Almaty turǵyny áieliniń birneshe jyl boiy nekeleskennen keiin dini aǵym qabyldap, eki qyzyn alyp, qashyp ketkeni jaily aityp berdi, - dep habarlaidy kaz.tengrinews.kz tilshisi.
Erbol Qasymov (keiipkerdiń aty-jóni ózgertilgen - Avt.) áieli Aigúlmen nekeleskenine jeti jyldan asqan. Aitýynsha, áieli dindi qatty ustanbaityn.
Sýretter jeke arhivten
"Jyl saiyn sheshesine Kavkazǵa baryp turdy. Meniń jumysym ónbei qoidy, ol jumys istemedi, balalarmen júrdi. 2014 jyly taǵy bir baryp kelgennen keiin hidjap kiip, namaz oqyǵysy keletinin aitty. Budan qiyndyq kórmedim, oǵan árdaiym qoldaý bildirýge daiyn edim, biraq bul jaily kim keńes bergenin surap kórdim. Ol órt, ot týraly tús kórip júrgenin aitty. "Olar musylman ǵoi, bul qudaidan kelgen belgi, naǵyz musylman bolý kerek dep aitty" dep túsindirdi", - dep eske alady Erbol.
Er adamnyń aitýynsha, ol sol kezde budan esh jamandyq kórmei, áieline qoldaý bildiripti.
"2016 jyldyń naýryzyna deiin jaǵdai jaqsy boldy. Ol óziniń qurbylarymen kóp aralasatyn boldy. Keiin qurbylary turmysqa shyǵyp, Reseige ketip qaldy, biraq árdaiym bailanysta boldy. Biraz ýaqyttan soń anany jasama, mynany jasama, haram bolady deýmen boldy. Áýen tyńdaýǵa da, mereke toilaýǵa da bolmaidy eken. Teledidar kórýge múmkindik bermedi, balalarǵa dini ánder qosyp berip júrdi. Men árdaiym balalarǵa ertegi aityp beretinmin, planshetten qoiyp beretinmin. Endi ol qudaisyzdardyń bulai jasaitynyn aityp, tyńdamaý kerek ekenin aitty", - deidi Erbol.
Sýretter jeke arhivten
Osy sátte er adam birdeńe bolaryn sezgendei úidegi Internetti óshirip, áielin meshit medresesindegi sabaqtarǵa aparǵan.
"Aparyp jazdyrdym, bastapqyda medresege baryp júrgen, birneshe ai solai boldy. Sosyn Kavkazdan oǵan Almatyda turatyn bir qyzdyń nómirin jiberipti. Bul qyz Tájikstan azamatynyń áieli, sol azamatty Reseiden Qazaqstanǵa deportatsiialapty. Olar tyǵyz qarym-qatynasta bolyp, kúnderdiń birinde áielim maǵan "Men endi meshitke barmaimyn, ol jaqtyń mazhaby hahani mazhaby, men oǵan kelispeimin, men shyn musylman salafitpin" dedi", - dep eske alady Erbol.
Er adam sol kezdiń ózinde áieliniń mektep pen balabaqshadaǵy merekelerge barǵyzbai, shyn musylmandar Jańa jyl men Konstitýtsiia kúnin emes, shariǵat ruqsat etken merekelerdi toilaidy dep aitqanyn málimdedi. Keshki ýaqytta "shaitandar ushyp júredi" dep terezeni de ashqyzbapty. Erboladyń dostary men áriptesterine de timei ketpepti, aitýynsha, olar "durys jolda júrgen joq" dep, osy qarym-qatynasymen olardyń ony buzyp júrgen degen paiymyn aitqan.
"Sol kezde men alańdai bastadym. Imamǵa baryp, "Ne isteimin?" dep suradym. Ol ony meshitke alyp kelýimdi surady. Kelip edik, imam onyń úgit qurbany bolǵanyn aitty. Ata-anasyna habarlastym, olar da sharasyz ekenin aitty, olardy da áielim tyńdamai qoidy. Bul alǵan betinen qaitarý úshin biraz áreket ettim", - deidi Erbol.
Taǵy bir qurbysy kelgen kezde áiel kúieýin "áielderdiń taqyrybynda áńgimelesemiz" dep páterden shyǵaryp jibergen, sonyqtan Erbol áieliniń qurbysyn úidiń kireberisinde ǵana kóripti. Aitýynsha, áiel bastan aiaq qara kiim kiip alypty. Qolynda qolǵap, al betin oramal jabylǵan, sondyqtan kózin de kóre almapty. Aýlasynda Erbol onyń kúieýin kóripti, kúieýi saqaldy ári birtúrli kiinipti.
"Áielime habarlasyp, qurbysynyń radikal ekenin aittym. Al áielim olarǵa bul sózimdi aferist dep aitty dep jetkizip barypty. Olar sodan keiin maǵan qarsy úgitin bastaǵan, basyna neshe túrlini quiyp, meniń "durys jolda júrmegenimdi" aitypty", - deidi er adam.
Sońǵy janjal bul úide 2016 jyldyń jeltoqsanynda bolypty. Erbol áieline aitpai, balalaryna jańajyldyq kostiýmderdi satyp alyp berip, jańajyldyq sharaǵa jiberipti.
"Barlyǵy jaqsy ótti, al keshke áielim shý shyǵaryp, betimdi tyrnap aldy, "imansyz" dep atap, musylman eline ketkisi keletinin moiyndady. 2 qańtarda "baýyrlaryna" habarlasyp, olar 15 minýttyń ishinde qalanyń basqa túkpirinen jetip keldi. Qatty tańǵaldym. "Muny aldyn ala josparlaǵansyńdar ma?" dep suradym. Ol maǵan "Ket, men senimen sóilespeýim kerek" dedi. Sóitti de kiim-keshegin jinastyra bastady. Kenje balamdy alyp úlgerdim de kólikke aparyp qoidym, úlken qyzyma bara jatqanymda ony da alyp ketipti", - dedi Erbol.
Sýretter jeke arhivten
Erboldyń aitýynsha, úige kelgen er adamdar shyn musylman bolmaiynsha áieli men qyzdaryn eshqashan kórmeitinin aitqan. Keiin áieli "baýyrlaryn" paidalana otyryp, Erboldyń jumysta bolǵan sátin paidalanyp, kenje qyzyn balabaqshadan urlap áketipti.
Sodan beri, er adamnyń aitýynsha, áielimen eki ortada ajyrasý protsesi júrip jatyr eken. Er adam áieliniń úgit qurbany bolǵanyn jáne ony úige qaitarǵysy keletinin aityp otyr.
"Besinshi qazanda ajyrasýǵa aryz jazdy. Sotqa baryp, aryzdy qarap kórsem, onyń ózi jazbaǵan. Telefon soǵyp, surasam "Naǵyz musylman bolsań, nekelesemiz" dep jaýap qatty. Meni onyń baýyrlary tekserýi kerek eken. Sosyn óz dostarymmen emes, onyń baýyrlarymen aralasýym kerek ekenimdi aitty. Ol aryzdy "baýyry" jazǵanyn aitty, ol ózi tek qol qoiyp beripti. Al qyzdarymdy oqytpai, shyn musylman qylǵysy keledi eken, ózi salafitke turmysqa shyqqysy keledi. Olar ózderi siiaqty saqaldy advokat taýyp alypty", - deidi Erbol.
Er adam qajetti organdardan kómek surap, advokat jaldaǵan, poitsiiaǵa aryz túsirgen, aýdandyq jáne iývenaldyq sotqa da barypty.
"Birinshi sotymyz aýdandyq boldy. Bar dálelimdi usyndym. Áielim de qorqynyshty túster kórgen soń naǵyz musylman bolǵanyn moiyndady. Sóitip, olar osy sotta jeńilgen soń "qurbylary" oǵan din taqyrybynda sóz qozǵama jáne kúieýim uryp-soqty dep ait dep kóndiripti. Biraq muny dáleldei almady, sebebi tárbieshiler de, muǵalimder de, kórshiler de, ata-anasy da meniń qandai adam ekenimdi biledi", - dedi er adam.
Osylai basy qatyp júrgen Erbol qyzdarynyń jii aýyryp qala beretinin jáne azyp ketkenin baiqaidy. Aigúldiń ózi de aýyryp júrgendikten, er adam úsheýin de aýrýhanaǵa jatqyzypty. Alaida bir aptadan keiin áiel qyzdaryn alyp, aýrýhanadan qashyp ketken. Áiel qyzdardyń densaýlyǵy "Allanyń qolynda ekenin" jáne em-domnyń qajeti bolmaitynyn málimdepti.
Er adamnyń aitýynsha, sodan beri áieli habarsyz ketken.
"Qyzdarymdy kórmegeli kóp boldy, Ázirbaijanǵa alyp ketipti. Ata-anama da, maǵan da telefon soqpady. Eki sotta da jeńip shyqtym, olar bolsa maǵan qyzdarymdy jolatpaidy. Sodan beri sozylyp ketti, áli de áielimdi jaqsy kóretinimdi aityp, balalarymdy úige qaitarýyn surap kelemin. Men oǵan súrelerdi jattap júrgenimdi de aittym", - deidi Erbol Qasymov.
Ol jeńilgisi joq ekenin aityp, zań turǵysynda qyzdaryn dini aǵym áserinen qorǵap qalamyn dep úmittenip otyr.
