بٷگٸن استانادا ەلەمدٸك جەنە دەستٷرلٸ دٸندەر كٶشباسشىلارىنىڭ سەزٸ حاتشىلىعىنىڭ ححٸ وتىرىسى ٶتتٸ. وندا ەلەمنٸڭ 23 ەلٸنەن كەلگەن دٸن ليدەرلەرٸ مەن ٶكٸلدەرٸ ەلەمدٸك جەنە دەستٷرلٸ دٸندەر كٶشباسشىلارىنىڭ VII سەزٸندە قابىلدانعان دەكلاراتسيياداعى ماقسات-مٸندەتتەردٸڭ ٸسكە اسىرىلۋ بارىسىن تالقىلادى. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ەزٸرلەنگەن سەزدٸڭ 2023-2033 جىلدارعا ارنالعان دامۋ تۇجىرىمداماسى بەكٸتٸلدٸ. بەيبٸتشٸلٸك جەنە كەلٸسٸم سارايىندا ٶتكەن ٸس-شاراعا يسلام, حريستيان, يۋدايزم, بۋدديزم, يندۋيزم, داوسيزم, سينتويزم جەنە تاعى باسقا دٸندەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
وتىرىستى اشقان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ تٶراعاسى – ەلەمدٸك جەنە دەستٷرلٸ دٸندەر كٶشباسشىلارى سەزٸ حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى مەۋلەن ەشٸمباەۆ ەل پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلارعا ارناعان ٷندەۋٸن وقىپ بەردٸ. مەملەكەت باسشىسى 20 جىلدىڭ ٸشٸندە سەزد دٸنارالىق تاتۋلىق پەن كەلٸسٸمدٸ نىعايتۋعا جەنە تولەرانتتىلىق پەن ٶزارا قولداۋ يدەيالارىن دەرٸپتەۋگە ٷلەس قوسقانىن, سونداي-اق, ماڭىزدى ەلەمدٸك تٷيتكٸلدەردٸڭ شەشٸمٸن تابۋعا ىقپال ەتكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«باسقوسۋ اياسىندا ەلەمنٸڭ رۋحاني كٶشباسشىلارى جاھان جۇرتىن الاڭداتقان ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ تالقىلاپ, بەيبٸتشٸلٸكتٸ ساقتاۋ جەنە ٶزارا قۇرمەت پەن سىيلاستىقتى ناسيحاتتاۋ تۋرالى ويلارىن ورتاعا سالادى. قازٸر گەوساياسي احۋال ۋشىعىپ, تٷرلٸ سىن-قاتەر ۋشىعىپ تۇر. وسى الماعايىپ كەزەڭدە ٸزگٸلٸك, مەيٸرٸمدٸلٸك, باۋىرمالدىق, جاۋاپكەرشٸلٸك سيياقتى قاعيداتتاردىڭ قادٸرٸ ارتا تٷستٸ. سونداي-اق حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ جاڭا جٷيەسٸن قالىپتاستىرۋ ٶتە ماڭىزدى مەسەلەگە اينالدى. ول ٷشٸن ەلەم حالقىن بەيبٸتشٸلٸككە شاقىراتىن جاڭا جاھاندىق قوزعالىس قاجەت. بۇل رەتتە دٸن كٶشباسشىلارى ايرىقشا رٶل اتقارادى. رۋحاني ليدەرلەر وسى باعىتتا كٷش جۇمىلدىرىپ, بارشا ادامزاتقا ورتاق پروبلەمالاردى شەشۋگە سٷبەلٸ ٷلەس قوسادى دەپ سەنەمٸن. حاتشىلىقتىڭ بٷگٸنگٸ وتىرىسى دا وسى ماقساتقا وراي ۇيىمداستىرىلىپ وتىر», – دەلٸنگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ ٷندەۋٸندە.
ٶز سٶزٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ تٶراعاسى – سەزد حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى مەۋلەن ەشٸمباەۆ تا ديالوگ الاڭىنىڭ بٸرەگەيلٸگٸنە نازار اۋداردى. ول سەزگە بەدەلدٸ ساياسي جەنە قوعام قايراتكەرلەرٸ مەن حالىقارالىق ۇيىم باسشىلارىنىڭ قاتىسۋى ٷلكەن ماڭىزعا يە ەكەنٸن ايتتى. سول ارقىلى فورۋم اشىق ەرٸ ەدٸل دٸنارالىق ديالوگ الاڭى رەتٸندە ەلەم دامۋىنىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن جان-جاقتى تالقىلاۋعا جەنە داۋ-جانجالداردى ٶزارا سىيلاستىق پەن تٷسٸنٸستٸك نەگٸزٸندە شەشۋگە شاقىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. «ٶركەنيەتتەر قاقتىعىسى» مەن دٸني قايشىلىقتار قاۋپٸن ەڭسەرۋگە ىقپال ەتۋ سەزدٸڭ ماڭىزدى ٷلەسٸ ەكەنٸ ايتىلدى. مەۋلەن ەشٸمباەۆ اتاپ ٶتكەندەي, مىزعىماس رۋحاني جەنە ادامگەرشٸلٸك قۇندىلىقتار, تولەرانتتىلىق پەن ديالوگ مەدەنيەتٸ قازٸرگٸ قوعامنىڭ ٸرگەتاسى بولۋعا تيٸس. ناقتى ايتقاندا, بۇل باسىمدىقتار ەلەمدٸك جەنە دەستٷرلٸ دٸندەر كٶشباسشىلارىنىڭ VII سەزٸنٸڭ قورىتىندى دەكلاراتسيياسىندا كٶرسەتٸلگەن جاڭا ەلەمدٸك تەرتٸپتٸڭ نەگٸزٸن قالىپتاستىرۋى كەرەك.
«ەلٸمٸزدٸڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 78-سەسسيياسىندا قازاقستان ٶزٸنٸڭ ۇلتتىق مٷددەسٸن كٶزدەي وتىرىپ, ٶزەكتٸ حالىقارالىق مەسەلەلەردٸ شەشۋدٸڭ ٷنەمٸ بەيبٸت جولىن ٸزدەيتٸن مەملەكەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. بٸزدٸڭ ەل دٸنارالىق جەنە كونفەسسيياارالىق ديالوگتى بەيبٸتشٸلٸك پەن كەلٸسٸم مەدەنيەتٸنٸڭ اجىراماس بٶلشەگٸ رەتٸندە دەرٸپتەيدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا ارانداتۋشىلاردىڭ ٶزدەرٸنٸڭ تەرٸس پيعىلدارى ٷشٸن دٸنگە سەنۋشٸلەردٸڭ دٸني نانىم-سەنٸمٸنە مانيپۋلياتسييا جاساۋى ٷلكەن الاڭداۋشىلىق تۋدىرادى. قاسيەتتٸ كٸتاپتاردى ٶرتەۋ, دٸني رەمٸزدەردٸ قورلاۋ – حالىقتار مەن دٸندەر اراسىنداعى دۇشپاندىقتى قوزدىراتىن ۆانداليزم. مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, مۇنداي تاعىلىق ەرەكەتتەردەن سٶز بوستاندىعىنىڭ نىشانى بٸلٸنبەيدٸ. سوندىقتان بٸز ايتقان قۇندىلىقتار بەيبٸتشٸلٸكتٸ جەنە جاڭا ەلەمدٸك تەرتٸپتٸڭ بەرٸك نەگٸزٸن قامتاماسىز ەتەدٸ. بۇل پروبلەمانى شەشۋ جولىندا ەلەمدٸك جەنە دەستٷرلٸ دٸندەر كٶشباسشىلارى ٶتە ماڭىزدى رٶل اتقارادى», – دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
وتىرىس بارىسىندا قاتىسۋشىلار قازاقستان پرەزيدەنتٸنٸڭ تاپسىرماسىمەن ەزٸرلەنگەن سەزدٸڭ 2023-2033 جىلدارعا ارنالعان دامۋ تۇجىرىمداماسىن بەكٸتتٸ. بۇل قۇجات فورۋمنىڭ بۇۇ ينستيتۋتتارىمەن جەنە باسقا دا بەدەلدٸ حالىقارالىق قۇرىلىمدارمەن ىنتىماقتاستىعىن نىعايتۋدى, سونداي-اق, سەرٸكتەستەر شەڭبەرٸن جەنە فورۋم قىزمەتٸنٸڭ گەوگرافيياسىن كەڭەيتۋدٸ كٶزدەيدٸ.
«تۇجىرىمدامادا فورۋمنىڭ الداعى جىلدارداعى دامۋ باعدارى قامتىلعان. سەزد ميسسيياسىن كەڭەيتۋ قۇجات جوباسىنىڭ نەگٸزگٸ جاڭالىعى ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن جٶن. قوعامنىڭ سەنٸمٸنە يە, بەدەلدٸ دٸن قايراتكەرلەرٸ ەلەمدٸك قوعامداستىقتىڭ الدىندا تۇرعان جاھاندىق سىن-قاتەرلەردٸ ەڭسەرۋگە ەلەۋلٸ ٷلەس قوسا الادى. كەدەيشٸلٸك, كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸ مەسەلەلەرٸن شەشۋدە كٷش جۇمىلدىرۋ, سوعىستار مەن قاقتىعىستاردى توقتاتۋعا ىقپال ەتۋ, ديالوگ جەنە ٶزارا قۇرمەت مەدەنيەتٸن دەرٸپتەۋ باعىتتارىنا دا سەرپٸن بەرەتٸنٸ انىق. تۇجىرىمدامادا سەزد ميسسيياسىن ٸسكە اسىرۋعا ارنالعان بٸرقاتار جاڭا تەتٸكتەر مەن ينستيتۋتتار قاراستىرىلعان. سەزدٸڭ ٸزگٸ نيەت ەلشٸسٸ ينستيتۋتىن قۇرۋ ۇسىنىلىپ وتىر. جاس دٸن كٶشباسشىلارىنىڭ فورۋمىن جەنە باسقا دا ٸس-شارالاردى ٶتكٸزۋ جوسپارلانىپ جاتىر. بۇل تۇجىرىمداما سەزدٸڭ الداعى جىلدارعا ارنالعان سەرپٸندٸ جەنە جاسامپاز دامۋ ۆەكتورىن ايقىندايدى», – دەگەن مەۋلەن ەشٸمباەۆ قۇجاتتا كٶرسەتٸلگەن سەزدٸ دامىتۋدىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارىنا دا توقتالىپ ٶتتٸ.
ٶز كەزەگٸندە سٶز العان دٸن كٶشباسشىلارى قازاقستاندىق فورۋمنىڭ ەرەكشەلٸگٸنە نازار اۋداردى. دٸندەر مەن مەدەنيەتتەر اراسىنداعى ٶزارا تٷسٸنٸستٸك پەن كەلٸسٸمگە قول جەتكٸزۋ ٷشٸن دٸني جەنە ساياسي كٶشباسشىلاردىڭ كٷش-جٸگەرٸن بٸرٸكتٸرۋدٸڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ ٶتٸلدٸ. رۋحاني كٶشباسشىلار سەزد قاتىسۋشىلارىنىڭ ورتاق ميسسيياسى – بەيبٸتشٸلٸك پەن كونفەسسيياارالىق كەلٸسٸمدٸ قولداۋ ٷشٸن فورۋم اياسىندا كٶتەرٸلەتٸن مەسەلەلەردٸڭ اۋقىمدىلىعىن دا نازاردان تىس قالدىرمادى.
سونىمەن قاتار, كەزدەسۋ بارىسىندا حاتشىلىق وتىرىسىنا قاتىسۋشىلار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك ناگرادالارىمەن جەنە سەزدٸڭ ەستەلٸك مەدالدارىمەن ماراپاتتالدى. اتاپ ايتقاندا, وسى ديالوگ الاڭىنىڭ قالىپتاسىپ, دامۋىنا قوسقان ٷلەسٸ ٷشٸن كاۆكاز مۇسىلماندارى دٸني باسقارماسىنىڭ تٶراعاسى شەيح-ۋل يسلام اللاشٷكٸر پاشازادە «دوستىق» وردەنٸمەن ماراپاتتالدى. ودان بٶلەك, بٸرقاتار قاتىسۋشىعا «شاپاعات» مەدالٸ جەنە سەزدٸڭ قۇرمەت مەدالٸ تابىس ەتٸلدٸ.
وتىرىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قاتىسۋشىلار كومميۋنيكە قابىلدادى. وندا سەزدٸڭ 20 جىلداعى تابىستى قىزمەتٸ جەنە ماڭىزدى جاسامپاز رٶلٸ ايرىقشا اتاپ ٶتٸلگەن. سونداي-اق قاتىسۋشىلار قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ بەرٸك جٷيەسٸن قۇرۋ جەنە سىن-قاتەرلەر مەن پروبلەمالاردى ەڭسەرۋ ماقساتىندا بەيبٸتشٸلٸككە شاقىراتىن جاڭا جاھاندىق قوزعالىس قۇرۋ تۋرالى يدەياسىنا قولداۋ بٸلدٸردٸ. بۇل يدەيانى ٸسكە اسىرۋ جولىندا قازاقستاننىڭ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ تٶراعاسى رەتٸندە ۇسىنعان «ەدٸلەتتٸ ەلەم مەن كەلٸسٸمدٸ جاقتايتىن دٷنيەجٷزٸلٸك بٸرلٸك تۋرالى» باستاماسى ماڭىزدى قادام بولاتىنى دا ايتىلدى.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار سەزد حاتشىلىعىنىڭ كەلەسٸ XXII وتىرىسىن 2024 جىلدىڭ كٷزٸندە استانادا ٶتكٸزۋ جٶنٸندە شەشٸم قابىلدادى.
سونىمەن بٸرگە بٷگٸن ەلەمدٸك جەنە دەستٷرلٸ دٸندەر ليدەرلەرٸ سەزٸنٸڭ 20 جىلدىعىنا وراي ارنايى شىعارىلعان مەرەيتويلىق پوشتا ماركاسىن سالتاناتتى تانىستىرۋ رەسٸمٸ ٶتتٸ. اتالعان ماركا 10 مىڭ دانا تيراجبەن شىعارىلعان. ول ەلەمنٸڭ فيلاتەلييالىق كاتالوگتارىنا قوسىلادى.
