QR Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi qarjylyq qyzmetterdi paidalana bilýdegi el halqy arasyndaǵy júrgizilgen zertteýdiń nátijesin jariia etti, dep habarlaidy QazAqparat.
Qazaqstan halqynyń qarjylyq saýattylyq indeksi 2020 jylmen salystyrǵanda 0,45 tarmaqqa ulǵaiyp, 2021 jyly 39,52 paiyzdy qurady. 2020 jyly bul kórsetkish 39,07% deńgeiinde boldy.
Ekonomikalyq yntymaqtastyq jáne damý uiymynyń (EYDU) ólshemderi eskeriletin qarjylyq saýattylyq indeksin esepteý ádisnamasy mynadai úsh kórsetkishti taldaýdy qamtidy: jeke qarajatyn basqarý, qarjylyq kórsetiletin qyzmetterdi paidalaný jáne halyqtyń qarjy júiesi týraly habardar bolý deńgeii.
«Osy oraida qarjylyq qyzmetterdi paidalana bilý kórsetkishi boiynsha neǵurlym joǵary deńgei Nur-Sultan jáne Almaty qalalarynda, sondai-aq Almaty, Túrkistan jáne Batys Qazaqstan oblystarynda baiqalady. Eń tómen kórsetkish - Soltústik Qazaqstan, Pavlodar, Qaraǵandy jáne Jambyl oblystarynda. Saýalnama nátijeleri respondentterdiń arasynda tanymal qarjylyq qyzmetter men ónimderdi anyqtady – bul taýar krediti (37,4%), aǵymdaǵy shot (32,6%), bank depoziti (29,3%). Tanymaldyǵy tómen - zeinetaqy annýiteti (1,08%), bilim berý depoziti (0,72%), aktsiialar, obligatsiialar jáne investitsiylyq pai qory (0,16%). Erekshe tanymaldyqqa, ásirese, Covid-19 pandemiiasy kezeńinde jeke jáne zańdy tulǵalar úshin internet jáne mobildi banking usynýǵa bailanysty bank qyzmetteri ie bolǵanyn atap ótken jón», - delingen agenttik málimetinde.
Genderlik kórsetkishke keletin bolsaq, er adamdarda áielderge qaraǵanda qarjylyq qyzmetterdi paidalaný daǵdylarynyń anaǵurlym joǵary deńgeii baiqaldy. Zertteý kórsetkenindei, orta jas (25-ten 45 jasqa deiin) ókilderi jas býyn ókilderine (18-den 21 jasqa deiin) jáne zeinetkerlik jastaǵy azamattarǵa qaraǵanda ártúrli qarjylyq qyzmetterdi jii paidalanady.
Saýalnamaǵa ornalastyrylǵan qarjylyq máselelerdi sheshý barysynda respondentterdiń úshten biri qarjylyq saýattylyq boiynsha usynǵan tapsyrmalarǵa durys jaýap berdi. Bul respondentterdiń qarjylyq qyzmetter men ónimderdiń qiyn jaǵdailaryn túsingenin bildiredi. Biraq, soǵan qaramastan, kásibi ekonomikalyq terminologiiany jáne bankter men basqa da qarjy uiymdary usynatyn sharttardy bilmeitin respondentterdiń úlesi de bar. Bul zeinetkerler, stýdentter jáne úi sharýasyndaǵy áielder.
«Jalpy alǵanda, zertteý keibir respondentterdiń qarjylyq qyzmetterdiń saralanǵan jiyntyǵymen jaqsy tanys bolmasa da, qarjylyq qyzmetti tańdaý protsesine egjei-tegjeili qarap, shartty muqiiat zerttei bastaǵanyn kórsetti. Máselen, respondentterdiń 44,9%-y shartqa tek ony oqyp, barlyq jaǵdailaryn túsindirgennen keiin qol qoiady, menedjerlerge qosymsha suraqtar qoiady jáne talaptardy zertteidi. Al respondentterdiń 21,8%-y suraqsyz qol qoiady, óitkeni munyń bárin túsiný olarǵa qiyn», - dep atalyp ótken zertteý derekterinde.
Aita keteiik, 2021 jyly zertteýge 10 000 respondent qatysqan. Olardyń ishinde 18 jastan 29 jasqa deiingi (23,08%), 30 jastan 49 jasqa deiingi (62,32%), 50 jastan 63 jasqa deiingi (12,32%), sondai-aq 63 jastan asqan (2,28%) áielder (58,8%) de, er adamdar da (41,2%) bar.
Saýalnama Nur-Sultan, Almaty men Shymkent siiaqty respýblikalyq mańyzy bar 3 qalada jáne Qazaqstannyń 14 óńirinde júrgizildi.
Kásibi qyzmeti turǵysynan alǵanda biýdjettik uiymdardyń qyzmetkerleri (7,5%), ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar (8,1%), jeke kompaniialardyń qyzmetkerleri (7,2%), dara kásipkerler (6,4%), stýdentter (1,9%), zeinetkerler (1,8%), ýaqytsha jumys istemeitinder (0,68%), basqa da mamandyq ókilderi (64,2%) siiaqty toptardan jaýap alyndy.
Respondentterdiń otbasylyq jaǵdailary mynadai boldy: 62,28%-y úilengen/turmys qurǵandar, 26,24% – úilenbegen/turmys qurmaǵandar, 8,4% – ajyrasqandar, 1,6% – áieli/kúieýi qaitys bolǵandar, 1,4% – azamattyq nekede turatyndar.
