Biyldan bastap doktoranttar dissertatsiialyq jumysty jazbai-aq ǵylymi ataq qorǵai alady. Bul jaiynda QR Bilim jáne ǵylym ministri Ashat Aimaǵambetov Facebook paraqshasynda jazdy, dep habarlaidy "Ult aqparat".
"Dissertatsiialyq keńesterdiń jumysyna qatysty normativtik-quqyqtyq aktilerge tiisti túzetýler engizildi.
Bul – ǵalymdar men sarapshylardyń qatysýymen bir jyldan astam ýaqyt boiy júrgizilgen jumystyń nátijesi.
Ózgeristerge toqtalmas buryn, ǵalymdar buǵan deiin kótergen máseleler týraly aityp bereiin.
Birinshiden, dissertatsiialyq keńes pen resmi retsenzentterdiń jaýapkershiligine qatysty máseleler jii qozǵalatyn.
Máselen, dissertatsiialyq keńes úsh jylǵa ári turaqty múshelerden bekitiletin.Keńes músheleri qatarynda ǵylymi jumystyń taqyryby men mazmunyn jan-jaqty meńgergen maman bolmasa da, jazylǵan dissertatsiiaǵa qatysty sheshim qabyldaityn. Desek te, ǵylymi jumystardy qorǵaý kóbinese oń nátijemen aiaqtalyp jatady.
Retsenziia kezinde jumystyń keri qaitarylýy – qalypty jaǵdai emes. Ulttyq joǵary oqý oryndarynda sońǵy eki jyl ishinde mundai kórsetkish múldem tirkelmegen dep aitýǵa bolady.
Mysaly ulttyq ýniversitetterdegi dissertatsiialyq keńester 2019 jáne 2020 jyldary 266 jumysty qarastyryp, onyń tek ekeýin ótkizbei qoiǵan.
Aita keterligi, Bilim jáne ǵylym salasyndaǵy sapany qamtamasyz etý komiteti sońǵy on jyl ishinde 142 doktorantqa ǵylymi dáreje berýden bas tartqan, iaǵni olardyń dissertatsiialyq jumysy JOO qabyrǵasynda qorǵalsa da, kóńil kónshitpegen.
Halyqaralyq tájiribege zer salsaq, shetelde dissertatsiialyq keńes árbir ǵylymi jumys boiynsha qurylady jáne negizgi talqylaýlardy sol keńes júrgizedi.
Keńes músheleri men resmi retsenzentterdiń bedeli de joǵary, olar dissertatsiiany qarastyrý barysynda tek túpkilikti sheshim ǵana emes, aralyq sheshimderdi de qabyldai alady.
Kelesi másele. Doktorant dissertatsiiany qorǵaý aldynda kóp ýaqytty talap etetin kúrdeli protsedýralardy oryndaýǵa májbúr.
Dissertatsiiasyn qorǵaý úshin doktorant ártúrli ǵylymi seminarlar men saraptamalyq komissiialardyń qosymsha talqylaýlaryna qatysýy kerek. Sondai-aq olar retsenzentterdi izdeýmen, dissertatsiiany qorǵaý protsedýrasyn uiymdastyrýmen ainalysady. Tipti, keide ǵylymi keńesshiler men retsenzentterdiń pikirlerin doktoranttyń ózi jazatyn mysaldar da bar.
Bul máseleler eskerildi.Endi normativtik qujattarǵa engizilgen oń ózgerister týraly aitaiyn.
1. Endi dissertatsiialyq keńesterdiń quramy halyqaralyq tájiribeni eskere otyryp jasaqtalady.Doktoranttyń zertteý taqyryptary áralýan bolǵandyqtan, dissertatsiialyq keńes músheleriniń jartysy ýaqytsha taǵaiyndalatyn bolady.
Endi keńes músheleri, qorǵaý qorytyndysy boiynsha dissertatsiialyq keńes PhD dárejesin berý (1), PhD dárejesin bermeý (2), dissertatsiiany qaita qorǵaýǵa jiberý (3) nemese doktorant jumysyn pysyqtaýǵa jiberý (4) syndy sheshim qabyldai alady.
Buǵan deiin keńes músheleri tek eki sheshimniń bireýin qabyldaityn edi.Buǵan qosa, endi daýys berýge resmi retsenzentter de qatysatyn bolady.
2. Doktoranttar zertteý jumystaryn júrgizý barysynda jariialaýy tiis ǵylymi maqalalardyń sany 7-den 4-ke deiin qysqarǵanyn bilesizder. Al bir nemese eki ǵylymi maqalasy reitingi óte joǵary, bedeldi jýrnaldarda jaryqqa shyqqan bolsa, doktorant dissertatsiiasyn qorǵaýǵa múmkindik alady. Bul sanǵa emes, sapaǵa baǵyttalǵan ózgeris ótken jyly engizilgen bolatyn.
Biyldan bastap, keibir doktoranttar dissertatsiialyq jumysty jazbai-aq ǵylymi ataqty qorǵai alatyn bolady.Ol úshin doktorant bedeli myqty basylymda bir aýqymdy sholý jáne Q1-Q2 WoS tizilimindegi jýrnaldarda kem degende eki ǵylymi maqalasyn avtor retinde jáne korrespondentsiia avtory retinde jaryqqa shyǵarýy kerek.
Bul ǵylymi zertteý jumystarynyń nátijesi men sapasyna qandai da bir nuqsan keltirmei-aq zertteý júrgizý múmkindikterin edáýir keńeitedi.Mundai tájiribe kóptegen sheteldik joǵary oqý oryndarynda burynnan qoldanylyp keledi.
Degenmen, bul balama ádis retinde paidalanylady. Doktorant burynǵydai óz qalaýy boiynsha dástúrli túrde dissertatsiia jazyp, zertteý jumystaryn qorǵai alady.
3. Ǵylymi jumysty qorǵaý protsedýrasy internet jelisi arqyly tikelei efirde júrgiziledi.Iaǵni dissertatsiiany qorǵaý rásimi tolyǵymen ashyq formatta ótedi. Endigi kezekte ǵylymi jáne akademiialyq qaýymdastyqty belsendi bolýǵa shaqyramyn. Endi kez-kelgen ǵylymi zertteýlermen tanysyp, doktoranttardyń jumysyna ashyq pikir qaldyra alasyzdar.
4. Doktoranttyń dissertatsiiasy tolyq daiyn bolǵan kezde kafedranyń keńeitilgen otyrysynda ǵylymi jumys bir ret talqylaýdan ótedi.
Negizgi talqylaý jumystary dissertatsiiany qorǵaý kezinde júrgiziledi. Osylaisha qorǵaý sapasy jaqsaryp, dissertatsiialyq keńesterdiń jaýapkershiligi artady.
5. Erekshe mártebesi bar joǵary oqý oryndary úshinshi jyl qatarynan PhD dárejesin ózderi taǵaiyndap, jeke úlgidegi diplomdar berip jatyr. Endi ulttyq joǵary oqý oryndary doktoranttardyń jariialanymdaryna óz sheshimderi boiynsha, qosymsha, joǵary talaptar qoia alady.
6. Endi el azamattary dissertatsiiany onlain formatta qorǵai alady.Bul – álem boiynsha keńinen paidalanylyp jatqan tájiribe. Pandemiia kezinde Kaliforniiadaǵy Berkli ýniversiteti, Oksford, Kembridj, Garvard, Singapýr Ulttyq ýniversiteti jáne basqa da oqý oryndary alǵashqylardyń biri bolyp dissertatsiiany qorǵaýdy onlain formatta ótkizgen edi.
Bul ózgeristerge deiin bolǵan qosymsha talaptardy esterińizge salyp óteiin.
Ótken jyly joǵary oqý oryndaryndaǵy akademiialyq adaldyqtyń negizgi qaǵidattary normativtik qujattarda bekitilgen bolatyn.
Jariialanymdarǵa qoiylatyn talaptar kúsheitildi.
Sákesinshe otandyq ǵylymi jýrnaldar da kontent sapasyna erekshe nazar aýdara bastady. Bul sheshim byltyr sáýir aiynda qabyldanǵanymen, jýrnaldarǵa qoiylatyn jańa talaptar 2021 jyldyń 1 qańtarynan bastap kúshine endi.Iaǵni, baspalarǵa óz jýrnaldaryn jańa sapaly talaptarǵa beiimdei alýy úshin jetkilikti ýaqyt berildi.
Bilim jáne ǵylym salasyndaǵy sapany qamtamasyz etý Komiteti qabyldaǵan basylymdarynyń jańa tizilimine 31 jýrnal kirdi. Bul jýrnaldardyń qatary áli de artatyn bolady.
Qoryta aitqanda, engizilgen jańa ózgerister dissertatsiiany qorǵaý jáne dissertatsiialyq keńes qyzmetine qatysty túrli aspektilerdi qamtydy.
Qabyldanǵan basqa da ózgeristermen qatar bul jańashyldyqtar dissertatsiialyq keńester jumysynyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etip, ǵylymi zertteýlerdiń sapasyn arttyrýǵa negiz bolady dep senemin" - dedi ministr óz jazbasynda.
