Búgin «Aýyl» halyqtyq-demokratiialyq patriottyq partiiasy Almaty qalasy filialynyń uiymdastyrýymen «Pandemiia jaǵdaiynda agrarlyq ǵylymdy damytý» taqyrybynda seminar – keńes ótti, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Seminardyń maqsaty – agrarlyq ǵylymnyń qazirgi problemalary men tiimdiligin arttyrý joldaryn kórsetý.
Sharaǵa aýylsharýashylyq ǵylymi-zertteý institýttarynyń ǵalymdary men partiia belsendileri qatysty.
«Agroinjeneriia ǵylymi-óndiristik ortalyǵy» JShS direktorynyń orynbasary Asqar Rzalievtyń aitýynsha, pandemiia eldi azyq-túlikpen qamtamasyz etýdegi problemalardy ashty. Jyl saiyn Qazaqstanǵa import boiynsha 3,6 mlrd AQSh dollary somasynda azyq-túlik ákelinedi.
«El prezidenti Qasym – Jomart Toqaev óz Joldaýynda damyǵan aýyl sharýashylyǵynsyz básekege qabiletti ekonomika qurý múmkin emes ekenin atap ótti. Joldaýda agrarlyq sektordyń sheshilmegen túiindi problemalary, atap aitqanda, agrarlyq ǵylymnyń damý deńgeiiniń tómendigi atap kórsetilgen. Álemdik tájiribe kórsetip otyrǵandai, ǵylymnyń belsendi qatysýynsyz Aýyl sharýashylyǵyn damytý múmkin emes. Alaida otandyq agrarlyq ǵylymnyń tiimdiligi jetkiliksiz deńgeide. Ǵylymi jumys nátijeleriniń tek 8% praktikalyq qoldanysqa ie», – dedi Asqar Rzaliev.
Sonymen qatar, ol ǵylymdy qarjylandyrýdyń jalpy tájiribesinde eski keńestik qarajat bólý shemasy qoldanylatynyn aitty. Iaǵni, naryqtyq ekonomikanyń damý protsesteri qoldanbaly ǵylymǵa áser etpedi, onyń mańyzdylyǵy buryn eskerilmegen jáne áli de nazardan tys qalyp otyr.
«Sondyqtan ǵylymdy qarjylandyrý salasynda bizde úlken aiyrmashylyqtar bar: barlyq qarajattyń 90% -dan astamy ǵylymi-zertteý jumystaryna, 10% -dan azy eksperimenttik jumystarǵa bólinedi, al transfert pen kommertsiialandyrýǵa múldem jol berilmeidi. Sonymen qatar, álemdik tájiribede osy úsh negizgi baǵyttyń úlesine shamamen birdei qarjylandyrý kólemi tiesili – 30-35% - dan», – dedi «Agroinjeneriia ǵylymi-óndiristik ortalyǵy» JShS direktorynyń orynbasary Asqar Rzaliev.
Onyń aitýynsha, qazirgi ýaqytta agrarlyq ǵylym salasynda ósimdik sharýashylyǵy boiynsha 300 – ge jýyq, mal sharýashylyǵy salasynda 200-ge jýyq aiaqtalǵan ǵylymi ázirlemeler bar. Eger aiaqtalǵan ázirlemelerdi óndiriske engizýdiń áserin taldaityn bolsaq, onda ǵylymǵa salynǵan árbir teńgeniń praktikalyq qaitarymy 5,5 teńgeni quraidy.
«Otandyq agrarlyq ǵylymnyń innovatsiialyq ónimderi jetekshi agrarlyq elderdiń tehnologiialyq innovatsiialaryna qatysty básekege qabiletti. Qazirgi problemalardy sheshý úshin ǵylymnyń nátijelerin óndiriske jyljytýdyń ońtaily júiesin qurý usynylady – transfert, kommertsiialandyrý jáne ekstenshn», – dedi ol.
Seminar barysynda sóz alǵan, partiia múshesi Tohtar Ábiljanuly aýyldy jerlerde aýyl sharýashylyǵy salasyn damytý kezek kútirmeitin másele ekenin tilge tiek etti.
«Qazir aýylda jumys orny joq. Mysaly mal sharýashylyǵyn alar bolsaq, iri qaranyń 90 paiyzy, qoidyń 95 paiyzy kishigirm sharýa qojalyqtarynda. Olar adamdardy jumyspen qamtamasyz etpeidi. Sondyqtan, aýyldy jerlerde shaǵyn mal bordaqylaityn oryndar men sút fermalaryn ashatyn ýaqyt keldi. Aýyl, aýdan, oblys ákimderi osy máselege erekshe nazar aýdarý qajet. Memlekette mal da, jer de bar. Biraq, ózimizdi tolyq etpen, sútpen qamtamasyz ete almai otyrmyz. Sondyqtan, «Aýyl» partiiasy osy máseleni sheshýdiń joldaryn qarastyrady», – dedi ol.
Óz kezeginde «Aýyl» halyqtyq-demokratiialyq patriottyq partiiasy Almaty qalasy filialynyń tóraǵasy Mahambet Hasanov seminarǵa qatysýshylardyń usynystary mindetti túrde qaralatynyn málim etti.
«Biz «Agroinjeneriia ǵylymi-óndiristik ortalyǵy» JShS ǵalymdarynyń usynystaryn bilikke jetkizemiz. Onyń on sheshim tabýyna áreket jasaimyz», – dedi Mahambet Hasanov.
