Foto: Egemen.kz
Azamattyq qoǵamnyń zańnamalyq bazasy da damyp keledi. 2020 jyldyń shildesinde «Qazaqstan Respýblikasynda azamattyq qoǵamdy damytýdyń 2025 jylǵa deiingi tujyrymdamasy» qabyldandy. Onda úkimettik emes uiymdardyń memlekettik baǵdarlamalardy ázirleý men iske asyrýǵa qatysý júiesin damytý, memlekettiń áleýmettik-ekonomikalyq saiasatyn jetildirýde ÚEU-dan kómek kórsetý qarastyrylǵan, – dep habarlaidy «Ult aqparat».
Tujyrymdamanyń mańyzdy baǵyttarynyń biri memleket, biznes jáne «úshinshi sektor» arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaitý bolyp tabylady. Aitpaqshy, ol úshinshi dep atalady, óitkeni, eń durysy, ol qundylyǵy men yqpaly boiynsha «birinshi» jáne «ekinshi», iaǵni memlekettik jáne kommertsiialyq teń bolýy kerek.
Biraq bul sektorlar shyn máninde qanshalyqty teń jáne olar bir deńgeide yntymaqtasa ala ma? – degen suraqqa spiker bylai dep jaýap berdi:
«Eń aldymen, memleketimizdiń elimizdegi qoǵamdyq qatynastardy retteitin, baǵdarlamalardyń oryndalýyna, barlyq saladaǵy zańdardyń saqtalýyna jaýapty eń mańyzdy institýt retinde áreket etý aiasyna nazar aýdarýymyz kerek. Bul turǵyda bizdiń azamattyq sektor onymen básekege túse almaidy, tipti seriktes bola almaidy. Prezident Qasym-Jomart Toqaev bizdiń memlekettik júiemizdiń ózin-ózi qamtyǵanyn, azamattyq qoǵamdy memlekettik organdar úlken formalizmmen qabyldaitynyn, al memlekettik sektor ÚEU-dy memlekettik máselelerdi sheshýde naǵyz qyzmetker, seriktes retinde kórmeitinin birneshe ret aitty», – deidi Aigúl Sádýaqasova.
Memleket pen azamattyq sektor teń emes birinshi jáne aiqyn núkte - resýrstar. ÚEU ázirge memlekettik mashinanyń ákimshilik jáne aqparattyq múmkindikterimen básekege túse almaidy jáne bul seriktestiktiń damýyna úlken kedergi keltiredi.
Azamattyq sektordyń ózinde problemalar bar, olar Qazaqstanda memlekettik sheshimderdi ázirleýge teń dárejede qatysý úshin áli jetkilikti kásibi jáne belsendi emes. Sarapshylar sońǵy birneshe jylda memlekettik baǵdarlamalar men strategiialyq qujattardy talqylaýǵa qoǵamdyq uiymdardyń kóbirek tartylǵanyn moiyndaǵanymen. Mysal retinde zańnamalyq aktilerge jáne kóptegen prezidenttik bastamalarǵa negiz bolǵan Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń usynystaryn aitýǵa bolady.
Ol úshin ártúrli elderdiń tájiribesi kórsetip otyrǵandai, memleket qabyldanǵan sheshimderdi de, júzege asyrylyp jatqan saiasatty da qoǵammen aitarlyqtai dárejede bólisýi qajet. Iaǵni, bizge qoǵamǵa «tólem» emes, «kenege» sarapshylar shaqyrý emes, jaýapkershilikti bólýdiń baiypty tetigi kerek. Sonda qabyldanǵan sheshimder men olardyń oryndalýy tepe-teńdikte bolady, azamattyq qoǵam tarapynan qarsylyq, memleket tarapynan oqshaýlaný bolmaidy.
Qazaqstannyń azamattyq qoǵamyn qalai qalyptastyrý kerektigi týraly ártúrli deńgeide talqylaýlar bolǵan kezde ony áldeqashan synalǵan úlgi boiynsha qurý ideiasy jii týyndaidy. Bireý Skandinaviia elderinde jumys istep turǵan júielerdi bizdiń topyraǵymyzǵa alyp, «transplantatsiialaýdy» usynsa, endi biri AQSh-tyń azamattyq sektorynyń jumysyn qaraýǵa keńes beredi, al basqalary burynǵy Odaq elderimen teń. Sheteldik tájiribeni shetelde qaldyrý kerek, biz ózimizdiń erekshe jolymyzben júrýimiz kerek degen tikelei qarama-qaishy kózqaras ta bar.
Qazaqstan da azamattyq qoǵamdy damytýda óziniń tarihi tájiribesine júginýi qajet. Rasynda azamattyq sektordy damytýda bireýdiń tájiribesin kózsiz qabyldai otyryp, bizge «bireýdiń kiimin kiiýdiń» qajeti joq. Bizdiń tarihymyzda qoǵamdyq qatynastardy retteýdiń mol tájiribesi bar. Dala demokratiiasynyń pármendi tetigi aqsaqaldar keńesteri bolsa, biler sottaryn ádil sot júiesiniń «bastapqy kody» deýge bolady. Bizge oisha jat, sondyqtan tiimsiz bolýy múmkin qoǵamdyq tártiptiń «álemdik» úlgilerin engizbei, ózimizdiń tarihi mysaldarymyzdy qarastyrýymyz kerek.
Sarapshylardyń paiymdaýynsha, qazaqstandyq úkimettik emes sektor maqsatty toptar men qyzmet baǵyttary boiynsha qurylymdy jáne saralanǵan bolýy kerek. Bul rette qarjy bólgen qorlarǵa nemese kommertsiialyq toptarǵa qyzmet etýden taiynbai, memleket pen qoǵam múddesi úshin adaldyqty saqtaý kerek.
Bul rette memleket barynsha mobildi jáne ikemdi bolýy, áleýmettik memlekettik tapsyrys sharttaryn jáne úkimettik emes uiymdarmen jumys isteý ádisterin ózgertýi kerek. Memleketke qoiylatyn basty ótinish – ÚEU-dy tyńdap, tyńdaý, «úshinshi sektor» ókilderiniń tájiribesi men tájiribesin paidalaný, qoǵamdyq uiymdar aityp otyrǵan máselelerdi eskerý.
Sonda seriktestikti damytýdyń negizgi «otyny» – ózara senim paida bolady. Al myqty, kásibi jáne jaýapty azamattyq sektor jańa Qazaqstannyń teńgerimdi jáne tiimdi damýynyń mańyzdy bóligi bolmaq.
