قر قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ قارجىلىق قىزمەتتەردٸ پايدالانا بٸلۋدەگٸ ەل حالقى اراسىنداعى جٷرگٸزٸلگەن زەرتتەۋدٸڭ نەتيجەسٸن جارييا ەتتٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
قازاقستان حالقىنىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىق يندەكسٸ 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 0,45 تارماققا ۇلعايىپ, 2021 جىلى 39,52 پايىزدى قۇرادى. 2020 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 39,07% دەڭگەيٸندە بولدى.
ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جەنە دامۋ ۇيىمىنىڭ (ەىدۇ) ٶلشەمدەرٸ ەسكەرٸلەتٸن قارجىلىق ساۋاتتىلىق يندەكسٸن ەسەپتەۋ ەدٸسناماسى مىناداي ٷش كٶرسەتكٸشتٸ تالداۋدى قامتيدى: جەكە قاراجاتىن باسقارۋ, قارجىلىق كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸ پايدالانۋ جەنە حالىقتىڭ قارجى جٷيەسٸ تۋرالى حاباردار بولۋ دەڭگەيٸ.
«وسى ورايدا قارجىلىق قىزمەتتەردٸ پايدالانا بٸلۋ كٶرسەتكٸشٸ بويىنشا نەعۇرلىم جوعارى دەڭگەي نۇر-سۇلتان جەنە الماتى قالالارىندا, سونداي-اق الماتى, تٷركٸستان جەنە باتىس قازاقستان وبلىستارىندا بايقالادى. ەڭ تٶمەن كٶرسەتكٸش - سولتٷستٸك قازاقستان, پاۆلودار, قاراعاندى جەنە جامبىل وبلىستارىندا. ساۋالناما نەتيجەلەرٸ رەسپوندەنتتەردٸڭ اراسىندا تانىمال قارجىلىق قىزمەتتەر مەن ٶنٸمدەردٸ انىقتادى – بۇل تاۋار كرەديتٸ (37,4%), اعىمداعى شوت (32,6%), بانك دەپوزيتٸ (29,3%). تانىمالدىعى تٶمەن - زەينەتاقى اننۋيتەتٸ (1,08%), بٸلٸم بەرۋ دەپوزيتٸ (0,72%), اكتسييالار, وبليگاتسييالار جەنە ينۆەستيتسيىلىق پاي قورى (0,16%). ەرەكشە تانىمالدىققا, ەسٸرەسە, Covid-19 پاندەميياسى كەزەڭٸندە جەكە جەنە زاڭدى تۇلعالار ٷشٸن ينتەرنەت جەنە موبيلدٸ بانكينگ ۇسىنۋعا بايلانىستى بانك قىزمەتتەرٸ يە بولعانىن اتاپ ٶتكەن جٶن», - دەلٸنگەن اگەنتتٸك مەلٸمەتٸندە.
گەندەرلٸك كٶرسەتكٸشكە كەلەتٸن بولساق, ەر ادامداردا ەيەلدەرگە قاراعاندا قارجىلىق قىزمەتتەردٸ پايدالانۋ داعدىلارىنىڭ اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيٸ بايقالدى. زەرتتەۋ كٶرسەتكەنٸندەي, ورتا جاس (25-تەن 45 جاسقا دەيٸن) ٶكٸلدەرٸ جاس بۋىن ٶكٸلدەرٸنە (18-دەن 21 جاسقا دەيٸن) جەنە زەينەتكەرلٸك جاستاعى ازاماتتارعا قاراعاندا ەرتٷرلٸ قارجىلىق قىزمەتتەردٸ جيٸ پايدالانادى.
ساۋالناماعا ورنالاستىرىلعان قارجىلىق مەسەلەلەردٸ شەشۋ بارىسىندا رەسپوندەنتتەردٸڭ ٷشتەن بٸرٸ قارجىلىق ساۋاتتىلىق بويىنشا ۇسىنعان تاپسىرمالارعا دۇرىس جاۋاپ بەردٸ. بۇل رەسپوندەنتتەردٸڭ قارجىلىق قىزمەتتەر مەن ٶنٸمدەردٸڭ قيىن جاعدايلارىن تٷسٸنگەنٸن بٸلدٸرەدٸ. بٸراق, سوعان قاراماستان, كەسٸبي ەكونوميكالىق تەرمينولوگييانى جەنە بانكتەر مەن باسقا دا قارجى ۇيىمدارى ۇسىناتىن شارتتاردى بٸلمەيتٸن رەسپوندەنتتەردٸڭ ٷلەسٸ دە بار. بۇل زەينەتكەرلەر, ستۋدەنتتەر جەنە ٷي شارۋاسىنداعى ەيەلدەر.
«جالپى العاندا, زەرتتەۋ كەيبٸر رەسپوندەنتتەردٸڭ قارجىلىق قىزمەتتەردٸڭ سارالانعان جيىنتىعىمەن جاقسى تانىس بولماسا دا, قارجىلىق قىزمەتتٸ تاڭداۋ پروتسەسٸنە ەگجەي-تەگجەيلٸ قاراپ, شارتتى مۇقييات زەرتتەي باستاعانىن كٶرسەتتٸ. مەسەلەن, رەسپوندەنتتەردٸڭ 44,9%-ى شارتقا تەك ونى وقىپ, بارلىق جاعدايلارىن تٷسٸندٸرگەننەن كەيٸن قول قويادى, مەنەدجەرلەرگە قوسىمشا سۇراقتار قويادى جەنە تالاپتاردى زەرتتەيدٸ. ال رەسپوندەنتتەردٸڭ 21,8%-ى سۇراقسىز قول قويادى, ٶيتكەنٸ مۇنىڭ بەرٸن تٷسٸنۋ ولارعا قيىن», - دەپ اتالىپ ٶتكەن زەرتتەۋ دەرەكتەرٸندە.
ايتا كەتەيٸك, 2021 جىلى زەرتتەۋگە 10 000 رەسپوندەنت قاتىسقان. ولاردىڭ ٸشٸندە 18 جاستان 29 جاسقا دەيٸنگٸ (23,08%), 30 جاستان 49 جاسقا دەيٸنگٸ (62,32%), 50 جاستان 63 جاسقا دەيٸنگٸ (12,32%), سونداي-اق 63 جاستان اسقان (2,28%) ەيەلدەر (58,8%) دە, ەر ادامدار دا (41,2%) بار.
ساۋالناما نۇر-سۇلتان, الماتى مەن شىمكەنت سيياقتى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 3 قالادا جەنە قازاقستاننىڭ 14 ٶڭٸرٸندە جٷرگٸزٸلدٸ.
كەسٸبي قىزمەتٸ تۇرعىسىنان العاندا بيۋدجەتتٸك ۇيىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرٸ (7,5%), ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعاندار (8,1%), جەكە كومپانييالاردىڭ قىزمەتكەرلەرٸ (7,2%), دارا كەسٸپكەرلەر (6,4%), ستۋدەنتتەر (1,9%), زەينەتكەرلەر (1,8%), ۋاقىتشا جۇمىس ٸستەمەيتٸندەر (0,68%), باسقا دا ماماندىق ٶكٸلدەرٸ (64,2%) سيياقتى توپتاردان جاۋاپ الىندى.
رەسپوندەنتتەردٸڭ وتباسىلىق جاعدايلارى مىناداي بولدى: 62,28%-ى ٷيلەنگەن/تۇرمىس قۇرعاندار, 26,24% – ٷيلەنبەگەن/تۇرمىس قۇرماعاندار, 8,4% – اجىراسقاندار, 1,6% – ەيەلٸ/كٷيەۋٸ قايتىس بولعاندار, 1,4% – ازاماتتىق نەكەدە تۇراتىندار.
