Foto: primeminister.kz
2 tamyzda QR Premer-Ministriniń orynbasary – saýda jáne integratsiia ministri Serik Jumanǵarin men Aýǵanstannyń saýda jáne ónerkásip ministri Alhadj Nuriddin Azizi yntymaqtastyqtyń negizgi aspektilerin talqylady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Jumanǵarin sáýir aiynda Kabýlǵa sapary kezinde taraptar elder arasyndaǵy taýar ainalymynyń kólemin $1 mlrd-tan $3 mlrd-qa deiin ulǵaitý mindetin qoiǵanyn atap ótti.
«Aýǵanstanǵa jóneltiletin qazaqstandyq eksporttyń 90%-y óńdelgen ónim. Qazirdiń ózinde biz saýda nomenklatýrasynyń keńeigenin baiqaimyz. Un men bidai siiaqty dástúrli ónimderden basqa otandyq metaldy, mineraldy tyńaitqyshtardy, bidai men zyǵyrdy jetkizý bastaldy. Qazaqstandyq kompaniialardyń Kabýlǵa sońǵy saparynyń qorytyndysy boiynsha bizdiń energetikalyq sýsyndarymyz, un ónimderi, mineraldy tyńaitqyshtardyń alǵashqy jóneltilimi boldy, kúnbaǵys maiyna da qyzyǵýshylyq bar. Aýǵanstannan importta aýylsharýashylyq ónimderimen qatar toqyma buiymdary paida boldy. Belsendilik tanytatyn jumys baǵytymyz bar», — dedi ol.
Yntymaqtastyqty jandandyrý úshin aýǵan tarapyna Gerat qalasyndaǵy Qazaqstannyń saýda úiiniń áleýetin paidalaný jáne Qazaqstanda óziniń saýda ókildigin ashý usynyldy.
Kezdesýge qatysýshylar qoldanystaǵy saýda joldaryn damytý, Aýǵanstan jáne onyń aýmaǵy arqyly taýarlardy jetkizýdiń balamaly baǵyttaryn qurý múmkindikterin talqylady. Atap aitqanda, búginde Ózbekstan territoriiasy boiynsha Galaba stantsiiasy arqyly Aýǵanstanǵa astyq pen un tasymaldaý kezinde temirjol tarifine 20% jeńildik qoldanylady. Bul rette, qoldanystaǵy jeńildikti eskere otyryp, qazaqstandyq astyq júkterin Ózbekstan aýmaǵy boiynsha Aýǵanstan men Tájikstan baǵytynda tasymaldaýǵa arnalǵan tarifter aitarlyqtai joǵary bolyp tabylady.
«Aýǵanstanǵa taýarlarymyzdyń eksportyn ulǵaitý úshin biz Túrkimenstan aýmaǵy arqyly balamaly jáne neǵurlym tiimdi baǵytty pysyqtap jatyrmyz. Bizdiń temirjol kompaniiamyz Týrgýndidiń túrikmen-aýǵan ótkeli arqyly Túrkimenstan aýmaǵy boiynsha tranzittik tarifke qolda bar 30%-ǵa 10% mólsherinde qosymsha jeńildikter berý máselesin pysyqtady», — dep jalǵastyrdy Serik Jumanǵarin.
Qazirgi ýaqytta Transaýǵan baǵytynda júkterdi tasymaldaý rejimi jeńildetildi. Alaida osy baǵytty paidalanýdyń problemalyq aspektileriniń biri – sýsymaly júkterdi tasymaldaýdyń joǵary quny. Osy baǵyt boiynsha jetkizilim kólemin ulǵaitýdyń ózara paidasyn eskere otyryp, kezdesýde qazaqstandyq tarap aýǵan tarapynan qazaqstandyq sýsymaly júkterge tarifterdi $200 deiin tómendetý máselesin qarastyrýdy surady.
Qazaqstan otandyq kompaniialardyń Aýǵanstanda, ásirese kólik, taý-ken, telekommýnikatsiia jáne aýyl sharýashylyǵy salalarynda iske asyrylatyn basqa da ekonomikalyq jobalarǵa qatysýyn qarastyrýda. Atap aitqanda, biyl sáýir aiynda qazaqstandyq delegatsiianyń Kabýlǵa saparynan keiin «Qazaqtelekom» AQ Aýǵanstanǵa kommertsiialyq negizde talshyqty-optikalyq internetti jetkizýge aýǵan tarapymen kelisimshartqa qol qoidy.
Qazaqstan men Aýǵanstan bilim berý baǵytynda da yntymaqtasady. Búginde Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ Aýǵanstannyń 130 stýdenti bilim alýda. Jyl saiyn oqýǵa 30 adam qabyldanady. Serik Jumanǵarin qyzyǵýshylyq tanytqan jaǵdaida Qazaqstanda Aýǵanstannan kelgen stýdentterdiń sanyn kóbeitýdi usyndy.
Aita keteiik, 2005 jyldan bastap Aýǵanstannan Qazaqstan ekonomikasyna investitsiialar aǵynynyń jalpy kólemi shamamen $11,7 mln qurady. Qazaqstan aýmaǵynda 52 birlesken kásiporyn, basym bóligi saýda salasynda jumys isteidi.
