«اتا-انانىڭ قادٸرٸن بالالى بولعاندا بٸلەسٸڭ» دەگەن سٶز بار قازاقتا. عاجاپ سٶز! بٸراق بۇل سٶزدٸڭ دە قادٸرٸن بالالى بولعاندا بٸلەدٸ ەكەنسٸڭ. تٸپتٸ, «اتا-انانىڭ قادٸرٸن بالالى بولماي بٸلمەيسٸڭ!» دەپ شەگەلەپ تۇرىپ ايتسا دا بولاتىنداي…
***
تاڭەرتەڭ جۇمىسقا شىعىپ بارا جاتسام ەكٸگە ەندٸ اياق باسقان بالام ەتەگٸمە جابىسىپ جىلايدى, قالعىسى كەلمەيدٸ. دەل وسى كەزدە دەل وسىنداي كەزٸم ەسٸمە تٷسەدٸ. ەكەم سىرتقا شىعىپ بارا جاتسا, مەنٸ دە الا كەتسە ەكەن دەپ سوڭىنان جٷگٸرۋشٸ ەدٸم. سٷرٸنە-قابىنا تابالدىرىقتان اتتاي بەرگەنٸمدە بٸر قۋاتتى قول ەكٸ قولتىعىمنان الا ارتقا قاراي كٶتەرە جٶنەلەتٸن. ەكٸ اياعىمدى تىپىرلاتىپ شىڭعىرىپ-شىڭعىرىپ جٸبەرۋشٸ ەدٸم. «شٸركٸن-اي, ەرتە كەتسە عوي…» دەگەن ارمان ٶكسٸكپەن عانا تارقايتىن.
ەندٸ قازٸر ەسٸككە كەلٸپ ەتەگٸمە جابىسىپ تۇرعان بالامدى بٸر قۋاتتى قول قولتىعىنان كٶتەرٸپ ارعى بٶلمەگە اپارا جاتقانداعى شىڭعىرىپ جىلاعان داۋىسىنان الىستاپ بارا جاتىپ, تۋرا سول باياعىداعى ٶزٸمدٸ كٶرگەندەي بولام…
***
5 جاسار قىزىم كٷندە جاتاردان جارتى ساعات بۇرىن «ەكە, ٶز ورنىما ەرتەڭ جاتام, بٷگٸن سٸزدٸڭ قاسىڭىزعا جاتايىنشى» دەپ قىڭقىلدايدى.
مەن دە وسىنداي كەزٸمدە ەپكەم, اعام, ٸنٸم بار (ارامىز بٸر-بٸر جاس ەدٸ) بەرٸمٸز ەكەمٸزدٸڭ قاسىنا جاتۋعا تالاساتىنبىز. «كەشە سەن جاتتىڭ, بٷگٸن مەنٸڭ كەزەگٸم!». ەكەم: «ال كٶزٸمدٸ جۇمىپ سان سانايمىن, قايسىسى بۇرىن ٶز ورنىنا بارىپ جاتا قالار ەكەن?» دەيدٸ. بٸر-ەكەۋٸمٸز بارىپ جاتا قالامىز. ەكەم باسىن كٶتەرٸپ قاراپ الىپ, ماقتايدى. دەگەنمەن… ورنىنا بارىپ جاتپاي قاسىندا قالىپ قويعان بٸر-ەكەۋ بار عوي, «ەنە, اناۋ كەتپەپتٸ…» دەپ ەرنٸمٸزدٸ ٷشكٸرەيتٸپ قايتا كەلٸپ قاتارعا قوسىلامىز. ەڭ سوڭىندا «اياق جاعىڭىزعا, اياعىڭىزعا جاستىق بوپ جاتايىنشى» دەپ جالىناتىنبىز…
***
بالا كٷنٸمدە تٸسٸم كٶپ اۋىردى. تٷن ٸشٸندە زار قاقساتادى. ەكەم تۇزبەن شايعىزىپ, اناۋ-مىناۋ ەم-دوم جاسايدى. ازداپ باسىلعانداي بولادى. كەيدە قاسىما ەكەلٸپ بٸلتە شامدى جاعىپ قويىپ ٶزٸ دە وتىرادى. سولقىلداتىپ تۇرعان تٸسٸم كٸشكەنە سايابىر تاپقانداي بولادى سول كەزدە. ال مەنەن بۇرىن ٶزٸ ۇيىقتاي باستاسا, تٸسٸم قاقساپ بارا جاتقانداي سەزٸلەتٸن. ونى دەڭٸز, جالپى تٸس اۋرۋ كٷندٸز باسىلىپ تٷندە قوزادى عوي, ال مەنٸڭ تٸسٸم كٷندٸز ەكەم ٷيدە بولسا عانا اۋىرماي جٷرەدٸ دە, بٸر جاققا كەتۋگە ىڭعايلانسا سىزداپ قاقساي باستايدى, كەدٸمگٸ شىن قاقساي باستايتىنى انىق ەسٸمدە. كٶز دە بوتالاي باستايدى ول كەزدە… قىزىق, ۋايىم با, ەم-دوم جاسايتىنى ەس بولا ما ەكەن, بٸردەڭە دەپ انىق تٷسٸندٸرۋ قيىن.
ەندٸ بيىل بٸرٸنشٸ سىنىپقا بارعان ۇلىم دەل ٶزٸم بولدى. تٸسٸ قاقسايدى. مەن ماڭىندا بولسام, سەل دە بولسا باسىلىپ قالادى. مەن سىرتقا شىعۋعا ىڭعايلانسام تٸسٸ قايتا زىرلاپ قويا بەرەتٸن سەكٸلدٸ, ىڭقىلداپ تۇرىپ اۋىرا باستايدى. جەۋدٸرەپ, كٶزٸ بوتالاپ…
***
ايعا جۋىق بٸر ساپاردا جٷرٸپ بالالاردى قاتتى ساعىنعانىم بار-دى. سول كەزدە ويلادىم, «ە-ە-ە, ەكە-شەشەمٸز بٸزدٸ وسىلاي ساعىنادى ەكەن عوي» دەپ. ورتا مەكتەپتٸ اۋداننان وقىپ, ارى قاراي كٷتٸپ الار ەش تۋىس جوق شەكارا اتتاپ كەتكەن بٸزدٸ قانشا تٷندەر ۋايىمدادى ەكەن? جاستىق جەلٸك, تٸرشٸلٸك اعىسى, جۇمىس بابى, ودان قالدى ٶز وتباسى كٷيبەڭٸمٸزبەن بولىپ اتا-انامىزدى جيٸ ويلاۋعا, سٶيلەسۋگە, بارۋعا ۋاقىت تاپپاي جاتامىز عوي. سىرتقا ەبدەن بوي ٷيرەتٸپ العان ٶز باسىم ول كٸسٸلەردٸ ٶتە قاتتى ساعىنباعانىممەن, ولاردىڭ مەنٸ قاتتى ساعىناتىنىن سول كەزدە تولىق تٷيسٸندٸم. سول ٷشٸن دە و كٸسٸلەرگە جيٸ حابارلاسىپ تۇرۋ كەرەك دەپ ويلادىم, سول كٸسٸلەردٸڭ مەڭگٸ سارقىلماس, ەرەكشە ساعىنىشتارى ٷشٸن…
ۇلاربەك نۇرعالىمۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتٸ
