الماتى قالاسىنىڭ قوعامدىق كەڭەسٸ قوعامدىق تىڭداۋدىڭ "قالالىق اتموسفەرالىق ورتا: الماتى قالاسىنىڭ اتموسفەرالىق اۋاسىنىڭ جاي-كٷيٸ, جولدارى مەن جاعدايلارى ساپاسىن جاقسارتۋ" تاقىرىبىنداعى رەزوليۋتسيياسىن جارييالادى. وعان بٷگٸندە الماتى اۋانىڭ لاستانۋ دەڭگەيٸ جوعارى اۋماقتارعا جاتۋى سەبەپ بولدى, - دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
قالانىڭ ەكولوگييالىق جاعدايىنىڭ ناشارلاۋىنا ەسەر ەتەتٸن نەگٸزگٸ سەبەپتەر قاتتى وتىن مەن اۆتوكٶلٸكتەردٸ جاعۋ بولىپ قالا بەرەدٸ. ەرينە, بۇل مەسەلە ەكولوگتاردى عانا ەمەس, قالالىقتار مەن بٷكٸل جۇرتشىلىقتى تولعاندىرادى.
وسىعان بايلانىستى العاش رەت قالالىق مەسليحاتتا ەكولوگييا, تۋريزم جەنە قوعامدىق كەڭٸستٸكتٸ دامىتۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ تۇراقتى كوميسسييا قۇرىلدى, ول الماتى قالاسىنىڭ قوعامدىق كەڭەسٸمەن, ساراپتامالىق قوعامداستىقپەن بٸرلەسٸپ, ٶڭٸرلٸك ەرەكشەلٸكتٸ ەسكەرە وتىرىپ, قالانىڭ اتموسفەرالىق اۋاسىنىڭ ساپاسى جٶنٸندە بٸرقاتار قوعامدىق تىڭداۋلار ٶتكٸزەدٸ.
لاستانۋدىڭ نەگٸزگٸ ەميتەنتتەرٸنٸڭ بٸرٸ – كٶلٸك. بۇل الماتى قالاسى مەن جاقىن اگلومەراتسييا اۋماعىنداعى اۆتوكٶلٸك قۇرالدارى سانىنىڭ قارقىندى ٶسۋٸنە بايلانىستى.
تالداۋ كٶرسەتكەندەي, ازاماتتاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ, سونىڭ ٸشٸندە بالالار, جاسٶسپٸرٸمدەر, جاستار, ورتا جەنە زەينەتكەرلٸك جاستاعى ادامدار اتموسفەرالىق اۋاداعى زيياندى زاتتاردىڭ جوعارى كونتسەنتراتسيياسىنان تۋىنداعان تىنىس الۋ ورگاندارىنىڭ اۋرۋلارىنان زارداپ شەگەدٸ. اۆتوكٶلٸك اۋاعا 200 لاستاۋشى زاتتاردى, سونىڭ ٸشٸندە كٶمٸرتەگٸ توتىعى, الدەگيدتەر, كٷيە, ازوت وكسيدتەرٸن شىعارادى. جەر بەتٸندە (ادامداردىڭ تىنىس الۋ ايماعىندا) جينالىپ, بۇل زاتتار ۋلتراكٷلگٸن سەۋلەلەردٸڭ ەسەرٸنەن رەاكتسيياعا تٷسٸپ, جاڭا, كەيدە ودان دا ۋلى قوسىلىستاردىڭ پايدا بولۋى ٷشٸن باستاپقى ٶنٸمگە اينالادى.
وسى پروبلەمامەن اينالىساتىن تالداۋ, ساۋالنامالار, سونداي-اق عىلىمي قىزمەتكەرلەرمەن جەنە دەرٸگەرلەرمەن كەزدەسۋلەر نەتيجەلەرٸ اۆتوموبيل الماتى قالاسىنىڭ اۋا باسسەينٸن لاستاۋدىڭ باسقا كٶزدەرٸمەن قاتار جاپپاي جەرگٸلٸكتٸ حيمييالىق, بيولوگييالىق لاستانۋ وشاقتارىن قالىپتاستىرۋدىڭ سەبەبٸ بولىپ تابىلادى جەنە حالىقتىڭ دەنساۋلىق جاعدايىنا تٸكەلەي قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ دەگەن قورىتىندى جاساۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
وسىعان بايلانىستى قوعامدىق تىڭداۋ قورىتىندىسى بويىنشا بٸرنەشە شارا ۇسىنىلدى. اۆتوكٶلٸكتەن شىعارىندىلاردى تٶمەندەتۋ. ۋەكٸلەتتٸ ورگاندار جۇرتشىلىقپەن جەنە بيزنەس قوعامداستىقپەن بٸرلەسٸپ, 01.09.2021 جىلعا دەيٸن الماتى قالاسىندا جٷيەلٸ جەنە ناقتى شارالار قابىلداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ەميسسييالار جٶنٸندەگٸ ستاندارتتارعا سەيكەس كەلمەيتٸن كٶلٸك قۇرالدارىنىڭ قوزعالىسىن شەكتەيتٸن شارالار قابىلداۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىس جوباسىن ەزٸرلەسٸن.
باسقا مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ دەرەكتەر بازاسىمەن ينتەگراتسييالاۋ جەنە قالاعا ەميسسييالار بويىنشا ستاندارتتارعا سەيكەس كەلمەيتٸن اۆتوكٶلٸكتٸڭ كٸرۋٸنە جول بەرمەۋ ارقىلى قالاعا كٸرۋدەگٸ ەكوپوستتاردىڭ جۇمىس پروتسەسٸن وڭتايلاندىرۋ.
الماتى ەكٸمدٸگٸ بانكتەرمەن, ليزينگتٸك كومپانييالارمەن, دامۋ قورىمەن جەنە كەسٸپكەرلەرمەن بٸرلەسٸپ, جەكە اۆتوموبيلدەردٸ گازعا اۋىستىرۋ ٷشٸن ەلەكتر تارتىمىندا كٶلٸك قۇرالدارىن ساتىپ الۋدى جەنە "كەيٸننەن ساتىپ الۋ ارقىلى گاز جابدىعىن ليزينگتٸ" سۋبسيدييالاۋ جٶنٸندەگٸ ارنايى ٶڭٸرلٸك باعدارلاما قۇرۋدى ۇيىمداستىرۋ سەكٸلدٸ شارالار ۇسىنىلدى.
قوعامدىق كٶلٸكتٸ جەنە كٶلٸكتٸڭ بالاما تٷرلەرٸن دامىتۋ بٶلٸگٸندە قالا ەكٸمدٸگٸ قوعامدىق كٶلٸكپەن تاسىمالداۋ ٷلەسٸن ۇلعايتۋ جەنە جىلجىمالى قۇرامدى ەكولوگييالاندىرۋ ٷشٸن كوممۋنالدىق كەسٸپورىندارعا تيەسٸلٸ اۆتوموبيلدەردٸڭ بارلىق پاركٸن ەكولوگييالىق كلاسس تۇرعىسىنان تٷگەندەۋدٸ جەنە وتىننىڭ بالامالى تٷرلەرٸنە كٶشۋ جٶنٸندەگٸ جوسپاردى قابىلداۋدى قوسا العاندا جۇمىستى جالعاستىرسىن جەنە كٷشەيتٸلۋ تاپسىرىلدى. ٶسٸپ كەلە جاتقان قاجەتتٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن سىعىلعان گازداعى ەلەكتر جەنە گاز قۇيۋ ستانتسييالارىنىڭ جەتكٸلٸكتٸ سانىن قامتاماسىز ەتۋ دە ەسكەرٸلدٸ.
تابيعي گازبەن نەمەسە ەلەكتر قۋاتىمەن جٷرەتٸن قازٸرگٸ زامانعى جىلجىمالى قۇرامدى ساتىپ الۋعا تٷرلٸ جەڭٸلدٸكتەر بەرۋ تەتٸگٸن قاراستىرۋ مەسەلەسٸ كٶتەرٸلدٸ.
قالا بويىنشا قوزعالاتىن ادامدار ٷشٸن جايلىلىقتىڭ ماكسيمالدى دەڭگەيٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن زاماناۋي ترامۆاي جوباسىن ودان ەرٸ ٸسكە اسىرۋ تەتٸگٸن قاراستىرۋ قاجەت بولادى.
الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ جٷرگٸزۋشٸلەرگە شاعىمدار سانىن ازايتۋ جەنە ونىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن ەق ٷشٸن كادرلار دايارلاۋ باعدارلاماسىن قايتا قاراپ, جاقسارتۋى قاجەت.ۆەلوينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جەنە شەرينگتٸك سەرۆيستەردٸ دامىتۋ بويىنشا جوسپارلاردى ودان ەرٸ جەنە جىلدام قابىلداۋ قاجەت.
قوعامدىق دامۋ باسقارماسى مەن قالالىق موبيلدٸلٸك باسقارماسى جەنە تاسىمالداۋشىلار قاۋىمداستىعى قوعامدىق كٶلٸكتەردە قوزعالىستى, قالا بويىنشا ۆەلو جەنە جاياۋ قوزعالىستاردى ناسيحاتتاۋدىڭ ماقساتتى باعدارلاماسىن جەنە قوعامدىق كٶلٸكتٸ كٷندەلٸكتٸ نەگٸزدە پايدالاناتىن ادامداردى قولداۋعا جەنە كٶتەرمەلەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن تٷرلٸ كونكۋرستاردى قامتيتىن ماقساتتى باعدارلاما ەزٸرلەيدٸ.
جول قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن پوليتسييا دەپارتامەنتٸ ۆەلوسيپەدشٸلەردٸڭ اپاتى, ۇرلىعى تۋرالى حابارلامالارعا جەدەل ەرەكەت ەتۋ سحەماسىن ەزٸرلەپ, قازٸرگٸ ينفراقۇرىلىمنىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىرۋدى قولعا الادى.
الماتى قالاسىنىڭ قوعامدىق كەڭەسٸ قوعامدىق تىڭداۋدىڭ "قالالىق اتموسفەرالىق ورتا: الماتى قالاسىنىڭ اتموسفەرالىق اۋاسىنىڭ جاي-كٷيٸ, جولدارى مەن جاعدايلارى ساپاسىن جاقسارتۋ" تاقىرىبىنداعى رەزوليۋتسيياسىن جارييالادى. وعان بٷگٸندە الماتى اۋانىڭ لاستانۋ دەڭگەيٸ جوعارى اۋماقتارعا جاتۋى سەبەپ بولدى. قالانىڭ ەكولوگييالىق جاعدايىنىڭ ناشارلاۋىنا ەسەر ەتەتٸن نەگٸزگٸ سەبەپتەر قاتتى وتىن مەن اۆتوكٶلٸكتەردٸ جاعۋ بولىپ قالا بەرەدٸ. ەرينە, بۇل مەسەلە ەكولوگتاردى عانا ەمەس, قالالىقتار مەن بٷكٸل جۇرتشىلىقتى تولعاندىرادى.
وسىعان بايلانىستى العاش رەت قالالىق مەسليحاتتا ەكولوگييا, تۋريزم جەنە قوعامدىق كەڭٸستٸكتٸ دامىتۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ تۇراقتى كوميسسييا قۇرىلدى, ول الماتى قالاسىنىڭ قوعامدىق كەڭەسٸمەن, ساراپتامالىق قوعامداستىقپەن بٸرلەسٸپ, ٶڭٸرلٸك ەرەكشەلٸكتٸ ەسكەرە وتىرىپ, قالانىڭ اتموسفەرالىق اۋاسىنىڭ ساپاسى جٶنٸندە بٸرقاتار قوعامدىق تىڭداۋلار ٶتكٸزەدٸ.
