بيىلدان باستاپ دوكتورانتتار ديسسەرتاتسييالىق جۇمىستى جازباي-اق عىلىمي اتاق قورعاي الادى. بۇل جايىندا قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ اسحات ايماعامبەتوۆ Facebook پاراقشاسىندا جازدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
"ديسسەرتاتسييالىق كەڭەستەردٸڭ جۇمىسىنا قاتىستى نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق اكتٸلەرگە تيٸستٸ تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلدٸ.
بۇل – عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن بٸر جىلدان استام ۋاقىت بويى جٷرگٸزٸلگەن جۇمىستىڭ نەتيجەسٸ.
ٶزگەرٸستەرگە توقتالماس بۇرىن, عالىمدار بۇعان دەيٸن كٶتەرگەن مەسەلەلەر تۋرالى ايتىپ بەرەيٸن.
بٸرٸنشٸدەن, ديسسەرتاتسييالىق كەڭەس پەن رەسمي رەتسەنزەنتتەردٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸنە قاتىستى مەسەلەلەر جيٸ قوزعالاتىن.
مەسەلەن, ديسسەرتاتسييالىق كەڭەس ٷش جىلعا ەرٸ تۇراقتى مٷشەلەردەن بەكٸتٸلەتٸن.كەڭەس مٷشەلەرٸ قاتارىندا عىلىمي جۇمىستىڭ تاقىرىبى مەن مازمۇنىن جان-جاقتى مەڭگەرگەن مامان بولماسا دا, جازىلعان ديسسەرتاتسيياعا قاتىستى شەشٸم قابىلدايتىن. دەسەك تە, عىلىمي جۇمىستاردى قورعاۋ كٶبٸنەسە وڭ نەتيجەمەن اياقتالىپ جاتادى.
رەتسەنزييا كەزٸندە جۇمىستىڭ كەرٸ قايتارىلۋى – قالىپتى جاعداي ەمەس. ۇلتتىق جوعارى وقۋ ورىندارىندا سوڭعى ەكٸ جىل ٸشٸندە مۇنداي كٶرسەتكٸش مٷلدەم تٸركەلمەگەن دەپ ايتۋعا بولادى.
مىسالى ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتەردەگٸ ديسسەرتاتسييالىق كەڭەستەر 2019 جەنە 2020 جىلدارى 266 جۇمىستى قاراستىرىپ, ونىڭ تەك ەكەۋٸن ٶتكٸزبەي قويعان.
ايتا كەتەرلٸگٸ, بٸلٸم جەنە عىلىم سالاسىنداعى ساپانى قامتاماسىز ەتۋ كوميتەتٸ سوڭعى ون جىل ٸشٸندە 142 دوكتورانتقا عىلىمي دەرەجە بەرۋدەن باس تارتقان, ياعني ولاردىڭ ديسسەرتاتسييالىق جۇمىسى جوو قابىرعاسىندا قورعالسا دا, كٶڭٸل كٶنشٸتپەگەن.
حالىقارالىق تەجٸريبەگە زەر سالساق, شەتەلدە ديسسەرتاتسييالىق كەڭەس ەربٸر عىلىمي جۇمىس بويىنشا قۇرىلادى جەنە نەگٸزگٸ تالقىلاۋلاردى سول كەڭەس جٷرگٸزەدٸ.
كەڭەس مٷشەلەرٸ مەن رەسمي رەتسەنزەنتتەردٸڭ بەدەلٸ دە جوعارى, ولار ديسسەرتاتسييانى قاراستىرۋ بارىسىندا تەك تٷپكٸلٸكتٸ شەشٸم عانا ەمەس, ارالىق شەشٸمدەردٸ دە قابىلداي الادى.
كەلەسٸ مەسەلە. دوكتورانت ديسسەرتاتسييانى قورعاۋ الدىندا كٶپ ۋاقىتتى تالاپ ەتەتٸن كٷردەلٸ پروتسەدۋرالاردى ورىنداۋعا مەجبٷر.
ديسسەرتاتسيياسىن قورعاۋ ٷشٸن دوكتورانت ەرتٷرلٸ عىلىمي سەمينارلار مەن ساراپتامالىق كوميسسييالاردىڭ قوسىمشا تالقىلاۋلارىنا قاتىسۋى كەرەك. سونداي-اق ولار رەتسەنزەنتتەردٸ ٸزدەۋمەن, ديسسەرتاتسييانى قورعاۋ پروتسەدۋراسىن ۇيىمداستىرۋمەن اينالىسادى. تٸپتٸ, كەيدە عىلىمي كەڭەسشٸلەر مەن رەتسەنزەنتتەردٸڭ پٸكٸرلەرٸن دوكتورانتتىڭ ٶزٸ جازاتىن مىسالدار دا بار.
بۇل مەسەلەلەر ەسكەرٸلدٸ.ەندٸ نورماتيۆتٸك قۇجاتتارعا ەنگٸزٸلگەن وڭ ٶزگەرٸستەر تۋرالى ايتايىن.
1. ەندٸ ديسسەرتاتسييالىق كەڭەستەردٸڭ قۇرامى حالىقارالىق تەجٸريبەنٸ ەسكەرە وتىرىپ جاساقتالادى.دوكتورانتتىڭ زەرتتەۋ تاقىرىپتارى ەرالۋان بولعاندىقتان, ديسسەرتاتسييالىق كەڭەس مٷشەلەرٸنٸڭ جارتىسى ۋاقىتشا تاعايىندالاتىن بولادى.
ەندٸ كەڭەس مٷشەلەرٸ, قورعاۋ قورىتىندىسى بويىنشا ديسسەرتاتسييالىق كەڭەس PhD دەرەجەسٸن بەرۋ (1), PhD دەرەجەسٸن بەرمەۋ (2), ديسسەرتاتسييانى قايتا قورعاۋعا جٸبەرۋ (3) نەمەسە دوكتورانت جۇمىسىن پىسىقتاۋعا جٸبەرۋ (4) سىندى شەشٸم قابىلداي الادى.
بۇعان دەيٸن كەڭەس مٷشەلەرٸ تەك ەكٸ شەشٸمنٸڭ بٸرەۋٸن قابىلدايتىن ەدٸ.بۇعان قوسا, ەندٸ داۋىس بەرۋگە رەسمي رەتسەنزەنتتەر دە قاتىساتىن بولادى.
2. دوكتورانتتار زەرتتەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ بارىسىندا جارييالاۋى تيٸس عىلىمي ماقالالاردىڭ سانى 7-دەن 4-كە دەيٸن قىسقارعانىن بٸلەسٸزدەر. ال بٸر نەمەسە ەكٸ عىلىمي ماقالاسى رەيتينگٸ ٶتە جوعارى, بەدەلدٸ جۋرنالداردا جارىققا شىققان بولسا, دوكتورانت ديسسەرتاتسيياسىن قورعاۋعا مٷمكٸندٸك الادى. بۇل سانعا ەمەس, ساپاعا باعىتتالعان ٶزگەرٸس ٶتكەن جىلى ەنگٸزٸلگەن بولاتىن.
بيىلدان باستاپ, كەيبٸر دوكتورانتتار ديسسەرتاتسييالىق جۇمىستى جازباي-اق عىلىمي اتاقتى قورعاي الاتىن بولادى.ول ٷشٸن دوكتورانت بەدەلٸ مىقتى باسىلىمدا بٸر اۋقىمدى شولۋ جەنە Q1-Q2 WوS تٸزٸلٸمٸندەگٸ جۋرنالداردا كەم دەگەندە ەكٸ عىلىمي ماقالاسىن اۆتور رەتٸندە جەنە كوررەسپوندەنتسييا اۆتورى رەتٸندە جارىققا شىعارۋى كەرەك.
بۇل عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ نەتيجەسٸ مەن ساپاسىنا قانداي دا بٸر نۇقسان كەلتٸرمەي-اق زەرتتەۋ جٷرگٸزۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن ەدەۋٸر كەڭەيتەدٸ.مۇنداي تەجٸريبە كٶپتەگەن شەتەلدٸك جوعارى وقۋ ورىندارىندا بۇرىننان قولدانىلىپ كەلەدٸ.
دەگەنمەن, بۇل بالاما ەدٸس رەتٸندە پايدالانىلادى. دوكتورانت بۇرىنعىداي ٶز قالاۋى بويىنشا دەستٷرلٸ تٷردە ديسسەرتاتسييا جازىپ, زەرتتەۋ جۇمىستارىن قورعاي الادى.
3. عىلىمي جۇمىستى قورعاۋ پروتسەدۋراسى ينتەرنەت جەلٸسٸ ارقىلى تٸكەلەي ەفيردە جٷرگٸزٸلەدٸ.ياعني ديسسەرتاتسييانى قورعاۋ رەسٸمٸ تولىعىمەن اشىق فورماتتا ٶتەدٸ. ەندٸگٸ كەزەكتە عىلىمي جەنە اكادەمييالىق قاۋىمداستىقتى بەلسەندٸ بولۋعا شاقىرامىن. ەندٸ كەز-كەلگەن عىلىمي زەرتتەۋلەرمەن تانىسىپ, دوكتورانتتاردىڭ جۇمىسىنا اشىق پٸكٸر قالدىرا الاسىزدار.
4. دوكتورانتتىڭ ديسسەرتاتسيياسى تولىق دايىن بولعان كەزدە كافەدرانىڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا عىلىمي جۇمىس بٸر رەت تالقىلاۋدان ٶتەدٸ.
نەگٸزگٸ تالقىلاۋ جۇمىستارى ديسسەرتاتسييانى قورعاۋ كەزٸندە جٷرگٸزٸلەدٸ. وسىلايشا قورعاۋ ساپاسى جاقسارىپ, ديسسەرتاتسييالىق كەڭەستەردٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ ارتادى.
5. ەرەكشە مەرتەبەسٸ بار جوعارى وقۋ ورىندارى ٷشٸنشٸ جىل قاتارىنان PhD دەرەجەسٸن ٶزدەرٸ تاعايىنداپ, جەكە ٷلگٸدەگٸ ديپلومدار بەرٸپ جاتىر. ەندٸ ۇلتتىق جوعارى وقۋ ورىندارى دوكتورانتتاردىڭ جارييالانىمدارىنا ٶز شەشٸمدەرٸ بويىنشا, قوسىمشا, جوعارى تالاپتار قويا الادى.
6. ەندٸ ەل ازاماتتارى ديسسەرتاتسييانى ونلاين فورماتتا قورعاي الادى.بۇل – ەلەم بويىنشا كەڭٸنەن پايدالانىلىپ جاتقان تەجٸريبە. پاندەمييا كەزٸندە كاليفورنيياداعى بەركلي ۋنيۆەرسيتەتٸ, وكسفورد, كەمبريدج, گارۆارد, سينگاپۋر ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ جەنە باسقا دا وقۋ ورىندارى العاشقىلاردىڭ بٸرٸ بولىپ ديسسەرتاتسييانى قورعاۋدى ونلاين فورماتتا ٶتكٸزگەن ەدٸ.
بۇل ٶزگەرٸستەرگە دەيٸن بولعان قوسىمشا تالاپتاردى ەستەرٸڭٸزگە سالىپ ٶتەيٸن.
ٶتكەن جىلى جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى اكادەمييالىق ادالدىقتىڭ نەگٸزگٸ قاعيداتتارى نورماتيۆتٸك قۇجاتتاردا بەكٸتٸلگەن بولاتىن.
جارييالانىمدارعا قويىلاتىن تالاپتار كٷشەيتٸلدٸ.
سەكەسٸنشە وتاندىق عىلىمي جۋرنالدار دا كونتەنت ساپاسىنا ەرەكشە نازار اۋدارا باستادى. بۇل شەشٸم بىلتىر سەۋٸر ايىندا قابىلدانعانىمەن, جۋرنالدارعا قويىلاتىن جاڭا تالاپتار 2021 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ كٷشٸنە ەندٸ.ياعني, باسپالارعا ٶز جۋرنالدارىن جاڭا ساپالى تالاپتارعا بەيٸمدەي الۋى ٷشٸن جەتكٸلٸكتٸ ۋاقىت بەرٸلدٸ.
بٸلٸم جەنە عىلىم سالاسىنداعى ساپانى قامتاماسىز ەتۋ كوميتەتٸ قابىلداعان باسىلىمدارىنىڭ جاڭا تٸزٸلٸمٸنە 31 جۋرنال كٸردٸ. بۇل جۋرنالداردىڭ قاتارى ەلٸ دە ارتاتىن بولادى.
قورىتا ايتقاندا, ەنگٸزٸلگەن جاڭا ٶزگەرٸستەر ديسسەرتاتسييانى قورعاۋ جەنە ديسسەرتاتسييالىق كەڭەس قىزمەتٸنە قاتىستى تٷرلٸ اسپەكتٸلەردٸ قامتىدى.
قابىلدانعان باسقا دا ٶزگەرٸستەرمەن قاتار بۇل جاڭاشىلدىقتار ديسسەرتاتسييالىق كەڭەستەر جۇمىسىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتٸپ, عىلىمي زەرتتەۋلەردٸڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا نەگٸز بولادى دەپ سەنەمٸن" - دەدٸ مينيستر ٶز جازباسىندا.
