Foto: © elements.envato.com
Memlekettik mektepterde oqityn balalardyń ata-analarynyń tek 53% ǵana mekteptegi tamaqtaný sapasyna kóńili tolady. Ata-analardyń 20% inen astamy beriletin tamaq portsiiasy tym az dep sanaidy.
Memlekettik mektepterdegi tamaq sapasyna qatysty júrgizilgen áleýmettik monitoringtiń qorytyndysy osyny kórsetip otyr. «Ádildik jáne órkendeý» qoǵamdyq qory 14 qazan - 14 qarasha aralyǵynda júrgizgen saýalnamaǵa eldiń árbir aimaǵynan 10 myń ata-ana jaýap berdi.
Mekteptegi tamaq sapasyna kóńili tolatyndardyń úlesi kóp emes: ata-analardyń 45% mektep ashanalarynda beriletin tamaqtyń sapasyn jaqsy, al 8% óte jaqsy dep baǵalaǵan. 25 paiyzy qanaǵattanarlyq dese, 10%-y óte nashar dep jaýap bergen. 12% «naqty jaýabym joq» degen nusqany tańdady.
Qalalyq mektepterdegi tamaq sapasy ata-analardy áldeqaida jii alańdatady: balalary qala mektebinde oqityn ata-analardyń 37% ǵana tamaq sapasyn jaqsy dep baǵalasa, bul kórsetkish aýyl mektepterinde 60%. Qala mektebiniń ashanasynda beriletin astyń sapasyn 17% ata-analar «dámsiz, nársiz» dese, aýyldyq jerdegi ata-analardyń tek 7% mekteptegi tamaq sapasy «nashar» dep jaýap bergen.
Mektep tamaǵyna ata-analardyń kóńili tolmaýynyń negizgi sebepteri:
• Mázirdiń birkelkiligi: 33% qatysýshy mázirde ár túrli asty tańdaý múmkindigi joq, únemi birkelki dep sanaidy;
• Azyq-túliktiń balǵyndyǵy: ata-analardyń 27% i tamaq balǵyndyǵyna qatysty problema bar dep esepteidi;
• Portsiia mólsheri: 22%-i portsiia az degen nusqany tańdaǵan.
Bala eseigen saiyn mektep tamaǵyna kóńili tolmaityn ata-analardyń sany da artady. Bul, eń aldymen, portsiia mólsherine qatysty. 1-4 synyp oqýshylary ata-analarynyń 17% iniń, 5-11 synyp oqýshylary ata-analarynyń 31% iniń portsiia mólsherine kóńili tolmai otyr. Bul, bala óse kele mekteptegi tamaqqa toimaidy degen sóz (tamaqtaný normativterinde balaǵa qajetti as mólsheriniń jyl saiyn artatyny eskerilmegen). Bala eseigen saiyn mektep ashanasynda sirek tamaqtanady (bastaýysh synyptaǵy balalardyń 95%-ynan astamy kún saiyn mektepte tamaqtansa, orta býynda bul kórsetkish 63%, joǵary synypqa kóshkende shamamen 59%).
«Bizdiń áleýmettik monitoringke qatysyp, saýaldarǵa jaýap bergen árbir úshinshi ata-ana (35% astamy) mektep ashanasyna qoǵamdyq baqylaý ornatý jumysyna qatysýǵa ázir. Bul árine, mektepterdegi tamaq sapasyn túzeýge múmkindik beretin jait. Bizdiń qoǵamdyq qor eldiń barlyq óńirindegi mektep ashanalaryn tekserip júr, bul isti jalǵastyra da beredi. Qor úsh taraptyń, iaǵni ata-ana, mektep ákimshiligi men jergilikti jaýapty organdardyń jumysyn úilestirýge de nietti», – dedi «Ádildik jáne órkendeý» qoǵamdyq qorynyń direktory Dana Rysmuhamedova.
Bul monitoring memlekettik mektepterdegi tamaq sapasyna qatysty másele ózekti ekenin kórsetti. Óitkeni bul deni saý ult qalyptastyrýdyń mańyzdy tusy, sebebi monitoringke qatysýshylardyń 55 protsentinen astamy bala densaýlyǵyna mekteptegi tamaqtyń tikelei áseri bar dep sanaidy.
Áleýmettik monitoring nátijesi boiynsha, ata-analardyń pikiri men usynystaryn taldai otyryp, «Ádildik jáne órkendeý» qoǵamdyq qory mekteptegi tamaqtaný sapasyn arttyrý jóninde usynystar ázirleidi. Sondai-aq Qazaq tamaqtaný akademiiasymen birlesip mektep mázirin jaqsartý jóninde usynystar jasap, oqý-aǵartý ministrligine joldaidy.
Anyqtama
Áleýmettik monitoring saýaldaryna barlyǵy 9 962 ata-ana jaýap berdi. Monitoring qatysýshylary – memlekettik mektepterde bilim alatyn balalardyń ata-anasy. Bastaýysh synyp oqýshylary ata-analarynyń úlesi – 53%, orta býyn oqýshylarynyń ata-analary 27%, joǵary synyp oqýshylarynyń ata-analary – 5%. Saýalnamaǵa qatysqan ata-analardyń 15 protsenti bastaýysh synyp ta da, joǵary synypta oqityn birneshe balanyń ata-anasy.
Monitoringke qatysqandardyń 85%-ynyń balalary kún saiyn mektep ashanasynda ystyq tamaq ishedi (tańǵy as nemese túski as, keibiri eki ret tamaqtanady).
Osylaisha, áleýmettik monitoringke qatysýshylardyń quramy Qazaqstannyń memlekettik mektepterinde tamaqtandyrýdy uiymdastyrý sapasyn baǵalaýǵa qatysty senimdi derekterdi alýǵa múmkindik berdi.
«Ádildik jáne órkendeý» qoǵamdyq qory belsendi azamattardyń bastamasymen quryldy. Búginde Qazaqstannyń barlyq aimaǵynda óz ókildigi men 6 000 myńnan astam jaqtasy bar. Qordyń jobalary men bastamalary kásiporyndardaǵy qaýipsizdik tehnikasyn saqtaý, mekteptegi tamaq sapasyn baqylaý, jol sapasyn tekserý sekildi mańyzdy máselelerge arnalǵan. Qor qazaqstandyqtardyń eńbek quqyǵyn qorǵaýǵa qatysty tegin zańgerlik kómek kórsetedi.
