Azamattyq qoǵamnyń damýyna jastardyń qosar úlesi zor. Búginde jastar uiymdary azamattyq belsendilikti arttyrýmen qatar, jas býynnyń eńbekke aralasýyna, kásibi damýyna jáne áleýmettik bastamalardy júzege asyrýyna yqpal etip keledi. Bul týraly Astana qalasy ákimdiginiń «Eńbek mobildiligi ortalyǵy» KMM «Mansap ortalyǵynyń» direktory Baǵila Sailaýbekqyzy keńinen áńgimelep berdi.
– Azamattyq qoǵamdy qalyptastyrýda jastar uiymdarynyń róli qandai?
– Jastar uiymdary – qoǵam men jastar arasyndaǵy mańyzdy kópir. Olar jas azamattardyń belsendiligin arttyryp, volonterlik mádenietti, kóshbasshylyq qasietterdi jáne azamattyq jaýapkershilikti qalyptastyrýǵa yqpal etedi. Sonymen qatar jastardyń jumyspen qamtylýyna, kásibi baǵdar alýyna, áleýmettik beiimdelýine jáne óz áleýetin júzege asyrýyna qoldaý kórsetedi. Osy baǵytta Mansap ortalyǵy jastarǵa turaqty jáne ýaqytsha jumys oryndaryn usynýmen qatar, memlekettik baǵdarlamalarǵa qatysýǵa múmkindik beredi.
– Astana qalasynyń jastarǵa qolaily orta retinde qalyptasýynda Mansap ortalyǵynyń róli qandai?
– Astana qalasy ákimdiginiń «Eńbek mobildiligi ortalyǵy» KMM janyndaǵy «Mansap ortalyǵy» jumyssyz azamattardy eńbek naryǵyna beiimdeýge jáne turaqty jumyspen qamtýǵa baǵyttalǵan keshendi jumystardy júzege asyrady. Ortalyqqa júgingen azamattarǵa olardyń bilimi men tájiribesine sáikes bos jumys oryndary usynylady. Eger laiyqty turaqty jumys tabylmaǵan jaǵdaida, ýaqytsha jumyspen qamtý sharalary qarastyrylady. Olardyń qatarynda áleýmettik jumys oryndary, qoǵamdyq jumystar, «Jastar praktikasy», qysqa merzimdi kásiptik oqytý kýrstary jáne kásipkerlik bastamalardy qoldaýǵa arnalǵan memlekettik granttar bar.
2026 jyldyń basynan beri Mansap ortalyǵyna jumyspen qamtý máselesi boiynsha 18 845 jas azamat júgindi. Onyń ishinde 5 634 adam belsendi jumyspen qamtý sharalaryna tartyldy.
Qazirgi ýaqytta elordada 6 704 jas jumyssyz retinde tirkelgen. Onyń 4 318-i – áiel, 2 386-sy – er adam. Jalpy tirkelgen jumyssyzdardyń ishinde 1 056 adam belsendi jumyspen qamtý sharalaryna qatysyp jatyr. Al 3 413 azamat jumysynan aiyrylýyna bailanysty áleýmettik tólem alsa, 2 235 jas turaqty jumys izdeý ústinde.
Jyl basynan beri sýbsidiialanatyn jumys oryndaryna 940 jas joldandy. Onyń ishinde 210 adam «Jastar praktikasy» baǵdarlamasyna, 114 azamat áleýmettik jumys oryndaryna, al 616 jas qoǵamdyq jumystarǵa tartyldy.
Kásipkerlik belsendilikti damytý maqsatynda da júieli jumystar júrgizilýde. Biyl «Bastaý Biznes» jobasy aiasynda 457 jas kásipkerlik negizderin oqyp shyqty. Sonymen qatar 470 jas skills.enbek.kz platformasy arqyly eńbek naryǵynda suranysqa ie jańa daǵdylardy meńgerdi.
Jumyssyz jastardyń bilim deńgeiine kelsek, olardyń 2 418-iniń joǵary, 1 654-iniń arnaiy orta, al 1 546-synyń negizgi orta bilimi bar.
– Qazirgi tańda elorda jastary kóbine qandai mamandyqtarǵa qyzyǵýshylyq tanytady?
– Baiqaǵanymyzdai, búgingi jastardyń basym bóligi eńbek jaǵdaiy jeńil ári jalaqysy joǵary jumys oryndaryn tańdaýǵa beiim. Kóbine Mansap ortalyǵyna zańger, býhgalter, qarjyger, ekonomist, túrli pán muǵalimderi jáne IT salasynyń mamandary júginedi.
Alaida eńbek naryǵyndaǵy suranys budan ózgeshe. Jumys berýshiler arasynda qurylys salasynyń mamandaryna qajettilik joǵary. Atap aitqanda, qurylysshy-tehnik, tas qalaýshy, ártúrli injenerlik júieler men jabdyqtardy montajdaýshy, bailanys montajdaýshysy, elektrik, elektrmen jáne gazben dánekerleýshi, qurylys tehnikalarynyń mashinisi, kran mashinisi, júk avtokóliginiń júrgizýshisi jáne slesar-santehnikterge turaqty suranys bar.
Bilim berý salasynda mektepke deiingi uiymdardyń tárbieshileri, tárbieshi kómekshileri jáne orys synyptaryna sabaq beretin pán muǵalimderi qajet.
Sonymen qatar meditsina jáne IT salalarynda dárigerlerge, orta býyn meditsina qyzmetkerlerine, baǵdarlamashylar men analitikterge suranys saqtalyp otyr.
– Astanada jastardy jumyspen qamtý baǵytynda qandai baǵdarlamalar iske asyrylýda? Jas mamandardyń tájiribe jinaýyna múmkindik jetkilikti me?
– Jastardyń alǵashqy eńbek tájiribesin qalyptastyrýǵa arnalǵan birneshe memlekettik baǵdarlama bar.
Sonyń biri – «Jastar praktikasy». Bul baǵdarlama 35 jasqa deiingi kolledj jáne joǵary oqý oryndarynyń túlekterine óz mamandyǵy boiynsha alǵashqy jumys tájiribesin jinaqtaýǵa múmkindik beredi. Qatysýshylar bir jylǵa deiin jumys istep, memleket tarapynan 30 ailyq eseptik kórsetkish kóleminde jalaqy alady.
Sonymen qatar aqyly qoǵamdyq jumystar baǵdarlamasy júzege asyrylýda. Oǵan jumyssyz azamattar, stýdentter jáne jalpy bilim beretin mektepterdiń joǵary synyp oqýshylary sabaqtan tys ýaqytta qatysa alady. Baǵdarlamaǵa qatysýshylar 35 ailyq eseptik kórsetkish kóleminde eńbekaqy alyp, bir jylǵa deiin eńbek etýge múmkindik alady.
«Áleýmettik jumys oryndary» baǵdarlamasy aiasynda azamattar bir jyl merzimge jumysqa ornalasady. Bul jaǵdaida eńbekaqy mólsherin jumys berýshi belgileidi, al onyń belgili bir bóligin Mansap ortalyǵy sýbsidiialaidy.
Budan bólek, jumyssyz azamattar qysqa merzimdi kásiptik oqytý kýrstarynan óte alady. Bul – eńbek naryǵyna qajetti mamandardy daiarlaý men qaita daiarlaýdyń mańyzdy tetikteriniń biri. Oqytý jumys berýshilerdiń suranysyna sáikes oqý uiymdarynda nemese tikelei jumys oryndarynda júrgiziledi. Kýrstyń uzaqtyǵy bir aidan úsh aiǵa deiin sozylady. Oqý kezeńinde tyńdaýshylar shákirtaqy alady, al jumys ornynda oqityn azamattarǵa jumys berýshi tarapynan 20 ailyq eseptik kórsetkish kóleminde eńbekaqy tólenedi.
– Jastardyń kásipkerlik bastamalaryn qoldaý baǵytynda qandai múmkindikter qarastyrylǵan?
– Memleket jastardyń kásipkerlik bastamalaryn qoldaý maqsatynda jańa biznes-ideialardy júzege asyrýǵa arnalǵan qaitarymsyz memlekettik granttar beredi. Alaida bul granttar halyqtyń áleýmettik osal sanattaryna jatatyn azamattarǵa arnalǵan.
Olardyń qatarynda ataýly áleýmettik kómek alýshylar, kópbalaly otbasylardyń músheleri, asyraýshysynan aiyrylǵan azamattar, óńiraralyq qonys aýdarýshylar, «qandas» mártebesi bar tulǵalar, eńbekke qarsy kórsetilimi joq múgedektigi bar azamattar, sondai-aq múgedektigi bar bala tárbielep otyrǵan ata-analar bar.
Grantqa jumyssyz azamattar nemese memlekettik tirkeýden ótkenine úsh jyldan aspaǵan jeke kásipkerler úmitker bola alady.
Memlekettik grant qaitarymsyz negizde 400 ailyq eseptik kórsetkishke deiingi mólsherde beriledi.
Grant alýǵa ótinish bildiretin azamattyń sońǵy úsh jyl ishinde «Bastaý Biznes» jobasy boiynsha kásipkerlik negizderin oqyǵanyn rastaityn sertifikaty bolýy qajet.
Kásipkerlik negizderine oqytý skills.enbek.kz platformasy arqyly uiymdastyrylady. Al memlekettik grantqa ótinimder business.enbek.kz portaly arqyly qabyldanady.
– Áńgimeńizge raqmet!
