Somalide eki kúnniń ishinde 120 adam ashtan qatyp qalypty... Bizdiń elde de tyńqyiyp toiyp júrgender shamaly... Meniń segiz balam bar, taǵy da týdyra berýge shamam bar, biraq shiettei bala shaǵamdy qalai asyrasam eken degen syqsiǵan suraq sanama sýret salýmen keledi.
Qarnym ashyp, ishim shuryldai bergen soń, dalaǵa shyqsam, jańbyr jaýyp tur eken, kózimdi jumyp, aýzymdy tostym. Bir kezde súttiń dámin sezdim. Kózimdi ashyp qalsam, mássaǵan, jańbyr emes, sút jaýyp tur! Siyr súti me, jylqy súti me, bilmeimin, úige tura júgirdim: «Qatyn! Oibai, shelek alyp shyq dalaǵa, sút jaýyp tur, sút!» Bala– shaǵamyzben qaryq bolyp qaldyq. Kóshege shyqsam, jurttyń bári aspanǵa aýyzdaryn tosyp jatyr eken. «E–e–e, dedim ishimnen, qaryndary ashqan, qymbatshylyqtan mazalary qashqan jalǵyz men emes ekenmin ǵoi?» Bir kezde sútimiz airanǵa aýysty! Airan jaýyp jatyr! Airan!
Ústi– basymyz malmandai airan! Shelek– shelek airan aldyq. Úkimet qaryq qylmasa da, Allanyń bizge bergen tegin nesibesi! Aýylda yńyrshaǵy ainalyp otyrǵan qara halyq qaryq bolyp jatqan shyǵar? Bir kezde... O, qudyret! O, táńirim... Kespe kóje jaýyp jatyr! Sorpasyman... Jyp-jyly...Ústi– basymyz kójege malyndy. Qulaqtarymyzǵa «lapsha ilingen»... Tyńqiyp toidyq! Ómirimizde dál osylai toimaǵan shyǵarmyz? Áielim talǵa ilinip qalǵan kespe ni aýzyna salyp jatyp: «Erteń jylytyp jeýge kerek, tabaq alyp shyǵyńdar! Tabaq tosyńdar!» dep qoiady. Tyńqiyp kettim. Dereý dárethanaǵa júgirip... Qaita kelip, aýzymdy tosyp jatyrmyn... Oi, ainalaiyn úkimet, beretin eń tómengi ailyǵyń 24 myń teńge ǵana, myna Táńirge qarashy, bere saldy ǵoi!
Bir kezde kún kúrkirep, aspannan et jaýdy! Et! Et bolǵanda, pisken et! Pisken et bolǵanda, jylqynyń eti! Tegin! Jalp– jalp etip, jerge jaýyp jatyr! Dala etke toldy! Bir kezde áielim shalqasynan tústi. «Oibai!» dep. Basyna toqpan jilik sart ete qalǵan ǵoi. Júgirip kóshege shyqsam, kólikterdiń «loboboilary» synyp, júrgizýshiler qorqyp otyrsa, endi bir ózbek tap sol jerde káýáp pisirip jatyr eken! Taǵy bireýler jerden et terip, qapshyqtaryna salyp jatyr! Áne bir boijetken qol shatyrmen ketip barady eken, basyna jalpaq et jalp etti de, etpetinen túsirdi. Biz de qarap turmai, úige et tasydyq! Bir bólmemiz etke toldy! Biraq erteń ony qalai saqtasaq eken? Sasyp ketetin boldy–aý? Mássaǵan, dalaǵa shyqsam, aqsha jaýyp jatyr! Japalaqtap! On myń teńgeler! Kóshege atyp shyqsam, jurt degeniń qyrylysyp jatyr eken! Aqshaǵa talasyp! «Djip» mingen bailardyń ózi kedeilerdi qýalap... On qapshyq aqsha jinap aldym. Bir kezde úidiń shatyry satyr-sutyr etip ketti. Qarasam, tiyndar jaýyp jatyr! Jer dúnieniń bárin tiyn basyp ketti! Oipyrmai, endiń bizdiń eldi kedeiler degen halyq bolmaityn shyǵar? Oipyrmai, endi bizdiń eldiń qaiyrshylary joǵalyp ketetin shyǵar? Tek, bizdiń Shymkentke ǵana jaýyp tur ma eken? Bizde ǵana shyǵar á? Óitkeni, eń kedei turatyn oblys biz ekenbiz ǵoi...
Dalaǵa shyqsam, balalarym, teńge keship oinap júr. Bir–birin teńgemen atyp... O, táńirim, bizdiń de toiatyn kezimiz bar eken aý? O, táńirim... Jyladym... Jylaǵan sebebim, munyń bári qiialym edi ǵoi... Qiial qaiyǵy qaida aparmaidy adamdy? Al, qiial qaryn toidyrmaidy..
Muhtar Sherim
.jpg)