Kásipqoi boksshylardyń reitingin júrgizetin Boxrec saity bazasynda 77 qazaqstandyq boksshy bar. Bul - bes jyl burynǵymen salystyrǵanda kem degende eki esege kóp. Kásipqoi boksty tańdaǵan qazaqstandyqtardyń basym bóligi AQSh, Kanada, Angliia, Reseide jattyǵyp júr. Qazaqstandyq boksshylar ne úshin jappai kásipqoi boksqa ketip jatyr? Bul tendentsiianyń sebebin Azattyq agenttigi anyqtap kórdi.
2014 jyly áýesqoi bokstan jastar arasyndaǵy álem chempionatynda kúmis medal alǵan Sultan Zaýyrbek 2018 jyly jazda kásipqoi boksqa aýysty. Ol Ulybritaniiadaǵy MTK Global promoýterlik kompaniiasymen kelisim-shartqa qol qoiǵan. Kásipqoi boksta bes jekpe-jek ótkizip, barlyǵynda jeńiske jetti. Qazir Londonda kelesi kezdesýine daiyndalyp jatyr.
- Áýesqoi bokstan Qazaqstan chempionatynda úshtikke engen boksshylar ǵana ulttyq quramaǵa alynady. Qanshama talantty boksshylar qalyp ketedi, ýaqyt joǵaltady. Sol sebepti qazaqstandyq boksshylar kásipqoi boksqa ketip jatyr dep oilaimyn. Olimpiadaǵa ár salmaqtan bir boksshy ǵana bara alady. Qalǵan boksshylarǵa qiyn. Sondyqtan nege óz baqtaryn kásipqoi boksta synap kórmeske, - deidi 22 jastaǵy boksshy.
"OLIMPIADADAN KÚDER ÚZGEN BOKSShY KÁSIPQOI RINGKE KETEDI"
Qazaqstan ulttyq quramasynyń bas bapkeri Ǵalym Kenjebaevtyń aitýynsha, qazir áýesqoi boksta báseke óte kúshti: álem chempionaty men olimpiadaǵa qatysý úshin boksshy áýeli el chempionatynda jeńip, birneshe halyqaralyq týrnir men Aziia chempionatynda myqtylyǵyn dáleldeýi tiis.
- Qazaqstan ulttyq quramasynda qazir 40 boksshy bar. Úshinshi-tórtinshi nómerli boksshylar jyl boiy sparring-qarsylas retinde jattyǵyp júredi. Olar halyqaralyq jarysqa qatysa almaýy da múmkin. Sebebi áýesqoi boksta birinshi-ekinshi nómerli boksshylarǵa úmit artamyz, - deidi ol.
Áýesqoi boksta júrgen kezde jastar arasynda álem chempiony bolǵan Sadriddin Ahmedov (kásipqoi ringte – 7 jeńis, 0 jeńilis) jáne Batyr Júkembaev (14-0), Nurzat Sabirov (8-0), Abylaihan Qusaiynov (9-0) qazir Kanadada jattyǵyp júr. Al áýesqoi bokstan jastar arasynda Aziia chempiony atanǵan Meiirim Nursultanov (10-0) pen 2014 jyly Qazaqstan chempionatynyń qola júldegeri bolǵan Madiiar Áshkeev (11-0) AQSh-ta daiyndalady. Amerikalyq promoýterlermen kelisim-shart jasasqandar qatarynda Bobirjan Mominov (9-0), Rýslan Madiev (12-1), Arman Rysbek (5-0) te bar.
- Sadriddin Ahmedovti alyp qaraiyqshy. Ne úshin kásipqoi boksqa ketkenin bilmeimin. 69 kelide Qazaqstanda báseke kúshti, sondyqtan ol erterek kásipqoi boksqa aýysýdy jón kórgen siiaqty. Meiirim Nursultanov pen Madiiar Áshkeev ulttyq quramada ylǵi ekinshi-úshinshi nómerli boksshy boldy. Ol kezde quramada Daniiar Eleýsinov pen Serik Sápiev bolǵan edi. Jalpy kásipqoi boksta kez kelgen boksshy atyn shyǵaryp, kóp aqsha taba almaidy. Sebebi, kásipqoi bokstyń joly aýyr, - deidi áýesqoi bokstan Qazaqstan quramasynyń bas bapkeri Ǵalym Kenjebaev.
Al Sadriddin Ahmedov Azattyqqa bergen suhbatynda "bala kezinen kásipqoi boksty armandaǵanyn, olimpiadaǵa qatysýdy maqsat tutpaǵanyn" aitqan.
Bokstan London olimpiadasynyń chempiony, qazir Qazaqstan sport jáne dene shynyqtyrý komitetin basqaratyn Serik Sápievtiń paiymdaýynsha, eger boksshy myqtylyǵyn dáleldese, ulttyq quramadan oryn tabylady.
- Kásipqoi boksqa aýysyp jatqandardyń keibiri ulttyq quramadaǵy básekelestikten jasqanady. Keibiri jastaiynan kásipqoi boksta jetistikke jetkisi keledi. Barlyǵy boksshynyń erkine bailanysty. Bir jaǵynan, kásipqoi boksqa aýyspastan buryn áýesqoi boksta júrip, olimpiadada jeńip, ózińdi kórsetýiń kerek. Promoýterler men kásipqoi boks menedjerleriniń kózine túsý úshin áýesqoi boksta jeńiske jetý kerek. Sonda ǵana olar jaqsy kelisim-shart usynady. Al áýesqoi boksta tanylmaǵan sportshy kásipqoi boksqa aýyssa, kelisim-sharty ta álsiz bolady. Sondyqtan áýeli olimpiadada kózge túsip, sosyn kásipqoi boksqa aýysqan jón, - deidi ol.
Serik Sápievtiń oiynsha, jas boksshylardyń kásipqoi boksqa ketýine Vasilii Jirov pen Gennadii Golovkinniń jetistikteri de sebep bolǵan.
- Golovkinniń kásipqoi bokstaǵy jeńisinen keiin kóptegen sportshy jappai kásipqoi boksqa kete bastady. Chempiondyq jekpe-jekterden kóp aqsha tabýǵa bolatynyn túsindi. Sondyqtan jas boksshylar kásipqoi boksqa aqsha tabý úshin de ketip jatyr, - deidi Sápiev.
"QAZIR ÓMIR QIYN, KÓBI AQShA TAPQYSY KELEDI"
Vasilii Jirov 1996 jyly Atlantadaǵy olimpiadada chempion atanyp, 1997 jyly kásipqoi boksqa aýysty. AQSh-ta jattyǵyp, 42 jekpe-jek ótkizdi. 38 kezdesýde jeńiske jetip, IBF (Halyqaralyq boks federatsiiasy) tujyrymy boiynsha álem chempiony jáne WBC (Búkilálemdik boks keńesi) tujyrymynyń halyqaralyq chempion belbeýin ielendi. Qazir Jirov ózi turyp jatqan Arizona qalasynda (AQSh) boks zalyn ashyp, jas sportshylardy jattyqtyrady. Jirovtyń pikirinshe, qazaqstandyq jas boksshylar kásipqoi ringke aqsha tabý úshin ketip jatyr.
- Kásipqoi boksta kóp aqsha tóleidi. Qazir ómir súrý qiyn, kóbi aqsha tapqysy keledi. Biraq kásipqoi bokstyń joly áýesqoi bokstan da qiyn. Jetistik boksshynyń talantynan bólek, promoýterge jáne televideniege de bailanysty. Joǵaryda kómektesetin myqtylar otyrsa, kóp aqsha tabýǵa bolady. Al ekinshi-úshinshi rólde bokstassa, aqsha tamaq pen páter jaldaýdan artylmaidy. Kei kásipqoi boksshylar ózine senimdi bolý úshin aldymen álsiz qarsylastarmen bokstasady. Kásipqoi boks pen áýesqoi bokstyń arasy jer men kóktei. Kásipqoi boksta kórermenge, promoýterlerge, televideniege unaityn shoý jasaý kerek, - deidi ol.
Jirov kásipqoi bokstaǵy menedjerlerdi "akýla" dep ataidy. Onyń sózinshe, "akýlalardy" birinshi kezekte aqsha qyzyqtyrady, al sport ekinshi, tipti úshinshi kezekke yǵysady.
- Seniń qolyńnan birdeńe kelse ǵana menedjerler janyńda júredi. Al seniń arqańda aqsha taba almaitynyn túsingen kezde menedjerlerge kereksiz bolyp qalasyń, - deidi Jirov.
"Egemen Qazaqstan" gazetiniń sport sholýshysy, boks jarystarynan reportaj jazyp júrgen jýrnalist Áli Bitóre Qazaqstanda áýesqoi bokstaǵy jetistik olimpiadada alǵan júldemen ólshenedi dep sanaidy.
- Áýesqoi boksta boksshy óz salmaǵynda myqty ekenin dáleldeý úshin úsh-tórt jyl ýaqytyn jiberip alady. Elimizde olimpiadaǵa qatysqandar úlken jetistikke jetip, barmaǵandar bokstaǵy karerasyn aiaqtap jatady. Sondyqtan jas boksshylar myqtylyǵyn dáleldeý úshin kásipqoi boksqa ketedi. Taǵy bir sebep – aqsha. Sebebi áýesqoi ringte júrgender az paida tabady. Al kásipqoi boksta kóp aqsha tabýǵa múmkindik bar, - deidi ol.
Qazir kásipqoi boksqa aýysqan qazaqstandyqtar arasynda Rio olimpiadasynyń chempiony Daniiar Eleýsinov (5-0) pen áýesqoi bokstan 2013 jyly álem chempionatynda jeńimpazy bolǵan Jánibek Álimhanuly bar. Eleýsinov naýryzdyń 15-i kúni Filadelfiiada (AQSh) meksikalyq Silverio Ortispen (37-23) jekpe-jekke shyǵady. Álimhanuly (5-0) sáýirdiń 12-si kúni meksikalyq Kristian Olivaspen (34-3) kezdesýi tiis.
WBC tujyrymy boiynsha jastar arasyndaǵy álem chempiony Sadriddin Ahmedov naýryzdyń 24-i kúni Almatyda 8-kezdesýin ótkizedi. Qarsylasy áli belgisiz.
Qazaqstandyq kásipqoi boksshy Gennadii Golovkin naýryzdyń 8-i kúni kásipqoi bokstan transliatsiia taratatyn DAZN servisimen kelisim-shartqa qol qoidy. Meksikalyq Saýl Alvaresten jeńilip, chempiondyq ataqtarynan aiyrylǵan Golovkin 41-kezdesýin maýsymda ótkizetini habarlandy.
Qytaida týyp, 2011 jyly tarihi otany Qazaqstanǵa oralǵan Qanat Islam (25-0) kásipqoi ringke qashan oralatyny belgisiz. Ol jyldyń basynda aiaǵyn emdetip jatqanyn aitqan.
Al naýryzdyń basynda kásipqoi bokstan MTK Global promoýterlik kompaniiasy Qazaqstanda bólimshesin ashqanyn habarlady. Britaniialyq kompaniia "Qazaqstannan jańa kásipqoi boks juldyzdaryn taýyp, álemge tanytpaq".
