Ázerbaijan Respýblikasynyń Prezidenti Ilham Álievtiń ókimimen Ázerbaijanda 2021 jyl Nizami Gandjaýi jyly dep jariialandy, dep habarlaidy Azertag aqparat agenttigi.
«2021 jyly kemeńger aqyn ári oishyl Nizami Gandjaýidiń týǵanyna 880 jyl tolady. Ázerbaijan Respýblikasy Konstitýtsiiasynyń 109-baby 32-tarmaǵyn basshylyqqa alyp, adamdardy adamgershilik turǵyda únemi jetilýge shaqyrǵan, olarǵa joǵary ǵibrattyq sapa sińirgen sóz ben aqyl-oidyń qudiretti sheberiniń bai shyǵarmashylyǵynyń biregei mańyzyn eskere otyryp qaýly etemin: 2021 jyl Ázerbaijan Respýblikasynda «Nizami Gandjaýi jyly» dep jariialansyn; Ázerbaijan Respýblikasynyń Ministrler kabineti «Nizami Gandjaýi jylymen» bailanysty is-sharalar josparyn daiyndasyn jáne júzege asyrsyn», - delingen elPrezidentiniń ókiminde.
Ortaǵasyrlyq parsy tildi Nizami Gandjaýi laqap atymen tanylǵan aqyn Ábý Muhammed Iliias bin Iýsýf Orta Aziiaǵa mońǵoldar shapqynshylyq jasaǵanǵa deiin ómir súrgen. Keibir derekterde 1141 jyly osy kúngi Ázerbaijanda týyp, 1209 jyly dúnieden ótkendigi jáne ataqty aqyn bolǵandyǵy aitylady. Shyǵarmashylyǵy Hafiz Shirazi, Jalal ad-din Rými, Saǵdi ǵana emes, sondai-aq qazaq aqyny Abaiǵa da áser etken. Onyń qalamynan «Hýsraý jáne Shyryn», «Láili – Májnún», «Iskander name» sekildi shyǵarmalar týǵan. Kólemdi-kólemdi qasydalar (poemalar) jazǵan. Qypshaq qyzy Appaq arýǵa ǵashyq bolyp, soǵan úilengen. Soǵan arnap «Appaq name» atty poema týyndatqan. Ony qazaq tiline Qalijan Bekhojin aýdarǵan.
Nizamidiń kóptegen shyǵarmalarynyń Kashmirden tabylýynda da kezdeisoqtyq joq. Onyń parsy tilindegi dúnieleri Úndistanǵa da taraǵan. 1991 jyly aqynnyń týǵanyna 850 jyl tolýy IýNESKO sheńberinde keń kólemde atalyp ótti. Osy kúnderi ol ázerbaijandyqtardyń klassik aqyny sanalady. Nizami Gandjaýi Iran pen Kavkaz boiy jurtyn túrik seljuqtar bilegen kezde ǵumyr keshti. Sol sebepti de ol túrki halqyna da ortaq, olardyń da maqtanyshy. Nizamidiń eńbekteri «Hamsa» («Bes kitap») atty poemalarmen belgili, oǵan «Qupiialar qazynasy», «Hýsraý men Shyryn», «Láili –Májnún», «Jeti arý» jáne «Eskendir name» atty shyǵarmalary toptastyrylǵan. Abaidyń «Eskendir» poemasy da Nizami Gandjaýidiń atalmysh poemasy negizinde jazylǵan. Nizami¬diń «Appaq namesinen» basqa, «Láili – Májnúni» de ana tilimizge aýdarylǵan.
