Qazaqstannyń Profilaktikalyq meditsina akademiiasynyń prezidenti Almaz Sharman álem ǵalymdarynyń koronavirýs pandemiiasy týraly boljamyn aitty, dep habarlaidy QazAqparat.
Almaz Sharman pandemiia bastalǵannan beri Djons Hopkins, Vashington, Oksford, Stenford ýniversitetteriniń jetekshi sarapshylarymen, sondai-aq Japoniia, Jańa Zelandiia, Singapýr, Koreia, Shvetsiia siiaqty elderdiń mamandarymen COVID-19 aldyn alý, diagnostikalaý jáne emdeý týraly 20-ǵa jýyq suhbat ótkizdi.
Álem ǵalymdarynyń boljamy boiynsha, bir mln turǵynǵa shaqqanda, segiz adam qaitys bolsa lokdaýn (karantin) engizý usynylady.
«Vashington ýniversitetiniń ǵalymy Kris Miýrreidiń aitýynsha, ujymdyq immýnitetiń qalyptasýy - bul virýstyń adamnan adamǵa juǵýyn tómendetedi. Soǵan qaramastan, kóptegen sarapshylar koronavirýs pandemiiasy 2021 jyldyń ekinshi jartysynda vaktsinatsiianyń arqasynda aiaqtalýy kerek dep sanaidy», - dedi Almaz Sharman.
Sonymen qatar, professor koronavirýs - adam aǵzasyndaǵy qyltamyrlarǵa áser etýi múmkin júielik aýrý ekenin atap ótti.
«Liverpýldegi tropikalyq meditsina mektebiniń professory Pol Garner koronavirýsta eń osal top retinde qant diabeti, gipertoniia, semizdik siiaqty sozylmaly aýrýlardan zardap shegetin naýqastar men qart kisilerdi atady. Koronavirýstan qaitys bolǵan naýqastardyń 90% -y osyndai aýrýlarǵa shaldyqqan. Sondyqtan mundai aýrýlardy emdeý jáne aldyn alý óte mańyzdy. Ol úshin qozǵalys belsendi bolyp, durys tamaqtanyp, jaqsy tynyǵý qajet», - dedi ol.
Almaz Sharman der kezinde infektsiianyń aldyn alyp, sol arqyly ekonomikasyna ziian keltirmegen birqatar eldi atady.
«Mysaly Ońtústik Koreia, Taivan jáne Jańa Zelandiiany alar bolsaq, bul elderde virýs kúndelikti ómirdi qatty ózgertken joq. Olarda juqtyrý men ólim deńgeii edáýir tómen. Al, Japoniia lokdaýn engizgen alǵashqy memleket boldy. Epidemiiaǵa qarsy sharalardy qatań saqtaýdyń arqasynda bul elderdiń ekonomikasy men áleýmettik ómiri onsha zardap shekken joq. Bul elderde úkimet pen dárigerlerge senim artty. Sondai-aq Shyǵys Aziia elderinde maska taǵyp júrý dástúrge ainalǵan», - dedi professor.
Sonymen qatar, ol grek-amerikalyq áleýmettanýshy, biolog jáne tanymal dáriger Nikolas Kristakis usynǵan pandemiiadan keiingi optimistik boljamdardyń úsh kezeńin atady.
Birinshi kezeń – maska taǵý, áleýmettik qashyqty saqtaý, jabyq keńsede jumys istemeý. Sondai-aq oǵan qoljetimdi vaktsina men ujymdyq immýniteti qalyptastyrý kiredi.
Ekinshi kezeń - 2022-2024 jyldary epidemiologiialyq, biologiialyq, áleýmettik jáne ekonomikalyq sala qalpyna keltiriledi. Kóptegen adamdar densaýlyǵyna bailanysty uzaq ýaqyt boiy zardap shegedi jáne meditsinalyq kómekke muqtaj bolady.
«Úshinshi kezeń - 2024 jyldan keiin qaita jańǵyrý bastalady. Adamdar qalypty ómirge oralady. Iaǵni, qoǵamdyq oryndarǵa, mádeni jáne basqa da is-sharalarǵa bara alady. Ekonomika, kásipkerlik, ǵylym men mádeniet qaita damidy», - dep tolyqtyrdy professor Almaz Sharman.