«Ata-ananyń qadirin balaly bolǵanda bilesiń» degen sóz bar qazaqta. Ǵajap sóz! Biraq bul sózdiń de qadirin balaly bolǵanda biledi ekensiń. Tipti, «ata-ananyń qadirin balaly bolmai bilmeisiń!» dep shegelep turyp aitsa da bolatyndai…
***
Tańerteń jumysqa shyǵyp bara jatsam ekige endi aiaq basqan balam etegime jabysyp jylaidy, qalǵysy kelmeidi. Dál osy kezde dál osyndai kezim esime túsedi. Ákem syrtqa shyǵyp bara jatsa, meni de ala ketse eken dep sońynan júgirýshi edim. Súrine-qabyna tabaldyryqtan attai bergenimde bir qýatty qol eki qoltyǵymnan ala artqa qarai kótere jóneletin. Eki aiaǵymdy typyrlatyp shyńǵyryp-shyńǵyryp jiberýshi edim. «Shirkin-ai, erte ketse ǵoi…» degen arman óksikpen ǵana tarqaityn.
Endi qazir esikke kelip etegime jabysyp turǵan balamdy bir qýatty qol qoltyǵynan kóterip arǵy bólmege apara jatqandaǵy shyńǵyryp jylaǵan daýysynan alystap bara jatyp, týra sol baiaǵydaǵy ózimdi kórgendei bolam…
***
5 jasar qyzym kúnde jatardan jarty saǵat buryn «Áke, óz ornyma erteń jatam, búgin sizdiń qasyńyzǵa jataiynshy» dep qyńqyldaidy.
Men de osyndai kezimde ápkem, aǵam, inim bar (aramyz bir-bir jas edi) bárimiz ákemizdiń qasyna jatýǵa talasatynbyz. «Keshe sen jattyń, búgin meniń kezegim!». Ákem: «Al kózimdi jumyp san sanaimyn, qaisysy buryn óz ornyna baryp jata qalar eken?» deidi. Bir-ekeýimiz baryp jata qalamyz. Ákem basyn kóterip qarap alyp, maqtaidy. Degenmen… ornyna baryp jatpai qasynda qalyp qoiǵan bir-ekeý bar ǵoi, «áne, anaý ketpepti…» dep ernimizdi úshkireitip qaita kelip qatarǵa qosylamyz. Eń sońynda «aiaq jaǵyńyzǵa, aiaǵyńyzǵa jastyq bop jataiynshy» dep jalynatynbyz…
***
Bala kúnimde tisim kóp aýyrdy. Tún ishinde zar qaqsatady. Ákem tuzben shaiǵyzyp, anaý-mynaý em-dom jasaidy. Azdap basylǵandai bolady. Keide qasyma ákelip bilte shamdy jaǵyp qoiyp ózi de otyrady. Solqyldatyp turǵan tisim kishkene saiabyr tapqandai bolady sol kezde. Al menen buryn ózi uiyqtai bastasa, tisim qaqsap bara jatqandai seziletin. Ony deńiz, jalpy tis aýrý kúndiz basylyp túnde qozady ǵoi, al meniń tisim kúndiz ákem úide bolsa ǵana aýyrmai júredi de, bir jaqqa ketýge yńǵailansa syzdap qaqsai bastaidy, kádimgi shyn qaqsai bastaityny anyq esimde. Kóz de botalai bastaidy ol kezde… Qyzyq, ýaiym ba, em-dom jasaityny es bola ma eken, birdeńe dep anyq túsindirý qiyn.
Endi biyl birinshi synypqa barǵan ulym dál ózim boldy. Tisi qaqsaidy. Men mańynda bolsam, sál de bolsa basylyp qalady. Men syrtqa shyǵýǵa yńǵailansam tisi qaita zyrlap qoia beretin sekildi, yńqyldap turyp aýyra bastaidy. Jáýdirep, kózi botalap…
***
Aiǵa jýyq bir saparda júrip balalardy qatty saǵynǵanym bar-dy. Sol kezde oiladym, «E-e-e, áke-sheshemiz bizdi osylai saǵynady eken ǵoi» dep. Orta mektepti aýdannan oqyp, ary qarai kútip alar esh týys joq shekara attap ketken bizdi qansha túnder ýaiymdady eken? Jastyq jelik, tirshilik aǵysy, jumys baby, odan qaldy óz otbasy kúibeńimizben bolyp ata-anamyzdy jii oilaýǵa, sóilesýge, barýǵa ýaqyt tappai jatamyz ǵoi. Syrtqa ábden boi úiretip alǵan óz basym ol kisilerdi óte qatty saǵynbaǵanymmen, olardyń meni qatty saǵynatynyn sol kezde tolyq túisindim. Sol úshin de o kisilerge jii habarlasyp turý kerek dep oiladym, sol kisilerdiń máńgi sarqylmas, erekshe saǵynyshtary úshin…
Ularbek Nurǵalymuly,
«Egemen Qazaqstan» gazeti
