Almaty qalasynyń qoǵamdyq keńesi qoǵamdyq tyńdaýdyń "qalalyq atmosferalyq orta: Almaty qalasynyń atmosferalyq aýasynyń jai-kúii, joldary men jaǵdailary sapasyn jaqsartý" taqyrybyndaǵy rezoliýtsiiasyn jariialady. Oǵan búginde Almaty aýanyń lastaný deńgeii joǵary aýmaqtarǵa jatýy sebep boldy, - dep habarlaidy «Ult aqparat».
Qalanyń ekologiialyq jaǵdaiynyń nasharlaýyna áser etetin negizgi sebepter qatty otyn men avtokólikterdi jaǵý bolyp qala beredi. Árine, bul másele ekologtardy ǵana emes, qalalyqtar men búkil jurtshylyqty tolǵandyrady.
Osyǵan bailanysty alǵash ret qalalyq máslihatta ekologiia, týrizm jáne qoǵamdyq keńistikti damytý máseleleri jónindegi turaqty komissiia quryldy, ol Almaty qalasynyń qoǵamdyq keńesimen, saraptamalyq qoǵamdastyqpen birlesip, óńirlik erekshelikti eskere otyryp, qalanyń atmosferalyq aýasynyń sapasy jóninde birqatar qoǵamdyq tyńdaýlar ótkizedi.
Lastanýdyń negizgi emitentteriniń biri – kólik. Bul Almaty qalasy men jaqyn aglomeratsiia aýmaǵyndaǵy avtokólik quraldary sanynyń qarqyndy ósýine bailanysty.
Taldaý kórsetkendei, azamattardyń kópshiligi, sonyń ishinde balalar, jasóspirimder, jastar, orta jáne zeinetkerlik jastaǵy adamdar atmosferalyq aýadaǵy ziiandy zattardyń joǵary kontsentratsiiasynan týyndaǵan tynys alý organdarynyń aýrýlarynan zardap shegedi. Avtokólik aýaǵa 200 lastaýshy zattardy, sonyń ishinde kómirtegi totyǵy, aldegidter, kúie, azot oksidterin shyǵarady. Jer betinde (adamdardyń tynys alý aimaǵynda) jinalyp, bul zattar ýltrakúlgin sáýlelerdiń áserinen reaktsiiaǵa túsip, jańa, keide odan da ýly qosylystardyń paida bolýy úshin bastapqy ónimge ainalady.
Osy problemamen ainalysatyn taldaý, saýalnamalar, sondai-aq ǵylymi qyzmetkerlermen jáne dárigerlermen kezdesýler nátijeleri avtomobil Almaty qalasynyń aýa basseinin lastaýdyń basqa kózderimen qatar jappai jergilikti himiialyq, biologiialyq lastaný oshaqtaryn qalyptastyrýdyń sebebi bolyp tabylady jáne halyqtyń densaýlyq jaǵdaiyna tikelei qaýip tóndiredi degen qorytyndy jasaýǵa múmkindik beredi.
Osyǵan bailanysty qoǵamdyq tyńdaý qorytyndysy boiynsha birneshe shara usynyldy. Avtokólikten shyǵaryndylardy tómendetý. Ýákiletti organdar jurtshylyqpen jáne biznes qoǵamdastyqpen birlesip, 01.09.2021 jylǵa deiin Almaty qalasynda júieli jáne naqty sharalar qabyldaýǵa múmkindik beretin emissiialar jónindegi standarttarǵa sáikes kelmeitin kólik quraldarynyń qozǵalysyn shekteitin sharalar qabyldaý jónindegi jumys jobasyn ázirlesin.
Basqa memlekettik organdardyń derekter bazasymen integratsiialaý jáne qalaǵa emissiialar boiynsha standarttarǵa sáikes kelmeitin avtokóliktiń kirýine jol bermeý arqyly qalaǵa kirýdegi ekoposttardyń jumys protsesin ońtailandyrý.
Almaty ákimdigi banktermen, lizingtik kompaniialarmen, Damý qorymen jáne kásipkerlermen birlesip, jeke avtomobilderdi gazǵa aýystyrý úshin elektr tartymynda kólik quraldaryn satyp alýdy jáne "keiinnen satyp alý arqyly gaz jabdyǵyn lizingti" sýbsidiialaý jónindegi arnaiy óńirlik baǵdarlama qurýdy uiymdastyrý sekildi sharalar usynyldy.
Qoǵamdyq kólikti jáne kóliktiń balama túrlerin damytý bóliginde qala ákimdigi qoǵamdyq kólikpen tasymaldaý úlesin ulǵaitý jáne jyljymaly quramdy ekologiialandyrý úshin kommýnaldyq kásiporyndarǵa tiesili avtomobilderdiń barlyq parkin ekologiialyq klass turǵysynan túgendeýdi jáne otynnyń balamaly túrlerine kóshý jónindegi jospardy qabyldaýdy qosa alǵanda jumysty jalǵastyrsyn jáne kúsheitilý tapsyryldy. Ósip kele jatqan qajettilikti qamtamasyz etý úshin syǵylǵan gazdaǵy elektr jáne gaz quiý stantsiialarynyń jetkilikti sanyn qamtamasyz etý de eskerildi.
Tabiǵi gazben nemese elektr qýatymen júretin qazirgi zamanǵy jyljymaly quramdy satyp alýǵa túrli jeńildikter berý tetigin qarastyrý máselesi kóterildi.
Qala boiynsha qozǵalatyn adamdar úshin jailylyqtyń maksimaldy deńgeiin qamtamasyz etý úshin zamanaýi tramvai jobasyn odan ári iske asyrý tetigin qarastyrý qajet bolady.
Almaty qalasynyń ákimdigi júrgizýshilerge shaǵymdar sanyn azaitý jáne onyń qaýipsizdigin arttyrý úshin EQ úshin kadrlar daiarlaý baǵdarlamasyn qaita qarap, jaqsartýy qajet.Veloinfraqurylymdy damytý jáne sheringtik servisterdi damytý boiynsha josparlardy odan ári jáne jyldam qabyldaý qajet.
Qoǵamdyq damý basqarmasy men qalalyq mobildilik basqarmasy jáne tasymaldaýshylar qaýymdastyǵy qoǵamdyq kólikterde qozǵalysty, qala boiynsha velo jáne jaiaý qozǵalystardy nasihattaýdyń maqsatty baǵdarlamasyn jáne qoǵamdyq kólikti kúndelikti negizde paidalanatyn adamdardy qoldaýǵa jáne kótermeleýge múmkindik beretin túrli konkýrstardy qamtityn maqsatty baǵdarlama ázirleidi.
Jol qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin politsiia departamenti velosipedshilerdiń apaty, urlyǵy týraly habarlamalarǵa jedel áreket etý shemasyn ázirlep, qazirgi infraqurylymnyń qaýipsizdigin arttyrýdy qolǵa alady.
Almaty qalasynyń qoǵamdyq keńesi qoǵamdyq tyńdaýdyń "qalalyq atmosferalyq orta: Almaty qalasynyń atmosferalyq aýasynyń jai-kúii, joldary men jaǵdailary sapasyn jaqsartý" taqyrybyndaǵy rezoliýtsiiasyn jariialady. Oǵan búginde Almaty aýanyń lastaný deńgeii joǵary aýmaqtarǵa jatýy sebep boldy. Qalanyń ekologiialyq jaǵdaiynyń nasharlaýyna áser etetin negizgi sebepter qatty otyn men avtokólikterdi jaǵý bolyp qala beredi. Árine, bul másele ekologtardy ǵana emes, qalalyqtar men búkil jurtshylyqty tolǵandyrady.
Osyǵan bailanysty alǵash ret qalalyq máslihatta ekologiia, týrizm jáne qoǵamdyq keńistikti damytý máseleleri jónindegi turaqty komissiia quryldy, ol Almaty qalasynyń qoǵamdyq keńesimen, saraptamalyq qoǵamdastyqpen birlesip, óńirlik erekshelikti eskere otyryp, qalanyń atmosferalyq aýasynyń sapasy jóninde birqatar qoǵamdyq tyńdaýlar ótkizedi.
