Meirambek jáne biz...
(Amanat arqalatqan aǵaǵa)
tolǵaý
...Aqańnyń amanaty – dep,
Narǵa emes,
Arǵa salyp bir júkti,
Qali aǵam, qatty aitypty shyndyqty.
Qatty aitqanda, jaqsy aitypty,
Myna surqai tirliktegi sumdyqty;
«Ǵalymnan zalymdy,
Aryńnan janyńdy,
Janyńnan malyńdy ozdyrǵan,
Báige atyndai baýyryn pulǵa jazdyrǵan,
Qasyńdaǵy qoshemetshil tobyrǵa
Tereńdep qabir qazdyrǵan.
Kók sandyǵyń kózdi kókshitip,
Ashynash pen qushynashty máz qylǵan.
Sańqyldap samǵar qyrandar,
Qańqyldatyp qaz qýǵan,
HALQYM , ULTYM, JURTYM – dep
Páleniń oshaǵyn qazdy sóz qýǵan?!
Bul ne degen zaman bop tur, Meirambek,
Albastynyń da arqasyn qozdyrǵan?!
Aiǵailaǵany ánshi bop,
Yńyranǵany Shámshi bop,
Qurqulaqpenen aýyrǵan
Jazyqsyz jurtyń jylpostarǵa jalshy bop,
Toptan ozyp, dúldúli shyqpai,
Baqtan uzap, bulbuly ushpai tobyrdyń
Oi balqytqan kósemi de,
Sóz shalqytqan shesheni de
Bara jatyr jái, ánsheiin, jarshy bop...
Aitpaiyn desem, Namysym...
Jerge qarasam, ózime tidi,
Elge qarasam,
Kózime tidi qamshy bop.
Ultty oilaityn ulym qaida?
Jurtty oilaityn qyzym qaida?
Jolyń qaida?..
Jolym qaida?..
Men qaida?..
Kerýen-kerýen kóshi ilgeri,
Uly dala tósindegi eńsesi zor el qaida?
Joǵaltpaǵan tasqyn keipin,
On úshinde baspyn – deitin, ezdigi joq er qaida?
Solardy oilap berilemin sherli oiǵa...
Osylai,..
Tóte boldy qoiǵan suraq,
Oilan, Shyraq! »
Iá, oilanaiyq,baǵamdaiyq, bajailap,
Basymyzdan úrkip ushqan talai baq.
Qyryn qarap ketse daǵy bir kezde,
Qyzyr da júr qyrsyz eldi mańailap.
Ultyn súigen ulylardy ulyqtap,
Tús kórsem de, tús qashsa da sony oilap,
Miner jaǵyn mensinbeitin...
qasqa aiǵyrdai, saqsynyp,
...Qamshylar jaǵyma qarailap,
Sóz bastadym orailap,
Aldy-artymdy abailap.
Qalekemniń qazyq qyp qadap, aitqany-ai,
Ainalasyn solqyldatty, ... zyrq etti.
Jer qozǵalyp ketpese de..,
Miymyzdan shań ushqandai, burq etti.
Qazaǵymnyń qairan sózderi-ai,
Táńir-náttes, Ai menen anaý, Kún-tekti.
Bultaqtatpai, bura tartpai qalai jetkizem,
Býyrqanyp, býlyǵyp turǵan bul-kepti?
Boztorǵaiy uia salyp júrekke,
Sol - alty jasynda-aq,
bozdaýyn aitqan bu kópke.
Meirambektei bir ul bergen qudaiǵa
Aita alar deisiń kim ókpe?..
...Ókpe de emes, nazda emes.
Bul – artyndaǵy inilerge aitqan
Aǵalyq aqyl, az keńes...
Áitpese,
atynan túspei dáret syndyrǵan talailar
Anaý,
úlkenderdiń aralarynda az da emes...
Qudai emes-aý, qudaisynǵannan qorqamyz
Oisyzdarmenen tolǵan da saiyn ortamyz.
Ólidei-beine tobyrdyń sanyn kóbeitpei,
Bóridei keide ...bizder de jalǵyz jortamyz.
Sosyn, aýylǵa shóldep, qaitamyz
Tandyr bop keýip qolqamyz...
Jortyp ta júrip joralǵy, jol men josyqqa
Qiianat qylmai aitamyz sózdi, dos uqsa...
O, bizderdiń tolqyn, topany birge aralas
Aiyra almaisyń myqtysyn,
Aralastyryp, qosyp ta,
Aldyna attai tosyp ta!..
Kebegi bólek, keregi bólek shyǵar ed,
Qalbyrlap, qaita tasytsa.
Ótpeli kezeń kezekpe-kezek kep jatyr
Kim uǵar deisiń?
Solai eken ǵoi, asyqsa...
Asyqqan urpaq..,
aptyqqan tolqyn - tolqyn ba?
Ańǵara almaidy,
aldynda jar ma, or tur ma?
Abai da qoryqqan balalar menen jastardan
Aǵailar qoryqsa, atadan qalǵan jol tur da?..
Joq, bizder...
Týsa eken –deimiz,
tektiden bári tekti – bop,
Tektiler biraq, teksizden júr-aý, tepki jep.
Arsyzǵa qumar ataqtyń quny ne kerek?
Erteńiń úshin ezilip jatsa, et-júrek.
Sybyrlap syrttan ton piship júr me birýler,
Ónerdiń Qyzyr-shapany bittep ketti –dep...
Bittemei qaitsin?!
Shoshqany úrgizip qorada...
Qoranyń itin qańǵytyp qoiyp dalaǵa,
..It sigen jerge aýnatyp,
Qoraǵa qaita túnetip,
Kúlimsi iisin múńkitip,
Perishtelerdi úrkitip,
jyn-jybyrdy pir tutyp,
Tóbesine, biletip qoisań, shylqytyp....
Bittemei qaitsin?!
Qoltyǵyna dym búrkip,
Etek-jeńin órmekshidei
Óńsheń ólermenderge yzdyrtyp,
Moinyna lypasyz saitan mingiztip,
Jaǵasyndaǵy kiiz bop ketse, qyl-qylpyq...
Bittemei qaitsin?.. - deimiz-aý, kózden muń súrtip,
Qyzyrdai shaldy qymsyntyp.
Bit-búrge basqan kieli ondai shapandy
Bytyr-bytyr etkizip,
jalynǵa qaqtap,
Otqa alý kerek bir silkip!..
Sodan soń, kúnniń kózinen
Tógiltip, nur ber, shýaq ber.
Ai sáýlesine sýaryp,
arylmas máńgi qýat ber.
Saiyn dalamda samalmen, jelmen jaryssyn,
Jer-kókti túgel sharlaityn tulpar-pyraq ber!
Jaǵasyna altyn, jeńine jezden órnek sap,
Astarynda arýaq aýnaityn,
Tysynda eshkim mazasyn almaityn,
Iyǵyna juldyzdai janǵan shyraq ber,
Tek, sosyn baryp synap kór!..
A, Táńirim, jamandyǵyńdy jetkizbe,
Shejiremniń sherli muńyn shertkizbe!
Jalyn keship, jasyn qushqan jastarǵa,
Jala menen japany da shekkizbe!
Basqa salsa, tozaqty da jumaqtai
Kóteretin nar tulǵalar kóp bizde.
Jaqsy aǵalar janymyzda júrgende,
Jar qulatar tolqyn bolý – sert, bizge.
Tańir iisi - tamyr iisim jumsaryp,
Ózeginen jupar shashyp tursa anyq ,
Meniń rýhym – seniń rýhyń asqaqtap
Ózge jurttar qarap tursa, kún salyp .
Únimizge ai múlgise, kún jailap,
Syryn tókse, sybyzǵy men syrnaiǵa-aq.
Árýaqtar tanityndai daýsynan
Besiginde-aq ýildese, ińgáilap...
Ór rýhyńdy oiatardai sát týsa,
Janaryńnan jarq etse bir, nur qainap
Baǵalasań – bailyǵyń ǵoi, bundai baq!
Tilimizge temir saýyt kigizbei,
Tórt qubyladan soqqan jelge tigizbei.
Mańdaiynan Tań júzindei Táńir men
Kúnnen basqa eshbir janǵa súigizbei...
Qabyrǵasynyń astyna
Kir-dúnieni kirgizbei,
Aialasaq qoi, bilgizbei!..
Bizdiń júris - órliginen jańylmaý.
Alasarmas ar-namystan arylmaý.
At tezegin altyn kórgen bireýden,
Baq kezegin kútip júrmei, aryndaý.
Bizdiń arman – salmaq qosqan sanaǵa,
Árýaq qosqan mynaý uly dalaǵa,
Jany aýyryp, qamqor bolǵan Qalaǵa,
Aqtamberdi armanynan aýyrlaý!..
...Aqańnyń amanaty – dep,
Qali aǵam qatty aitqyny – durys boldy.
...Jaqsy aitqany – janymyzǵa tynys berdi.
Uly dala - ult úshin máńgilik tór,
Ytymaqqa bereiik yrys-tórdi.
Aǵasy – aqyl, inisi – maqul bolyp,
Bolashaqqa bastaiyq, uly isterdi!
P.S
...Meirambek týmam emes, tuǵyrlasym.
(Qudaiym uzaq qylsyn ǵumyr jasyn.)
Turǵandai bir búirekti búlkildetip,
Týǵandai qadirleimin jumyr basyn.
Júrekti nurǵa aýnatyp júretuǵyn
Órnekti óner joly qubylmasyn.
Is qylsa, izgiliktiń izin kórip,
Ilki jurt ulyqtaidy uǵynǵasyn.
Sózine jurt kóńili jibimese,
Sezedi óz júregi jylynbasyn.
Belbeýdiń qasietin biledi ol da
Bul jolda beldi bekem býynǵasyn.
Án aitsa, kún qulatyp, ai júgirter...
Osylai týý kerek, týylǵasyn!
Baqyt Bedelhanuly
Aqyn, Halyqaralyq «Alash» ádebi syilyǵynyń iegeri
Uqsas jazbalar:
Meirambek Bespaev Qali Sársenbaidyń hatyna jaýap berdi (video)
