Belarýste prezident sailaýynyń resmi qorytyndysyna qarsylyq bildirgen beibit sharalarǵa qatysqan stýdentter qýǵyndalyp jatyr: keibiri oqý oryndarynan shyǵarylyp, keibiriniń ústinen qylmystyq is qozǵalǵan, dep jazady Azattyq.
2020 jyldyń tamyz aiynan beri 30 myńnan astam adam qamalyp, júzdegen adam soqqyǵa jyǵylǵan, azaptalǵan, oqiǵadan habar taratqan jýrnalister qýdalandy. Batys Lýkashenko men ainalasyndaǵy sheneýnikterge sanktsiia salǵan tusta bul belarýs úkimetiniń álemdik qaýymdastyqtan oqshaýlanýyna alyp keldi.
Amnesty International uiymynyń esebinde qýdalanǵan stýdentter men onyń saldary baiandalǵan.
"Belarýste narazylyq bildirgen stýdentter men muǵalimder jazǵy oqiǵanyń nátijesinde biylǵy oqý jylyn múlde basqa sipatta bastady. Basynan-aq olardyń narazylyqqa atsalysýyn bilik te, kóptegen ýniversitet ákimshiliginiń qup kórmeitini anyq edi. 27 qazanda Aleksandr Lýkashenko joǵary oqý oryndarynyń basshylaryn olardy oqýdan shyǵarýǵa ashyq túrde úndedi. Artynsha ýniversitetterdiń solai istei bastaǵanyna kýá boldyq" dedi Amnesty International uiymynyń Belarýs boiynsha kampaniiasynyń jetekshisi Aisha Djang.
Belarýs stýdentteri qaýymdastyǵynyń 2021 jyldyń 17 mamyr kúngi málimeti boiynsha, elde keminde 466 stýdent ustalǵan, úshten biri – áielder. Kóbi ákimshilik qamaýǵa alynǵan nemese 120 eýro kóleminde aiyppul alǵan. Bul Belarýstegi ortasha jalaqy mólsheriniń tórtten bir bóligi. Keminde 153 stýdent oqýdan shyǵarylǵan, kóbi qýdalaýdan qorqyp, kórshi elderge qashyp ketken. 42 stýdent qylmystyq is boiynsha kúdikti tanylǵan, altaýy bas bostandyǵynan aiyryldy.
Byltyr jyl sońynda bilik bir mezgilde 11 stýdent pen bir oqytýshynyń ústinen qylmystyq is qozǵap, kóbin úilerinen ustap áketken. Bul kún "qara beisenbi" retinde este qaldy. Olarǵa qatysty sot protsesi 14 mamyrda bastalǵan, maýsymnyń ortasyna deiin jalǵasady dep aitylady. Aiyptalýshylarǵa "qoǵamdyq tártipti óreskel buzatyn áreket uiymdastyrdy" degen aiyp taǵyldy. Bul boiynsha eki jylǵa deiin bas bostandyqtan aiyrý jazasy qarastyrylǵan.
Ustalǵandardyń biri 19 jastaǵy Anastasiia Býlybenkonyń úiine politsiia qyzmetkerleri basyp kirip, ony uiyqtap jatqan jerinen birden qamaýǵa alyp ketken. Ol jarty jyldan beri tergeý izoliatorynda otyr. Osy ýaqyt aralyǵynda Anastasiia anasymen bir ret qana kezdesken.
Amnesty International belarýs biligin stýdentter men ǵalymdar, beibit demonstranttardy qýdalaýdy dereý toqtatýǵa shaqyrdy.
"Belarýs biligi adam quqyǵy salasyndaǵy halyqaralyq quqyq boiynsha alǵan mindettemelerin oryndap, stýdentterdiń qoryqpai pikir aitý, beibit sherý jasaý quqyǵyn qurmetteýi tiis" dedi Aisha Djang.
"Biz álemdegi stýdentter odaǵy men stýdent jetekshilerin Belarýstegi áriptesterine qoldaý bildirýge shaqyramyz jáne sol elderdiń biligi Aleksandr Lýkashenko úkimetine qysym jasaý úshin dereý shara qoldanýy tiis. Jastarǵa qysym jasaýǵa, qoǵamdyq jáne akademiialyq ortany tunshyqtyrýǵa núkte qoiylýy tiis" dedi.
Amnesty International #StandWithBelarus kampaniiasy aiasynda jii esepter toptamasyn ázirlep keledi. Bul Belarýste balalar men jasóspirimder, áielder men kásipodaq belsendileri, mádeni qyzmetkerler men zeinetkerlerdiń qýǵyndalýy týraly jariialanǵan altynshy qujat.
