Foto: teatrdyń baspasóz qyzmeti
Almaty qalasy ákimdigi Mádeniet basqarmasynyń qoldaýymen «Alataý» dástúrli óner teatrynyń «Steppes Rhapsody» qoiylymy «Avinon OFF» festivalinde óz ónerin kórsetti jáne qazaqtyń kóne dástúrlerin, bai mádenietin álem jurtshylyǵyna tanytty. Bul festival álemdegi eń iri teatr alańdarynyń biri bolyp tabylady, jyl saiyn kóptegen elderden kelgen ónerpazdar óz qoiylymdaryn usynady. Avinon OFF festivali ártúrli mádenietterdi, tilderdi jáne óner túrlerin úilestirip, halyqaralyq deńgeide ulttar arasyndaǵy ózara túsinistik pen qurmetti nyǵaitýǵa yqpal etedi. Qoiylymda qazaqtyń uly dalasynan alynǵan áserler men rýhtyń kórinisin ǵalamdyq sahnada beineleý — úlken mártebe.
«Steppes Rhapsody» qoiylymy Avinondyq kórkem sahnada qazaq halqynyń mádenietin jáne dástúrin búkil álemge tanytty. Jerdiń tereń tynysymen, kók aspannyń keńdigimen, dala didarymen aiqyn bailanysqan bul spektakl kórermenniń júregin tebirentip, ótken men búgingi uly dástúrdi qaita jańǵyrtty.
Bul qoiylymda «Alataý» teatrynyń ásem úni men tereń bii qazaq halqynyń tarihyn sóiletti. Ata-babalarymyzdyń qanymen sińgen kóshpendilik rýhy, uly dalanyń keńdiginen týyndaǵan aiqyndyq sahnada tereń ári mol sezimdermen oryndaldy. Qoiylymnyń alǵashqy sáti — «Shaman bii» men «Aqsaq qulan» kúiiniń áýenderi halyqtyń tereń filosofiiasy men tarihi sanasyn beinelei otyryp, kórermendi birden óz álemine tartyp áketti. Dombyranyń kúmbiri, qobyzdyń syzdy úni qazaqtyń ótken dáýirin, onyń máńgilik tirshiligin kórsetti.
Pikir: Arold David – festivaldiń Co-President
Men frantsýz qaýymyna qazaqtyń qazirgi zamanǵy ónerin tanytyp, elimizdiń bai shyǵarmashylyq álemi jaiynda tereń túsinik berý úshin osy uly ónerdiń alaýyn jaǵyp, qoiylymdy usyndym. Bizdiń festivalimizde jyl saiyn álemniń túkpir-túkpirinen 2000-nan asa teatr maitalmandary qatysyp, túrli qoiylymdardy tańdap, óz óner sarailarynda kórsetý úshin olardy óz baǵdarlamalaryna qosady. Bul festival — shyǵarmashylyq almasý, kezdesýler men kásibi tájirbie bólisý alańy. Osylaisha, men sizderdiń shyǵarmashylyǵyńyzdyń júregine tereń úńilip, ony bolashaqtaǵy gastrolder men festivalderde qazaqtyń ónerin kórýge ynta tanytatyn kópshilik tabady dep úmittenemin. Biz mádenietterdi ózara almasý men halyqaralyq dialog aiasynda jumys istep, ózara túsinistik pen bailanysty nyǵaitý úshin osyndai shynaiy kezdesýlerdi qajet etip otyrmyz.
Árbir qimyl men qozǵalys uly dalanyń keńdigin, halqymyzdyń tózimdiligin, olardyń san ǵasyrlyq tarihyn sipattaidy. Qazaqtyń jan dúniesi tereń kúimen, naqtylyqpen syr shertedi. «Rýhty el» kúiinde dombyra men qobyzdyń úndestigi halyqtyń rýhyn, onyń erkindigin beineleidi. Kúidiń tereń sazy qazaqtyń dástúrin, ótkeni men bolashaǵy arasyndaǵy altyn kópirdi quraidy.
Foto: teatrdyń baspasóz qyzmeti
Kórermen pikiri:
Men buǵan deiin bul artisterdi kórgen joqpyn, basqa bir qoiylymǵa kelip edik. Biraq sahnaǵa shyǵyp, olardyń ulttyq kiimderi men ánderiniń qazynasynan, daýystarynyń tereńdiginen oralǵan sátte, biz óz jolymyzdy ózgertip, bul ónerge bet burdyq. Árbir kórinis, árbir daýys bizdi ózine baýrap aldy. Bári de jarqyn, shynaiy ótti. Bul – tek jai óner emes, bul – rýhtyń únin jetkizý, jannyń tereńinen aitylǵan sózder. Olar bizge qazaqtyń ulttyq rýhyn, onyń qasietti mádenietin kórsetý arqyly bizdiń ózimizge degen súiispenshiligimizdi oiatty.
Sahnadaǵy «Aqqý» bii tabiǵattyń názik sulýlyǵyn, adam men tabiǵat arasyndaǵy máńgilik bailanysty pash etti. Árbir bishiniń is-qimyly, tabiǵattyń ásemdigin kórsetý arqyly kórermendi qazaq jeriniń keń dalasyna alyp bardy. Aqqý beinesi arqyly olar qazaqtyń erekshe dástúrin, ulttyń keńdigin jáne máńgilik sulý simvolyn bildirdi.
Foto: teatrdyń baspasóz qyzmeti
Aibaltamen oryndalǵan «Balbyraýyn» kórinisi erkindik pen batyrlyqtyń aishyqty kórinisi. Árbir qozǵalys qazaq halqynyń kúreskerligi men batyrlyǵyn kórsetti. Bul qoiylymdaǵy kúsh-qýat, erlik rýhy kórermenniń kózine jas saldy, júregin tolqytty. Rejisser Ádilet Tamenovtiń erekshe sheberligi — ónerdiń dástúrin saqtap, ony jańa biikke kóterý arqyly kórermendi tańǵaldyryp, ulttyq ónerimizdi shynaiy túrde usyndy.
«Iýranai» men «Hailaý-lilaý» ánderi arqyly qazaq halqynyń jan dúniesi men mýzykalyq óneri álemge tanyldy. Uljan Aǵlaqova men Dias Murathannyń daýystary osy uly halyqtyń tereń ári shynaiy mýzykalyq dástúrin ashyp berdi. Ánderdegi árbir sóz, árbir dybys halyqtyń ómir súrý mádenietin, onyń rýhani bailyǵyn aiqyndady.
Kórermen pikiri:
Ánshiniń óneri meni tereń tolqytty. Onyń daýysy adam janynyń qupiialaryna deiin jetip, júrek qaqpasyn ashty. Bul jai án aitý emes, bul – júrektiń tereńinen shyǵatyn rýhani qazyna. Ózim de án salyp, ónerdi baǵalaityn adam retinde, onyń kásibiligine tańqalmadym dep aita almaimyn. Árbir nota, árbir dybys – qudiretti, júrekti jaryp ótetindei. Mundai ándi tyńdaǵan adam onyń kúshine bas iip, ózin osy dúniede naǵyz rýhani kemeldiktiń kórinisimen kezdestirgendei sezinedi.
Árbir bi men kórinis qazaqtyń ulttyq mádenietin, onyń bailyǵyn jáne kúrdeli tarihi kezeńderindegi tirshiligin beineleidi. Ádilet Tamenovtiń «Adai» biindegi triýkteri — qazaq halqynyń kúsh-qýatyn, batyldyǵyn jáne erkindigin kórsetedi. Bul ónerdiń shyńyna jetken oryndaýshynyń óz shyǵarmashylyǵymen kórermenniń júreginde qaldy.
Qoiylymnyń sońynda oryndalǵan «Alataý» men «Atameken» ánderi arqyly barlyq ártister týǵan jerdiń qasietti topyraǵyna degen sheksiz súiispenshiligin bildirdi. Osy ánderde qazaq halqynyń tereń rýhani álemi, onyń keń dalaǵa degen mahabbaty aiqyn kórinis tapty.
Kórermen pikiri:
Belgiiada turyp, jyl saiyn Avinon festivaline qatysý men úshin dástúrge ainaldy. Qasietti sahnaǵa qazaqtyń talantty uldary men qyzdary kelip óner kórsetedi degendi esti sala, men ózime sóz berip, sol keshke mindetti túrde keletinimdi bildim. Kelgenime bir sát te ókingen joqpyn, kerisinshe, bul sapar meniń ómirimdi baiytty. Sahnadan tógilgen kúshti energiia meni balalyq shaǵyma qaita alyp keldi, rýhymdy jańartty. Artisterdiń óneri meni qatty tolqytty, ózimdi ózgeshe álemde júrgendei sezindim. Mundai ónerdiń áseri sheksiz! Munshalyqty tereń áser qaldyrady dep eshqashan oilamappyn.
«Steppes Rhapsody» qoiylymy qazaqtyń ulttyq ónerin jańa biikke kóterdi, onyń tereń tamyrlaryn búkil álemge jariia etti. Árbir kúi men án, bi men terme — qazaq halqynyń máńgilik murasy men rýhani tereńdigin kórsetý úshin álemge jol tartqan altyn kópir bolyp qala beredi.
Inara Aýbakirova
Alataý teatrynyń
Ádebiet bólim basshysy
