qaiyrbek Óskenbaev atyraýlyqtardyń jolǵa qatysty narazylyqtarynyń oryndy ekendigin aita kele Astrahan-Atyraý jolynyń birinshi kezeńi júzege asqanymen ekinshi kezeńi sozylyp ketkendigin jasyrmady.
«Onyń sebebi mynada, Semeide jol jobalaý institýty bar. Sol institýt joldyń jobasyn jasaǵanda jergilikti jerdiń topyraǵyn qurylysqa paidalaýǵa qosqan. Ol jobalyq-smetalyq qujattamada eskerildi. Al jumys bastalǵanda topyraq sapasy jol qurylysyna jaramaityndyǵy anyqtaldy. Óitkeni, onyń quramynda tuz, gips bar. Merdiger kompaniia mundai topyraqpen jol salǵan kezde onyń sapasy bolmaityndyǵyn aityp otyr. Sondyqtan institýt jazaǵa tartylyp, óz qarajattaryna qaitadan jobalyq-smetalyq qujattama ázirledi. Ótken jyly ol qujattama saraptamadan ótti. Jol qarajaty tolyq kózdelgen. Kelesi jyly joldy tolyq bitiremiz dep josparlap otyrmyz», - dedi ministr.
Al Indýstriia jáne infraqurylymdyq damý vitse-ministri Berik Kamaliev «Atyraý-Astrahan» jolynyń qurylysy toqtamaǵanyn, qazirgi ýaqytta Aqtóbe oblysynan, Almatydan jol qurylysyna qajetti materialdar jetkizilip jatqanyn atap ótti.
«Bul jol keńes zamanynda, 1975 jyly salynǵan. Qazaqstannyń sapaly joldarynyń biri edi. Biraq, keiingi ýaqytta Ózbekstannan tranzittik júk kólikteriniń kóp ótýine bailanysty sapasyz bolyp qaldy. Astrahannan Goniýshkinaǵa deiingi 60 shaqyrym joldy qurylymyn aiaqtadyq. Bul jol respýblikalyq biýdjetten qarjylandyrylady. Joldyń qalǵan bóligine Eýropalyq bankten tartylady», - dedi vitse-ministr.
Qaiyrbek Óskenbaevtyń aitýynsha, «Qulsary-Muqyr» jolynyń tehnikalyq-ekonomikalyq negizdemesi ázirlengen.
Ol qazirgi ýaqytta saraptamadan ótip jatyr. Osy jyldyń naýryz aiynyń ishinde ol jumys aiaqtalady.
Sodan keiin jobalaý jumystary, qarjylandyrý kózderi anyqtalady.
Barlyq is-sharalar aiaqtalǵannan keiin jol qurylysy 2024 ne 2025 jyly bastalady.
Sondai-aq ol 519 shaqyrymdyq «Atyraý-Oral» jolynyń qurylysyna qatysty oimen bólisti.
Onyń atap ótýinshe, joldyń 184 shaqyrymy Atyraý oblysynan ótedi. Biyl joldyń jobasy ázirlenip, kelesi jyly qurylys jumystary bastalady.
Qazirgi ýaqytta joldyń Atyraý oblysyna ótetin bóligin salýǵa 100 mlrd teńgeden astam qarajat qajet bolady.
Bul qarjynyń 90 mlrd teńgesi basqa jobalardan bosap ta tur.
Al Májilis depýtaty Dúisenbai Turǵanov jol qurylysyna tartylǵan merdiger kompaniialar kelisimshart jasasqannan beri dizel, qurylys materialdary baǵasy kóterilip ketkendigin alǵa tartyp, osyǵan bailanysty Úkimet tarapynan qandai is-sharalar qabyldanatyndyǵyn surady.
Osy saýalǵa jaýap bergen ministrdiń aitýynsha, Atyraý oblysyndaǵy jol qurylysyna qajetti qarajat tolyq kózdelgen.
Onyń 15 paiyzy memleket tarapynan, biýdjetten bólinse, 85 paiyzy halyqaralyq qarjy institýttarynan tartylady. 2022 jylǵa qarajat naqty kózdelgen.
Al 2023-2024 jyldarǵa qajetti qarajat respýblikalyq biýdjetti qaraý barysynda eskeriledi.
Qoǵamdyq talqylaýǵa qatysýshylar jalpy qurylys salasyndaǵy jemqorlyqtyń aldyn alý máselelerin de kóterdi.
Osy oraida ministr saladaǵy jemqorlyqty joiýdyń birden-biri joly tsifrlandyrý ekendigine nazar aýdartty.
«Elimizge eń qaýiptisi – jemqorlyq. Ony bireýlerdi aýystyryp, jańa adamdardy taǵaiyndaý arqyly jeńe almaisyz. Jemqorlyqtyń aldyn alýdyń 2 jolyn kózdep otyrmyz. Birinshiden memlekettik saraptama institýtynda onlain kalkýliator jasadyq. Óńirlerde buryn salynǵan aýrýana, mektep qunyn eskere otyryp, jańa nysan baǵasy odan aspaýy tiistigin kompiýter eskertedi. Ekinshiden, Úkimet basshysyna shekti baǵaǵa qatysty usynysymyzdy daiyndap otyrmyz. Iaǵni, bizde aýdanda qandai aýrýhana ne mektep salatyndyǵy bárbir. Biraq onyń sharshy metrdi belgilengen somadan aspaýy tiis. Sonymen qatar «E-qurylys» degen aqparattyq júieni jasadyq. Qazir saraptamadan ótip jatyr. Biyl iske qosylady», - dedi Qaiyrbek Óskenbaev.
Sondai-aq is-shara barysynda Indýstriia vitse-ministri Berik Kamaliev bir shaqyrym jolǵa qansha qarajat jumsalatynyn túsindirip berdi.
«1 shaqyrym jolǵa jumsalatyn qarajat kólemi onyń sanatyna bailanysty bolady. Máselen, 1-sanattaǵy joldardyń 1 shaqyrymyna bizde 4 mln dollarǵa deiin jumsalady. Al 1 shaqyrymyna 1 mln dollar shyǵyndalatyn joldar 3-sanatqa jatady. Joldardyń qandai sanatta bolatyndyǵy olarmen ótetin kólikter sanyna bailanysty. Aitalyq, ol jolmen táýligine 10 myń kólik ótetin bolsa, onda mundai jol 1-sanatty bolýy jáne 4 jolaq salynýy tiis. Mysaly Atyraý-Oral joly, Atyraýdan Dossorǵa shyǵatyn jol 1-sanatty bolýy tiis. Aqtóbeden Qandaǵashqa baratyn 110 shaqyrymdyq jol 1-sanatty bolady. Al 2-sanatty joldarǵa ketetin shyǵyn 2,5 mln dollarǵa deiin jetedi», - dedi ol.
Onyń atap ótýinshe, qazirgi ýaqytta jol jabyndysynyń qalyńdyǵyna qatysty ózgertý engizilgen.
Kezinde Almatydan elordaǵa salynǵan joldyń qalyńdyǵy 40 santimetr bolǵan.
«Qazir joldardyń qalyńdyǵyn 80 santimetrge jetkizdik. Jol tabanyn tósetemiz, úsh qabat asfalt tósetemiz. Sondyqtan joldy salýǵa ketetin qarajat osylarǵa bailanysty», - dedi vitse-ministr.
