QR Premer-Ministri Álihan Smaiylov áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik ónimderi baǵasynyń ósýin tejeý, sondai-aq ishki naryqty janar-jaǵarmai materialdarymen jáne kómirmen qamtamasyz etý máseleleri boiynsha keńes ótkizdi, dep habarlaidy primeminister.kz saity.
Premer-Ministrdiń orynbasary – saýda jáne integratsiia ministri Serik Jumanǵarin vedomstvo birqatar áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik ónimderiniń baǵasyn turaqtandyrý jáne bekitý boiynsha jańa tásilder ázirlegenin aitty.
Máselen, qolda bar ainalym qarajaty sheńberinde qantpen qamtamasyz etýdiń jańa tetigin qarjylandyrý josparlanýda, ol naryqty tolyqtyryp qana qoimai, sonymen qatar jalpy qant salasyn damytýǵa múmkindik beredi. Qant zaýyttary 136 myń tonna qant shikizatynyń úsh ailyq kólemin satyp alyp, jyl boiy turaqty qaita óńdeýdi qamtamasyz etedi.
Óz kezeginde zaýyttar 1 jylǵa 460 teńge/kg kóleminde bosatý baǵasyn belgileý, zaýyttardy mindetti jańǵyrtý, saqtaý qýattaryn ulǵaitý jáne qant salasyn damytý jónindegi jospardy oryndaý boiynsha naqty qarsy mindettemelerdi qabyldaidy.
Kartop pen sábiz baǵasyn bekitý úshin Pavlodar, Qaraǵandy, Qostanai jáne Jambyl oblystarynyń iri óndirýshilerimen 4 mlrd teńgege deiin «ainalym qarajatyn» usyný boiynsha kelisimderge qol jetkizildi. Bul naryqty belgilengen baǵa boiynsha kókónis ónimderiniń qajetti kólemimen qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
Sondai-aq sút ónimderi, qaraqumyq jarmasy, kúrish, kúnbaǵys maiy, jumyrtqa, áleýmettik nan, un, tuz, siyr eti men taýyq etine qatysty jańa sharalar qabyldanatyn bolady.
Premer-Ministr Saýda ministrligi usynyp otyrǵan jańa tásilder jalpy qoldaý tabatynyn atap ótti. Onyń aitýynsha, memlekettik organdar men ákimdikter birqatar kemshilikterge jol bergen, sondyqtan azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyn turaqtandyrý mindetin oryndai almady.
Ol «ainalym shemasyn» qarjylandyrýdy 100 mlrd teńgege deiin ulǵaitý týraly birneshe ret tapsyrma berilgenin aitty. Alaida 10 óńir áli kúnge deiin tapsyrmany oryndaǵan joq.
«Elimizde ónim kólemi bar. Óndirýshiler kelisimshart jasaýǵa daiyn. Biraq 26,3 mlrd teńge igerilmei, áleýmettik-kásipkerlik korporatsiialardyń shottarynda jatyr. Ákimdikter qyrkúiek aiynyń sońyna deiin “ainalym shemasyn” tiisti kórsetkishke jetkizip, qarjylandyrýdy qamtamasyz etsin», — dedi Premer-Ministr.
Sondai-aq Álihan Smaiylov saýda ústemesin baqylaýdyń formaldy bolýyna jáne deldaldyq tizbekterdi tekserý jónindegi óńirlik komissiialardyń tiimsiz jumysyna nazar aýdardy.
«Basy artyq deldaldardy anyqtaý jumystary nazardan tys qaldy. Nátijesinde, kereksiz deldaldar kóbeiip, baǵanyń toqtaýsyz ósip bara jatqanyn kórip otyrmyz», — dedi Premer-Ministr.
Saýda ministrligi baǵany tejeý jumystarynyń nátijesine bailanysty ákimdikterdiń reitingin jasaǵan bolatyn. Bul reitingke sáikes kósh sońynda 2 óńir – Túrkistan jáne Batys Qazaqstan oblystary qalyp otyr.
Álihan Smaiylovtyń aitýynsha, bul óńirlerde ne bólshek saýda, ne kóterme saýda naryǵy baqylanbaidy, aýyl sharýashylyǵy ónimderin tikelei jetkizý boiynsha jumys durys jolǵa qoiylmaǵan. Atalǵan faktiler barlyq óńirlerge tán.
Premer-Ministr Aýyl sharýashylyǵy ministrliginiń jumysyna, onyń ishinde, eldi qantpen qamtamasyz etýge jeke toqtaldy.
«Ministrliktiń jumysy jetkiliksiz. Kvota bólý ishki naryqty turaqtandyra almady, óitkeni tiisti deńgeidegi uiymdastyrý men taldaý bolǵan joq. Buǵan qosa, vedomstvo basshylyǵynyń sheshim qabyldaýdaǵy jaibasarlyǵy da áser etti. Elde dúrligý oryn aldy», — dedi Álihan Smaiylov.
Onyń aitýynsha, AShM tarapynan ákimdikter men uiymdardyń tiisti ónimderdi jetkizýge ýaqytyly kelisimsharttar jasaý jumysy durys úilestirilmei otyr. Óńirlerdegi turaqtandyrý qorlaryn ýaqytyly tolyqtyrý jumystaryn baqylaý da álsiz.
«Jumysqa atústi qaraý nemese oryndamaý jalǵasa beretin bolsa, óńirler men ministrlikter boiynsha kadrlyq sheshimder qabyldaimyz», — dedi Álihan Smaiylov.
Álihan Smaiylov ishki naryqty janar-jaǵarmaimen qamtamasyz etý máselesin talqylaý barysynda ortalyq memlekettik organdar men uiymdardyń jáne óńirlerdiń arasynda ózara úilesimdi jumystyń bolmaýynan kúrdeli ahýal oryn alyp otyrǵanyn atap ótti.
Atap aitqanda, Energetika ministrligi men «QazMunaiGaz» tarapynan logistika, munai óńdeý zaýyttarynan ónim jóneltý, óńirlerge qajetti munai ónimderiniń kólemi boiynsha naqty úilesimdilik joq.
Sonymen qatar «Qazaqstan temir joly» kompaniiasy munai óńdeý zaýyttaryna tsisternalardy ýaqytyly jetkizbegen jáne munai ónimderin óńirlerge tasymaldaý úshin vagondardy berý kestelerin túzetpegen.
«Tyiym salynǵanyna qaramastan, benzin men dizel otyny basqa taýarlar retinde syrtqa shyǵarylyp otyrǵan. Mysaly, peshke arnalǵan otyn eksporty 11 ese ósken. Demek, Energetika ministrligi buǵan tiisinshe baqylaý júrgizbegen», — dedi Álihan Smaiylov.
Premer-Ministr «QazMunaiGaz» kompaniiasynyń salǵyrttyǵynan jer qoinaýyn paidalanýshylar bolyp tabylmaityn jeke kompaniialar munai óńdeý zaýyttarynda munai óńdep, keiin ol joǵary baǵamen satylyp otyrǵanyn aitty.
Álihan Smaiylovtyń aitýynsha, óńirlerdegi jeńildikti janar-jaǵarmai operatorlaryna qoiylatyn biliktilik talaptary men olardy aiqyndaý tetigi joq, bul belgili bir kompaniialarǵa «artyqshylyq berilýine» jaǵdai jasaidy. Buǵan qosa, Energetika ministrligi jeńildikti janarmaidyń shekti qunyn belgilemegen. Sondyqtan baǵa operatordyń qalaýy boiynsha qoiylady.
«Atalǵan faktilerdiń barlyǵy óńirlerde dizel otynynyń jasandy tapshylyǵyna jáne baǵanyń kúrt ósýine ákep soqty», — dedi Premer-Ministr. Úkimet basshysy ýaqytyly sharalardy qoldanbaǵany úshin Energetika ministrligi, «QazMunaiGaz», «Petrosun» JShS jáne AMÓZ laýazymdy tulǵalaryna qatań sógis jariialanǵanyn atap ótti.
Álihan Smaiylov basy artyq deldaldar bolmaýy úshin marjanyń shekti somasy men sońǵy qunyn belgilei otyryp, aýyl sharýashylyǵy óndirýshilerin jeńildikti janar-jaǵarmaimen qamtamasyz etý máselelerin normativtik turǵydan retteýdi tapsyrdy.
«Aýdandar men shalǵai eldi mekenderde janarmai quiý stantsiialary bar kompaniialarǵa basymdyq berilýi tiis», — dedi Álihan Smaiylov.
Sonymen qatar Premer-Ministr janarmaidyń munai óńdeý zaýyttarynan óńirlerdegi saqtaý oryndary men janarmai quiý stantsiialaryna deiingi ońtaily logistikasyn qamtamasyz etýdi, egin egý jáne jinaý naýqany kezinde janar-jaǵarmai tasymaldaý úshin temirjol tarifterin tómendetý máselesin qaraýdy, sondai-aq baǵanyń negizsiz ósýine jáne munai ónimderiniń syrtqa tasymaldanýyna jol bermeý úshin munai bazalary men usaq janarmai quiý stantsiialaryna baqylaý jasaý jónindegi óńirlik komissiialar qurýdy tapsyrdy.
Premer-Ministr óńirlerdi kómirmen qamtamasyz etý boiynsha jergilikti jerlerde bólshek saýda baǵasynyń negizsiz ósýine jol bermeý máselesin aldyn ala pysyqtaýdy jáne qatty otyndy shalǵai aýdandarǵa josparly túrde jetkizý boiynsha shuǵyl sharalar qabyldaýdy tapsyrdy.
