Foto: Ersultan Orynbai
Ulttyq kitaphanada belgili alashtanýshy, ǵalym, baspager Ǵarifolla Ánestiń ǵylymi eńbekterine arnalǵan shyǵarmashylyq kesh ótti. Atalǵan sharany repressiialanǵan qazaq ziialylarynyń murasyn zertteitin «Arys» qory, Ahmet Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýty jáne «Saiasi qýǵyn-súrgin qurbandary» murajaiy birlesip uiymdastyrǵan, – dep habarlaidy Ult.kz.
Filologiia ǵylymdarynyń kandidaty, Ahmet Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýtynyń direktory Anar Fazyljannyń moderatorlyǵymen ótken is-sharada akademik Hangeldi Ábjanov, filologiia ǵylymdarynyń doktory, professorlar Qanseiit Ábdezuly, Zinol-Ǵabden Qabiuly Bisenǵali, Nurgeldi Ýáli, Myrzabergen Malbaqov pen ádebiet synshysy Ámirhan Meńdeke, jazýshy Beibit Qoishybai, QR Ulttyq kitaphanasynyń direktory Ǵaziza Nurǵalieva, «Aq jelken» jýrnalynyń bas redaktory Esei Jeńisuly, «Ana tili» gazeti bas redaktorynyń orynbasary Qaragóz Simádil, «Saiasi qýǵyn-súrgin qurbandary» murajaiynyń meńgerýshisi Meiirjan Myrzabaev jáne Qazaqstan Jazýshylar odaǵy Basqarmasynyń atynan qatysyp, ǵalym Ǵarifolla Ánestiń shyǵarmashylyǵy men qazaq ǵylymynyń, baspagerlik isiniń damýyna qosqan eńbegi jaily jan-jaqty saraptamalyq pikirler aitylyp, shyǵarmashylyǵyna baǵa berildi.
Foto: Ersultan Orynbai
Sharada ǵalymnyń alash arystaryna jáne qazaq til bilimine qatysty 30 jyldan astap izdenisteri irgeli eńbekteriniń tusaýy kesildi. Onyń ishinde Ahmet Baitursynuly, Halel Dosmuhamedov, Ábil Kekilbaiuly siiaqty qairatkerlerge arnalǵan monografiialary men kózi tirisinde jaryq kórmegen ǵylymi eńbekteri kópshilikke alǵash ret usynyldy.
Foto: Ersultan Orynbai
«Bizdiń ákemiz professor, ǵylym doktory. Eń birinshi 30 jyl buryn «Arys» qoryn qurǵan. Onyń janynan «Arys» baspasyn ashty. «Arys» baspasy arqyly kóptegen kitap shyǵardy. Ol kitaptyń bárin búgin kórmede kórsetip otyrmyz. Ákemiz barlyq ǵumyryn, izdenisin, eńbekterin repressiiaǵa ushyraǵan adamdardy zerttep, olardyń eńbekterin ashýǵa, attaryn atap, aqtaýǵa arnady», – deidi Ǵarifolla Ánestiń qyzy Nazgúl Ánesova.
Sonymen qatar, jazýshy Beibit Qoishybaev zertteýshimen birge «Ádilet» tarihi-aǵartý qoǵamy aiasynda kóptegen isterdi birlese atqarǵanyn atap ótti. Onyń sózinshe, «Ádilet» qoǵamy men «Arys» baspa qorynyń kózdegen maqsaty – bir: qýǵyn-súrgin qurbandarynyń ómiri men shyǵarmashylyǵyn zertteý, olardy halyq jadynda jańǵyrtý, ádebi jáne ǵylymi murasyn elge qaitarý.
«Biz Ǵarifollany «Ádilet» qoǵamynyń jumysyna tarttyq. Ol bul usynysty qabyl alyp, biraz ýaqyt tóraǵalyq etti, keiin tóraǵa orynbasary retinde qyzmetin jalǵastyrdy. Tarihi ádiletti qalpyna keltirýge degen umtylysy erekshe bolatyn. Almaty oblysyndaǵy Jańalyq aýylynda saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryna arnalǵan murajai ashylǵan sátten bastap, Ǵarifolla sol bastamanyń bel ortasynda júrdi. Murajaidyń qurylýyna, onyń ǵylymi mazmuny men ideiasyn naqtylaýǵa tikelei atsalysty. «Ádilet» qoǵamynyń músheleri onyń bul eńbegin erekshe baǵalaidy. Ǵarifolla elge jaqsylyq jasaý jolynda aianbai eńbek etti. Onyń esimi halyq jadynda saqtalady, eńbegi eskerýsiz qalmaidy. Qazir Almaty qalasyndaǵy bir kóshege Ǵarifolla Ánes esimin berý jóninde usynys jasalyp otyr. Bul bastama óz jalǵasyn tabady dep senemiz», – dedi jazýshy Beibit Qoishybaev.
Foto: Ersultan Orynbai
Ǵalym saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn tolyq aqtaý jónindegi memlekettik komissiianyń quramynda júrip, ashtyq qurbandaryn anyqtaý, tizimdeý jumystaryna atsalysqan. Memlekettik til máselelerine arnalǵan maqalalaryn baspasóz betinde jariialap, únemi ún qatyp otyrǵan. Alash arystarynyń eńbekterinen bólek, tulǵalyq, oblystyq, aýdandyq t.b. 20-dan astam entsiklopediialardy joǵary kásibi jáne ǵylymi deńgeide, zamanaýi talǵamǵa sai etip daiyndap, basyp shyǵardy.
«Qazaqtyń keremet bir azamaty, alashtanýshy ǵalym, filologiia ǵylymynyń doktory, professor, baspagerultymyzdyń eń bir aiaýly, ardaqty azamaty Ǵarifolla baýyrymyzdy eske alyp jatyrmyz. Ǵariforlla Ánes bizdiń qoǵam táýelsizdik alǵan keshegi 30 jyldyqtan bermen qarai úlken eńbek etti. Búgin de perzentteri ulttyq kitaphanamen birlese otyryp, Ǵarifolla Ánes baýyrymyzdyń birneshe kitabynyń tusaý keser rásimin jasap, atyn asqaqtatyp jatyr», – deidi Jazýshylar odaǵy tóraǵasynyń orynbasary Qasymhan Begmanov.
Filologiia ǵylymynyń doktory Ǵarifolla Ánes HH ǵasyr basyndaǵy «Qazaq», «Saryarqa», «Aiqap» sekildi basylymdardy arab jazýynan qazirgi álipbige túsirip, tolyq baspaǵa daiyndaýǵa kóp kúsh jumsaǵan. Ol A.Baitursynuly, Q.Jubanov, H.Dosmuhameduly siiaqty iri tulǵalardyń eńbekterin júielep, basylymǵa daiarlap, ǵylymi alǵy, sońǵy sózdermen tolyqtyryp birneshe márte jariialaǵan.
Foto: Ersultan Orynbai
Ǵarifolla Ánes tek Alash murasyn emes, qazaq mádenieti men tarihyna qatysty entsiklopediialyq basylymdardyń da basy-qasynda júrdi. Ol daiyndaǵan eńbekter qatarynda Á.Kekilbaiulyna arnalǵan eki tomdyq entsiklopediia, 20 tomdyq «Mahambet» seriiasy, «Uly dala tulǵalary», «Qazaq til biliminiń máseleleri», sondai-a q «Mádeni mura» aiasyndaǵy túrli sózdikter men ǵylymi jinaqtar bar.
Aqbota Musabekqyzy
