بٷگٸن ەلوردادا «ەلٸمٸزدٸڭ باتىسىنداعى اۆتوجولداردا ٸسكە اسىرىلىپ جاتقان جوبالار: پروبلەمالار مەن شەشۋ جولدارى» تاقىرىبىندا قوعامدىق تىڭداۋ ٶتتٸ. شارا بارىسىندا قر يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترٸ قايىربەك ٶسكەنباەۆ قاتىسۋشىلار تاراپىنان تۋىنداعان ساۋالدارعا جاۋاپ بەرۋگە تىرىستى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
الدىمەن سٶز العان سەنات دەپۋتاتى عۇمار دٷيسەمباەۆ اتىراۋ وبلىسىنىڭ جولدارى بٷگٸندە سىن كٶتەرمەيتٸن جاعدايعا جەتٸپ, حالىقتىڭ نارازىلىعىن تۋدىرىپ وتىرعاندىعىن, جوسپارلى جول سالۋ جۇمىستارىنىڭ جٷرگٸزٸلمەي جاتقانىن اشىق ايتتى.
«بٸرەۋلەر بٷكٸل اقشا اتىراۋ وبلىسىندا, مۇندا بارلىق پروبلەما شەشٸلگەن دەپ ويلايدى. ٶكٸنٸشكە قاراي جول ساپاسى بويىنشا ٶڭٸر ايماقتاردىڭ اراسىندا سوڭىنان ساناعاندا ٷشٸنشٸ ورىندا تۇر. بٷگٸندە استراحان-اتىراۋ جولى اڭىزعا اينالىپ وتىر. پرەزيدەنت حاتتاماسىندا بۇل جولدى 2021 جىلعا دەيٸن بٸتٸرۋ كەرەك دەپ جازىلعان. جول سالىنىپ جاتقان جوق, توقتاپ تۇر. حالىق 300 شاقىرىم جەردٸڭ زاردابىن تارتۋدا. نە سەبەپ? كٸمنەن كەمشٸلٸك كەتتٸ? «قۇلسارى-مۇقىر» جولى دا سالىنبادى. ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ مەنٸڭ دەپۋتاتتىق ساۋالىما بەرگەن جاۋابىندا ازييا دامۋ بانكمەن كەلٸسٸم جاسالىپ جاتقانى, ٷنەمدەلگەن قاراجاتقا اتالعان جولدى سالۋ باستالاتىندىعىن ايتىلعان ەدٸ. سودان بەرٸ ٷش جىل ٶتتٸ. جول قۇرىلىسىنىڭ نەگٸزدەمەسٸ دە جاسالىپ بٸتپەگەن. 24 ملرد, 48 ملرد ٷندەمدەلٸپ جاتىر, باستايمىز دەيدٸ. ەلٸ جوق. ەندٸ سوڭعى بەرگەن اقپاراتتا قۇرىلىس جۇمىستارى 2025 جىلعا قاراي ىعىستىرىلعانى ايتىلادى. نەگە?», - دەدٸ سەناتور.
وسى ورايدا قايىربەك ٶسكەنباەۆ اتىراۋلىقتاردىڭ جولعا قاتىستى نارازىلىقتارىنىڭ ورىندى ەكەندٸگٸن ايتا كەلە استراحان-اتىراۋ جولىنىڭ بٸرٸنشٸ كەزەڭٸ جٷزەگە اسقانىمەن ەكٸنشٸ كەزەڭٸ سوزىلىپ كەتكەندٸگٸن جاسىرمادى.
«ونىڭ سەبەبٸ مىنادا, سەمەيدە جول جوبالاۋ ينستيتۋتى بار. سول ينستيتۋت جولدىڭ جوباسىن جاساعاندا جەرگٸلٸكتٸ جەردٸڭ توپىراعىن قۇرىلىسقا پايدالاۋعا قوسقان. ول جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامادا ەسكەرٸلدٸ. ال جۇمىس باستالعاندا توپىراق ساپاسى جول قۇرىلىسىنا جارامايتىندىعى انىقتالدى. ٶيتكەنٸ, ونىڭ قۇرامىندا تۇز, گيپس بار. مەردٸگەر كومپانييا مۇنداي توپىراقپەن جول سالعان كەزدە ونىڭ ساپاسى بولمايتىندىعىن ايتىپ وتىر. سوندىقتان ينستيتۋت جازاعا تارتىلىپ, ٶز قاراجاتتارىنا قايتادان جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ەزٸرلەدٸ. ٶتكەن جىلى ول قۇجاتتاما ساراپتامادان ٶتتٸ. جول قاراجاتى تولىق كٶزدەلگەن. كەلەسٸ جىلى جولدى تولىق بٸتٸرەمٸز دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز», - دەدٸ مينيستر.
ال يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ۆيتسە-مينيسترٸ بەرٸك كاماليەۆ «اتىراۋ-استراحان» جولىنىڭ قۇرىلىسى توقتاماعانىن, قازٸرگٸ ۋاقىتتا اقتٶبە وبلىسىنان, الماتىدان جول قۇرىلىسىنا قاجەتتٸ ماتەريالدار جەتكٸزٸلٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
«بۇل جول كەڭەس زامانىندا, 1975 جىلى سالىنعان. قازاقستاننىڭ ساپالى جولدارىنىڭ بٸرٸ ەدٸ. بٸراق, كەيٸنگٸ ۋاقىتتا ٶزبەكستاننان ترانزيتتٸك جٷك كٶلٸكتەرٸنٸڭ كٶپ ٶتۋٸنە بايلانىستى ساپاسىز بولىپ قالدى. استراحاننان گونيۋشكيناعا دەيٸنگٸ 60 شاقىرىم جولدى قۇرىلىمىن اياقتادىق. بۇل جول رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلادى. جولدىڭ قالعان بٶلٸگٸنە ەۋروپالىق بانكتەن تارتىلادى», - دەدٸ ۆيتسە-مينيستر.
قايىربەك ٶسكەنباەۆتىڭ ايتۋىنشا, «قۇلسارى-مۇقىر» جولىنىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگٸزدەمەسٸ ەزٸرلەنگەن.
ول قازٸرگٸ ۋاقىتتا ساراپتامادان ٶتٸپ جاتىر. وسى جىلدىڭ ناۋرىز ايىنىڭ ٸشٸندە ول جۇمىس اياقتالادى.
سودان كەيٸن جوبالاۋ جۇمىستارى, قارجىلاندىرۋ كٶزدەرٸ انىقتالادى.
بارلىق ٸس-شارالار اياقتالعاننان كەيٸن جول قۇرىلىسى 2024 نە 2025 جىلى باستالادى.
سونداي-اق ول 519 شاقىرىمدىق «اتىراۋ-ورال» جولىنىڭ قۇرىلىسىنا قاتىستى ويمەن بٶلٸستٸ.
ونىڭ اتاپ ٶتۋٸنشە, جولدىڭ 184 شاقىرىمى اتىراۋ وبلىسىنان ٶتەدٸ. بيىل جولدىڭ جوباسى ەزٸرلەنٸپ, كەلەسٸ جىلى قۇرىلىس جۇمىستارى باستالادى.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا جولدىڭ اتىراۋ وبلىسىنا ٶتەتٸن بٶلٸگٸن سالۋعا 100 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات قاجەت بولادى.
بۇل قارجىنىڭ 90 ملرد تەڭگەسٸ باسقا جوبالاردان بوساپ تا تۇر.
ال مەجٸلٸس دەپۋتاتى دٷيسەنباي تۇرعانوۆ جول قۇرىلىسىنا تارتىلعان مەردٸگەر كومپانييالار كەلٸسٸمشارت جاساسقاننان بەرٸ ديزەل, قۇرىلىس ماتەريالدارى باعاسى كٶتەرٸلٸپ كەتكەندٸگٸن العا تارتىپ, وسىعان بايلانىستى ٷكٸمەت تاراپىنان قانداي ٸس-شارالار قابىلداناتىندىعىن سۇرادى.
وسى ساۋالعا جاۋاپ بەرگەن مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, اتىراۋ وبلىسىنداعى جول قۇرىلىسىنا قاجەتتٸ قاراجات تولىق كٶزدەلگەن.
ونىڭ 15 پايىزى مەملەكەت تاراپىنان, بيۋدجەتتەن بٶلٸنسە, 85 پايىزى حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىنان تارتىلادى. 2022 جىلعا قاراجات ناقتى كٶزدەلگەن.
ال 2023-2024 جىلدارعا قاجەتتٸ قاراجات رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸ قاراۋ بارىسىندا ەسكەرٸلەدٸ.
قوعامدىق تالقىلاۋعا قاتىسۋشىلار جالپى قۇرىلىس سالاسىنداعى جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋ مەسەلەلەرٸن دە كٶتەردٸ.
وسى ورايدا مينيستر سالاداعى جەمقورلىقتى جويۋدىڭ بٸردەن-بٸرٸ جولى تسيفرلاندىرۋ ەكەندٸگٸنە نازار اۋدارتتى.
«ەلٸمٸزگە ەڭ قاۋٸپتٸسٸ – جەمقورلىق. ونى بٸرەۋلەردٸ اۋىستىرىپ, جاڭا ادامداردى تاعايىنداۋ ارقىلى جەڭە المايسىز. جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋدىڭ 2 جولىن كٶزدەپ وتىرمىز. بٸرٸنشٸدەن مەملەكەتتٸك ساراپتاما ينستيتۋتىندا ونلاين كالكۋلياتور جاسادىق. ٶڭٸرلەردە بۇرىن سالىنعان اۋرۋانا, مەكتەپ قۇنىن ەسكەرە وتىرىپ, جاڭا نىسان باعاسى ودان اسپاۋى تيٸستٸگٸن كومپيۋتەر ەسكەرتەدٸ. ەكٸنشٸدەن, ٷكٸمەت باسشىسىنا شەكتٸ باعاعا قاتىستى ۇسىنىسىمىزدى دايىنداپ وتىرمىز. ياعني, بٸزدە اۋداندا قانداي اۋرۋحانا نە مەكتەپ سالاتىندىعى بەربٸر. بٸراق ونىڭ شارشى مەتردٸ بەلگٸلەنگەن سومادان اسپاۋى تيٸس. سونىمەن قاتار «ە-قۇرىلىس» دەگەن اقپاراتتىق جٷيەنٸ جاسادىق. قازٸر ساراپتامادان ٶتٸپ جاتىر. بيىل ٸسكە قوسىلادى», - دەدٸ قايىربەك ٶسكەنباەۆ.
سونداي-اق ٸس-شارا بارىسىندا يندۋسترييا ۆيتسە-مينيسترٸ بەرٸك كاماليەۆ بٸر شاقىرىم جولعا قانشا قاراجات جۇمسالاتىنىن تٷسٸندٸرٸپ بەردٸ.
«1 شاقىرىم جولعا جۇمسالاتىن قاراجات كٶلەمٸ ونىڭ ساناتىنا بايلانىستى بولادى. مەسەلەن, 1-ساناتتاعى جولداردىڭ 1 شاقىرىمىنا بٸزدە 4 ملن دوللارعا دەيٸن جۇمسالادى. ال 1 شاقىرىمىنا 1 ملن دوللار شىعىندالاتىن جولدار 3-ساناتقا جاتادى. جولداردىڭ قانداي ساناتتا بولاتىندىعى ولارمەن ٶتەتٸن كٶلٸكتەر سانىنا بايلانىستى. ايتالىق, ول جولمەن تەۋلٸگٸنە 10 مىڭ كٶلٸك ٶتەتٸن بولسا, وندا مۇنداي جول 1-ساناتتى بولۋى جەنە 4 جولاق سالىنۋى تيٸس. مىسالى اتىراۋ-ورال جولى, اتىراۋدان دوسسورعا شىعاتىن جول 1-ساناتتى بولۋى تيٸس. اقتٶبەدەن قانداعاشقا باراتىن 110 شاقىرىمدىق جول 1-ساناتتى بولادى. ال 2-ساناتتى جولدارعا كەتەتٸن شىعىن 2,5 ملن دوللارعا دەيٸن جەتەدٸ», - دەدٸ ول.
ونىڭ اتاپ ٶتۋٸنشە, قازٸرگٸ ۋاقىتتا جول جابىندىسىنىڭ قالىڭدىعىنا قاتىستى ٶزگەرتۋ ەنگٸزٸلگەن.
كەزٸندە الماتىدان ەلورداعا سالىنعان جولدىڭ قالىڭدىعى 40 سانتيمەتر بولعان.
«قازٸر جولداردىڭ قالىڭدىعىن 80 سانتيمەترگە جەتكٸزدٸك. جول تابانىن تٶسەتەمٸز, ٷش قابات اسفالت تٶسەتەمٸز. سوندىقتان جولدى سالۋعا كەتەتٸن قاراجات وسىلارعا بايلانىستى», - دەدٸ ۆيتسە-مينيستر.
