بٷگٸن «اۋىل» حالىقتىق-دەموكراتييالىق پاتريوتتىق پارتيياسى الماتى قالاسى فيليالىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «پاندەمييا جاعدايىندا اگرارلىق عىلىمدى دامىتۋ» تاقىرىبىندا سەمينار – كەڭەس ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
سەميناردىڭ ماقساتى – اگرارلىق عىلىمنىڭ قازٸرگٸ پروبلەمالارى مەن تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ جولدارىن كٶرسەتۋ.
شاراعا اۋىلشارۋاشىلىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ عالىمدارى مەن پارتييا بەلسەندٸلەرٸ قاتىستى.
«اگروينجەنەرييا عىلىمي-ٶندٸرٸستٸك ورتالىعى» جشس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى اسقار رزاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, پاندەمييا ەلدٸ ازىق-تٷلٸكپەن قامتاماسىز ەتۋدەگٸ پروبلەمالاردى اشتى. جىل سايىن قازاقستانعا يمپورت بويىنشا 3,6 ملرد اقش دوللارى سوماسىندا ازىق-تٷلٸك ەكەلٸنەدٸ.
«ەل پرەزيدەنتٸ قاسىم – جومارت توقاەۆ ٶز جولداۋىندا دامىعان اۋىل شارۋاشىلىعىنسىز بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ەكونوميكا قۇرۋ مٷمكٸن ەمەس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. جولداۋدا اگرارلىق سەكتوردىڭ شەشٸلمەگەن تٷيٸندٸ پروبلەمالارى, اتاپ ايتقاندا, اگرارلىق عىلىمنىڭ دامۋ دەڭگەيٸنٸڭ تٶمەندٸگٸ اتاپ كٶرسەتٸلگەن. ەلەمدٸك تەجٸريبە كٶرسەتٸپ وتىرعانداي, عىلىمنىڭ بەلسەندٸ قاتىسۋىنسىز اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ مٷمكٸن ەمەس. الايدا وتاندىق اگرارلىق عىلىمنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ جەتكٸلٸكسٸز دەڭگەيدە. عىلىمي جۇمىس نەتيجەلەرٸنٸڭ تەك 8% پراكتيكالىق قولدانىسقا يە», – دەدٸ اسقار رزاليەۆ.
سونىمەن قاتار, ول عىلىمدى قارجىلاندىرۋدىڭ جالپى تەجٸريبەسٸندە ەسكٸ كەڭەستٸك قاراجات بٶلۋ سحەماسى قولدانىلاتىنىن ايتتى. ياعني, نارىقتىق ەكونوميكانىڭ دامۋ پروتسەستەرٸ قولدانبالى عىلىمعا ەسەر ەتپەدٸ, ونىڭ ماڭىزدىلىعى بۇرىن ەسكەرٸلمەگەن جەنە ەلٸ دە نازاردان تىس قالىپ وتىر.
«سوندىقتان عىلىمدى قارجىلاندىرۋ سالاسىندا بٸزدە ٷلكەن ايىرماشىلىقتار بار: بارلىق قاراجاتتىڭ 90% -دان استامى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنا, 10% -دان ازى ەكسپەريمەنتتٸك جۇمىستارعا بٶلٸنەدٸ, ال ترانسفەرت پەن كوممەرتسييالاندىرۋعا مٷلدەم جول بەرٸلمەيدٸ. سونىمەن قاتار, ەلەمدٸك تەجٸريبەدە وسى ٷش نەگٸزگٸ باعىتتىڭ ٷلەسٸنە شامامەن بٸردەي قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ تيەسٸلٸ – 30-35% - دان», – دەدٸ «اگروينجەنەرييا عىلىمي-ٶندٸرٸستٸك ورتالىعى» جشس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى اسقار رزاليەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ ۋاقىتتا اگرارلىق عىلىم سالاسىندا ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعى بويىنشا 300 – گە جۋىق, مال شارۋاشىلىعى سالاسىندا 200-گە جۋىق اياقتالعان عىلىمي ەزٸرلەمەلەر بار. ەگەر اياقتالعان ەزٸرلەمەلەردٸ ٶندٸرٸسكە ەنگٸزۋدٸڭ ەسەرٸن تالدايتىن بولساق, وندا عىلىمعا سالىنعان ەربٸر تەڭگەنٸڭ پراكتيكالىق قايتارىمى 5,5 تەڭگەنٸ قۇرايدى.
«وتاندىق اگرارلىق عىلىمنىڭ يننوۆاتسييالىق ٶنٸمدەرٸ جەتەكشٸ اگرارلىق ەلدەردٸڭ تەحنولوگييالىق يننوۆاتسييالارىنا قاتىستى بەسەكەگە قابٸلەتتٸ. قازٸرگٸ پروبلەمالاردى شەشۋ ٷشٸن عىلىمنىڭ نەتيجەلەرٸن ٶندٸرٸسكە جىلجىتۋدىڭ وڭتايلى جٷيەسٸن قۇرۋ ۇسىنىلادى – ترانسفەرت, كوممەرتسييالاندىرۋ جەنە ەكستەنشن», – دەدٸ ول.
سەمينار بارىسىندا سٶز العان, پارتييا مٷشەسٸ توحتار ەبٸلجانۇلى اۋىلدى جەرلەردە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتۋ كەزەك كٷتٸرمەيتٸن مەسەلە ەكەنٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
«قازٸر اۋىلدا جۇمىس ورنى جوق. مىسالى مال شارۋاشىلىعىن الار بولساق, ٸرٸ قارانىڭ 90 پايىزى, قويدىڭ 95 پايىزى كٸشٸگٸرم شارۋا قوجالىقتارىندا. ولار ادامداردى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتپەيدٸ. سوندىقتان, اۋىلدى جەرلەردە شاعىن مال بورداقىلايتىن ورىندار مەن سٷت فەرمالارىن اشاتىن ۋاقىت كەلدٸ. اۋىل, اۋدان, وبلىس ەكٸمدەرٸ وسى مەسەلەگە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت. مەملەكەتتە مال دا, جەر دە بار. بٸراق, ٶزٸمٸزدٸ تولىق ەتپەن, سٷتپەن قامتاماسىز ەتە الماي وتىرمىز. سوندىقتان, «اۋىل» پارتيياسى وسى مەسەلەنٸ شەشۋدٸڭ جولدارىن قاراستىرادى», – دەدٸ ول.
ٶز كەزەگٸندە «اۋىل» حالىقتىق-دەموكراتييالىق پاتريوتتىق پارتيياسى الماتى قالاسى فيليالىنىڭ تٶراعاسى ماحامبەت حاسانوۆ سەمينارعا قاتىسۋشىلاردىڭ ۇسىنىستارى مٸندەتتٸ تٷردە قارالاتىنىن مەلٸم ەتتٸ.
«بٸز «اگروينجەنەرييا عىلىمي-ٶندٸرٸستٸك ورتالىعى» جشس عالىمدارىنىڭ ۇسىنىستارىن بيلٸككە جەتكٸزەمٸز. ونىڭ ون شەشٸم تابۋىنا ەرەكەت جاسايمىز», – دەدٸ ماحامبەت حاسانوۆ.
