قازاقستاننىڭ پروفيلاكتيكالىق مەديتسينا اكادەميياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ الماز شارمان ەلەم عالىمدارىنىڭ كوروناۆيرۋس پاندەميياسى تۋرالى بولجامىن ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
الماز شارمان پاندەمييا باستالعاننان بەرٸ دجونس حوپكينس, ۆاشينگتون, وكسفورد, ستەنفورد ۋنيۆەرسيتەتتەرٸنٸڭ جەتەكشٸ ساراپشىلارىمەن, سونداي-اق جاپونييا, جاڭا زەلاندييا, سينگاپۋر, كورەيا, شۆەتسييا سيياقتى ەلدەردٸڭ ماماندارىمەن COVID-19 الدىن الۋ, دياگنوستيكالاۋ جەنە ەمدەۋ تۋرالى 20-عا جۋىق سۇحبات ٶتكٸزدٸ.
ەلەم عالىمدارىنىڭ بولجامى بويىنشا, بٸر ملن تۇرعىنعا شاققاندا, سەگٸز ادام قايتىس بولسا لوكداۋن (كارانتين) ەنگٸزۋ ۇسىنىلادى.
«ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ عالىمى كريس ميۋررەيدٸڭ ايتۋىنشا, ۇجىمدىق يممۋنيتەتٸڭ قالىپتاسۋى - بۇل ۆيرۋستىڭ ادامنان ادامعا جۇعۋىن تٶمەندەتەدٸ. سوعان قاراماستان, كٶپتەگەن ساراپشىلار كوروناۆيرۋس پاندەميياسى 2021 جىلدىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىندا ۆاكتسيناتسييانىڭ ارقاسىندا اياقتالۋى كەرەك دەپ سانايدى», - دەدٸ الماز شارمان.
سونىمەن قاتار, پروفەسسور كوروناۆيرۋس - ادام اعزاسىنداعى قىلتامىرلارعا ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن جٷيەلٸك اۋرۋ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«ليۆەرپۋلدەگٸ تروپيكالىق مەديتسينا مەكتەبٸنٸڭ پروفەسسورى پول گارنەر كوروناۆيرۋستا ەڭ وسال توپ رەتٸندە قانت ديابەتٸ, گيپەرتونييا, سەمٸزدٸك سيياقتى سوزىلمالى اۋرۋلاردان زارداپ شەگەتٸن ناۋقاستار مەن قارت كٸسٸلەردٸ اتادى. كوروناۆيرۋستان قايتىس بولعان ناۋقاستاردىڭ 90% -ى وسىنداي اۋرۋلارعا شالدىققان. سوندىقتان مۇنداي اۋرۋلاردى ەمدەۋ جەنە الدىن الۋ ٶتە ماڭىزدى. ول ٷشٸن قوزعالىس بەلسەندٸ بولىپ, دۇرىس تاماقتانىپ, جاقسى تىنىعۋ قاجەت», - دەدٸ ول.
الماز شارمان دەر كەزٸندە ينفەكتسييانىڭ الدىن الىپ, سول ارقىلى ەكونوميكاسىنا زييان كەلتٸرمەگەن بٸرقاتار ەلدٸ اتادى.
«مىسالى وڭتٷستٸك كورەيا, تايۆان جەنە جاڭا زەلاندييانى الار بولساق, بۇل ەلدەردە ۆيرۋس كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردٸ قاتتى ٶزگەرتكەن جوق. ولاردا جۇقتىرۋ مەن ٶلٸم دەڭگەيٸ ەدەۋٸر تٶمەن. ال, جاپونييا لوكداۋن ەنگٸزگەن العاشقى مەملەكەت بولدى. ەپيدەميياعا قارسى شارالاردى قاتاڭ ساقتاۋدىڭ ارقاسىندا بۇل ەلدەردٸڭ ەكونوميكاسى مەن ەلەۋمەتتٸك ٶمٸرٸ ونشا زارداپ شەككەن جوق. بۇل ەلدەردە ٷكٸمەت پەن دەرٸگەرلەرگە سەنٸم ارتتى. سونداي-اق شىعىس ازييا ەلدەرٸندە ماسكا تاعىپ جٷرۋ دەستٷرگە اينالعان», - دەدٸ پروفەسسور.
سونىمەن قاتار, ول گرەك-امەريكالىق ەلەۋمەتتانۋشى, بيولوگ جەنە تانىمال دەرٸگەر نيكولاس كريستاكيس ۇسىنعان پاندەمييادان كەيٸنگٸ وپتيميستٸك بولجامداردىڭ ٷش كەزەڭٸن اتادى.
بٸرٸنشٸ كەزەڭ – ماسكا تاعۋ, ەلەۋمەتتٸك قاشىقتى ساقتاۋ, جابىق كەڭسەدە جۇمىس ٸستەمەۋ. سونداي-اق وعان قولجەتٸمدٸ ۆاكتسينا مەن ۇجىمدىق يممۋنيتەتٸ قالىپتاستىرۋ كٸرەدٸ.
ەكٸنشٸ كەزەڭ - 2022-2024 جىلدارى ەپيدەميولوگييالىق, بيولوگييالىق, ەلەۋمەتتٸك جەنە ەكونوميكالىق سالا قالپىنا كەلتٸرٸلەدٸ. كٶپتەگەن ادامدار دەنساۋلىعىنا بايلانىستى ۇزاق ۋاقىت بويى زارداپ شەگەدٸ جەنە مەديتسينالىق كٶمەككە مۇقتاج بولادى.
«ٷشٸنشٸ كەزەڭ - 2024 جىلدان كەيٸن قايتا جاڭعىرۋ باستالادى. ادامدار قالىپتى ٶمٸرگە ورالادى. ياعني, قوعامدىق ورىندارعا, مەدەني جەنە باسقا دا ٸس-شارالارعا بارا الادى. ەكونوميكا, كەسٸپكەرلٸك, عىلىم مەن مەدەنيەت قايتا داميدى», - دەپ تولىقتىردى پروفەسسور الماز شارمان.
