Búgin Astanada Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń Sezi Hatshylyǵynyń HHI otyrysy ótti. Onda álemniń 23 elinen kelgen din liderleri men ókilderi Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń VII Sezinde qabyldanǵan Deklaratsiiadaǵy maqsat-mindetterdiń iske asyrylý barysyn talqylady. Sondai-aq Memleket basshysynyń tapsyrmasymen ázirlengen Sezdiń 2023-2033 jyldarǵa arnalǵan damý tujyrymdamasy bekitildi. Beibitshilik jáne kelisim saraiynda ótken is-sharaǵa islam, hristian, iýdaizm, býddizm, indýizm, daosizm, sintoizm jáne taǵy basqa dinder men halyqaralyq uiymdardyń ókilderi qatysty.
Otyrysty ashqan Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy – Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary Sezi Hatshylyǵynyń Basshysy Máýlen Áshimbaev el Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtyń kezdesýge qatysýshylarǵa arnaǵan úndeýin oqyp berdi. Memleket basshysy 20 jyldyń ishinde Sezd dinaralyq tatýlyq pen kelisimdi nyǵaitýǵa jáne toleranttylyq pen ózara qoldaý ideialaryn dáripteýge úles qosqanyn, sondai-aq, mańyzdy álemdik túitkilderdiń sheshimin tabýǵa yqpal etkenin atap ótti.
«Basqosý aiasynda álemniń rýhani kóshbasshylary jahan jurtyn alańdatqan ózekti máselelerdi talqylap, beibitshilikti saqtaý jáne ózara qurmet pen syilastyqty nasihattaý týraly oilaryn ortaǵa salady. Qazir geosaiasi ahýal ýshyǵyp, túrli syn-qater ýshyǵyp tur. Osy almaǵaiyp kezeńde izgilik, meiirimdilik, baýyrmaldyq, jaýapkershilik siiaqty qaǵidattardyń qadiri arta tústi. Sondai-aq halyqaralyq qaýipsizdiktiń jańa júiesin qalyptastyrý óte mańyzdy máselege ainaldy. Ol úshin álem halqyn beibitshilikke shaqyratyn jańa jahandyq qozǵalys qajet. Bul rette din kóshbasshylary airyqsha ról atqarady. Rýhani liderler osy baǵytta kúsh jumyldyryp, barsha adamzatqa ortaq problemalardy sheshýge súbeli úles qosady dep senemin. Hatshylyqtyń búgingi otyrysy da osy maqsatqa orai uiymdastyrylyp otyr», – delingen Memleket basshysynyń úndeýinde.
Óz sózinde Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy – Sezd Hatshylyǵynyń Basshysy Máýlen Áshimbaev ta dialog alańynyń biregeiligine nazar aýdardy. Ol Sezge bedeldi saiasi jáne qoǵam qairatkerleri men halyqaralyq uiym basshylarynyń qatysýy úlken mańyzǵa ie ekenin aitty. Sol arqyly Forým ashyq ári ádil dinaralyq dialog alańy retinde álem damýynyń ózekti máselelerin jan-jaqty talqylaýǵa jáne daý-janjaldardy ózara syilastyq pen túsinistik negizinde sheshýge shaqyrýǵa múmkindik beredi. «Órkenietter qaqtyǵysy» men dini qaishylyqtar qaýpin eńserýge yqpal etý Sezdiń mańyzdy úlesi ekeni aityldy. Máýlen Áshimbaev atap ótkendei, myzǵymas rýhani jáne adamgershilik qundylyqtar, toleranttylyq pen dialog mádenieti qazirgi qoǵamnyń irgetasy bolýǵa tiis. Naqty aitqanda, bul basymdyqtar Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń VII Seziniń qorytyndy deklaratsiiasynda kórsetilgen jańa álemdik tártiptiń negizin qalyptastyrýy kerek.
«Elimizdiń Prezidenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev BUU Bas Assambleiasynyń 78-sessiiasynda Qazaqstan óziniń ulttyq múddesin kózdei otyryp, ózekti halyqaralyq máselelerdi sheshýdiń únemi beibit jolyn izdeitin memleket ekenin atap ótti. Bizdiń el dinaralyq jáne konfessiiaaralyq dialogty beibitshilik pen kelisim mádenietiniń ajyramas bólshegi retinde dáripteidi. Qazirgi tańda arandatýshylardyń ózderiniń teris piǵyldary úshin dinge senýshilerdiń dini nanym-senimine manipýliatsiia jasaýy úlken alańdaýshylyq týdyrady. Qasietti kitaptardy órteý, dini rámizderdi qorlaý – halyqtar men dinder arasyndaǵy dushpandyqty qozdyratyn vandalizm. Memleket basshysy aitqandai, mundai taǵylyq áreketterden sóz bostandyǵynyń nyshany bilinbeidi. Sondyqtan biz aitqan qundylyqtar beibitshilikti jáne jańa álemdik tártiptiń berik negizin qamtamasyz etedi. Bul problemany sheshý jolynda álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary óte mańyzdy ról atqarady», – dedi Máýlen Áshimbaev.
Otyrys barysynda qatysýshylar Qazaqstan Prezidentiniń tapsyrmasymen ázirlengen Sezdiń 2023-2033 jyldarǵa arnalǵan damý tujyrymdamasyn bekitti. Bul qujat Forýmnyń BUU institýttarymen jáne basqa da bedeldi halyqaralyq qurylymdarmen yntymaqtastyǵyn nyǵaitýdy, sondai-aq, seriktester sheńberin jáne forým qyzmetiniń geografiiasyn keńeitýdi kózdeidi.
«Tujyrymdamada Forýmnyń aldaǵy jyldardaǵy damý baǵdary qamtylǵan. Sezd missiiasyn keńeitý qujat jobasynyń negizgi jańalyǵy ekenin atap ótken jón. Qoǵamnyń senimine ie, bedeldi din qairatkerleri álemdik qoǵamdastyqtyń aldynda turǵan jahandyq syn-qaterlerdi eńserýge eleýli úles qosa alady. Kedeishilik, klimattyń ózgerýi máselelerin sheshýde kúsh jumyldyrý, soǵystar men qaqtyǵystardy toqtatýǵa yqpal etý, dialog jáne ózara qurmet mádenietin dáripteý baǵyttaryna da serpin beretini anyq. Tujyrymdamada Sezd missiiasyn iske asyrýǵa arnalǵan birqatar jańa tetikter men institýttar qarastyrylǵan. Sezdiń Izgi niet elshisi institýtyn qurý usynylyp otyr. Jas din kóshbasshylarynyń forýmyn jáne basqa da is-sharalardy ótkizý josparlanyp jatyr. Bul Tujyrymdama Sezdiń aldaǵy jyldarǵa arnalǵan serpindi jáne jasampaz damý vektoryn aiqyndaidy», – degen Máýlen Áshimbaev Qujatta kórsetilgen Sezdi damytýdyń negizgi baǵyttaryna da toqtalyp ótti.
Óz kezeginde sóz alǵan din kóshbasshylary qazaqstandyq Forýmnyń ereksheligine nazar aýdardy. Dinder men mádenietter arasyndaǵy ózara túsinistik pen kelisimge qol jetkizý úshin dini jáne saiasi kóshbasshylardyń kúsh-jigerin biriktirýdiń mańyzdylyǵy atap ótildi. Rýhani kóshbasshylar Sezd qatysýshylarynyń ortaq missiiasy – beibitshilik pen konfessiiaaralyq kelisimdi qoldaý úshin Forým aiasynda kóteriletin máselelerdiń aýqymdylyǵyn da nazardan tys qaldyrmady.
Sonymen qatar, kezdesý barysynda Hatshylyq otyrysyna qatysýshylar Qazaqstan Respýblikasynyń memlekettik nagradalarymen jáne Sezdiń estelik medaldarymen marapattaldy. Atap aitqanda, osy dialog alańynyń qalyptasyp, damýyna qosqan úlesi úshin Kavkaz musylmandary dini basqarmasynyń Tóraǵasy Sheih-ýl Islam Allashúkir Pashazade «Dostyq» ordenimen marapattaldy. Odan bólek, birqatar qatysýshyǵa «Shapaǵat» medali jáne Sezdiń Qurmet medali tabys etildi.
Otyrystyń qorytyndysy boiynsha qatysýshylar kommiýnike qabyldady. Onda Sezdiń 20 jyldaǵy tabysty qyzmeti jáne mańyzdy jasampaz róli airyqsha atap ótilgen. Sondai-aq qatysýshylar Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtyń halyqaralyq qaýipsizdiktiń berik júiesin qurý jáne syn-qaterler men problemalardy eńserý maqsatynda beibitshilikke shaqyratyn jańa jahandyq qozǵalys qurý týraly ideiasyna qoldaý bildirdi. Bul ideiany iske asyrý jolynda Qazaqstannyń Shanhai yntymaqtastyq uiymynyń tóraǵasy retinde usynǵan «Ádiletti álem men kelisimdi jaqtaityn dúniejúzilik birlik týraly» bastamasy mańyzdy qadam bolatyny da aityldy.
Kezdesýge qatysýshylar Sezd Hatshylyǵynyń kelesi XXII otyrysyn 2024 jyldyń kúzinde Astanada ótkizý jóninde sheshim qabyldady.
Sonymen birge búgin Álemdik jáne dástúrli dinder liderleri Seziniń 20 jyldyǵyna orai arnaiy shyǵarylǵan mereitoilyq poshta markasyn saltanatty tanystyrý rásimi ótti. Atalǵan marka 10 myń dana tirajben shyǵarylǵan. Ol álemniń filateliialyq katalogtaryna qosylady.
