Foto: parlam.kz
20 qańtarda AQSh-tyń 47-shi prezidenti Donald Tramp qyzmetine resmi kiristi. «AQSh-tyń altyn ǵasyry dál qazir bastaldy. Búginnen bastap biz gúldenemiz, barlyq el bizge qyzǵana qaraityn bolady» dedi Donald Tramp prezident retinde sóilegen sózinde. Osy oraida QR Májilis depýtaty Aidos Sarym Ult.kz tilshisine budan keiin AQSh pen Qazaqstannyń qarym-qatynasy, ekonomika men geosaiasatqa áseri qalai bolatyny týraly oiymen bólisti.
«Men Tramptyń bilikke kelýimen Qazaqstanǵa bir qiianat nemese qiyndyq keledi dep oilamaimyn. Ol sailanbai turyp, TMD aimaǵynda telefonmen sóilesken eki basshy bar, biri Zelenskii bolsa, ekinshisi bizdiń prezident. AQSh-pen bizdiń qarym-qatynasymyz jaqsy. Biz sanktsiialyq saiasatyna, basqasyna ashyq qoldaý bildirmesek te, zań men erejelerin saqtap otyrǵanymyz anyq. Qazaqstannyń aimaqtaǵy róli, Qytaimen aradaǵy qarym-qatynasymyz, basqasy bizdiń ara-qatynasty buzýǵa múmkindik bermeidi dep oilaimyn.
Ekinshiden, ol kisiniń kelinen bárin qyryp-joiady degen siiaqty ártúrli adam shoshityn boljamdar boldy. Menińshe, bizge múmkindik túsetin siiaqty. Eń aldymen, AQSh Qytaimen qarym-qatynasyn jańa deńgeige shyǵarǵysy keletin siiaqty. Bul arada Qytaimen etene jaqsyn, strategiialyq áriptes bolyp tabylatyn Qazaqstannyń óziniń múmkindikteri ashylady», – deidi depýtat Aidos Sarym.
Májilis depýtatynyń sózinshe, Tramptyń alǵash jasaǵan sheshimderiniń biri – Parij kelisiminen shyǵý. Parij kelisimi boiynsha biz de ózimizge kóptegen mindetteme alǵan bolatynbyz. Ekologiialyq, ekonomikalyq t.b degen siiaqty. Biraq ekonomika bárinen mańyzdy ekenin túsindirýge tyrysty.
«Shynyn aitý kerek, Qazaqstannyń kásiporyndary men ekonomikasy úshin qosymsha salyq siiaqty. Biz bárin tastap, benzinimizdiń sapasyn qaraýymyz kerek, basqasyn jasaýymyz kerek. Bizdiń ónerkásip shyǵaratyn ónimge qosymsha baǵasynyń artýy, onyń báskeden tys bolýyna alyp keledi. Osy turǵydan, biz qazir AQSh-tyń alǵashqy qadamdaryna nazar aýdarýymyz kerek. Eger shynymen bul uzaq merzimdi saiasat bolatyn bolsa, bálkim biz úlken bir páleden qutylatyn shyǵarmyz. Ózimizdiń bizge tańyp bergen merzimder emes, ózimizdiń halyqtyń talabynan týyndaityn dúnielerge baraiyqshy. Mysal keltireiin, keshe depýtattarymyz Sátbaevta, Qaraǵandy oblysynda boldy. Qara qar máselesimen. Logikaǵa salatyn bolsaq, ol qardy kim jasap otyr? Sol jerdegi 2-3 kásiporyn. Qalanyń ekonomikasyn qamtamasyz etip otyrǵan dúnieler. Búgingi bizdiń ekologtardyń talabyna salsaq, ony biz bir kúnde jaýyp tastaýymyz kerek. Sonda qarymyz aǵarady, biraq esesine sol jerdegi jurttyń bári jumyssyz qalady. Bul úlken ekonomikalyq, shynyn aitatyn bolsaq, kúrdeli másele», – dedi Aidos Sarym.
Depýtattyń aitýynsha, biz kóptegen jaǵdaida ekonomikalyq turǵydan da, eń bastysy tehnologiialyq turǵydan da daiyn emespiz.
«Baiqasańyz, aýany lastap otyrǵan alpaýyt kásiporyndar búkil trýbasynyń bárin buzyp, qaitadan salyp, oǵan filtrler salǵannan góri, olar jyl saiyn sottasyp, aiyppul tólei salǵan arzan. Jáne ony sonda istepe otyrǵan azamattardyń ózi de qoldaidy. Óitkeni olardyń otbasynyń nápaqasy. Biz ekonomikalyq-áleýmettik turǵydan tyǵyryqtamyz ǵoi, bul turǵydan biz de oilanýymyz kerek. Menińshe, osyndai múmkindikterdiń sany artatyn siiaqty. Eń bastysy, kórip otyrǵanymyz, AQSh-tyń saiasatynda belgili bir jańa dinamika paida bolyp jatyr. Álemdik qarym-qatynastarda jańa bir dinamika paida bolyp jatyr. Bul da bizge múmkindik», – deidi Aidos Sarym.
Onyń pikirinshe, AQSh-tyń biz úshin bizneske jol ashatyny anyq kórinedi. Al biznestiń joly artatyn bolsa, álemdik saýda arta túspek. Sonymen qatar, ár elderdiń arasynda neshe túrli barerlerdiń bar ekenin eskeretin bolsaq, álemdik ekonomika da artady.
«Álemdik ekonomikanyń artqany bizge de múmkindik. Eń bastysy, bizdi alańdatyp otyrǵan másele, árine munai máselesi. Óitkeni AQSh ózi munaidy óndiretin de, munaidy tutynatyn da eń úlken ekonomika ǵoi. Sondyqtan tym arzandap ketedi degenge de senbeimin. Óitkeni AQSh-tyń da halyqaralyq mindettemeleri bar. Olar da Arab elderdiń kóbisimen strategiialyq seriktes. Sonyń bári úlken saýdaǵa alyp keledi dep oilaimyn. Sonyń arasynda, eń bastysy, tosynnan tys dúnieler bolmasa, bizge ziian kelmeidi. Eń bastysy, maǵan unap otyrǵany, AQSh álemdegi barsha qyzý soǵystardyń bárin toqtatqysy keledi. Soǵys degenimiz ekonomikanyń tómendeýi, biznesterdiń joiylýy. Árine, bir jyldyń ishinde toqtata almaityn shyǵar, óitkeni Resei men Ýkraina arasyndaǵy konflikt meniń túsinigimde uzaq merzimdi, bálkim ondaǵan jyldarǵa sozylatyn konflikt», – deidi Májilis depýtaty Aidos Sarym.
