
Amerikalyq munai óńdeýshi zaýyttar jumysy "Ida" daýyly saldarynan toqtap qaldy. Janarmai tapshylyǵy týyndady. Energetika ministrligi óndirýshilerdi qoldaý maqsatynda rezervti ashqanymen, munai qory shekteýsiz emes ekeni belgili, dep jazdy Sputnik Qazaqstan agenttigi RIA Novosti saityna silteme jasap.
Meksika jaǵalaýyndaǵy kásiporyndar aýyr surypty munaiǵa beiimdelgen. Al mundai munaidy Reseiden basqa alatyn jer joq. AQSh importty rekordtyq deńgeige jetkizgenimen, taǵy da satyp alýdy josparlap otyr.
Amerikalyq munai óńdeýshiler motor janarmaiyna degen suranysty qanaǵattandyrý úshin búkil álemnen sáikes shikizat izdestirip jatyr, dep jazdy Bloomberg.
Energetika ministrligi Energetika aqparaty basqarmasynyń málimeti (EIA) boiynsha, mamyrda Reseiden jetkizilgen shiki munai men munai ónimderiniń importy birden 23 protsentke, kúnine 844 myń barrelge deiin ósti. Muny mysaly Meksikadan keletin jetkizýlermen salystyrýǵa bolady: munda ósim nebári úsh tamaqty kórsetip tur.
Ótken jyldyń ózinde-aq reseilik import toǵyz jyldyq maksimýmge jetken bolatyn. Naryqtaǵy teńgerimdi qalpyna keltirý úshin eksportty birden tómendetken Saýd Arabiiasyn yǵystyryp, Resei AQSh jabdyqtaýshylary arasynda ekinshi orynǵa shyqty.
Amerikalyq munai óńdeýshi zaýyttar Venesýeladan keletin shikizattan aiyrylýy sebep bolyp otyr. Bul 2019 jyly Petroleos de Venezuela S. A. kompaniiasyna sanktsiia engizgen Donald Tramptyń "eńbegi".
Munaidyń aýyr sortyn qaita óńdeýge arnalǵan Citgo Petroleum, Valero Energy, Chevron-dy qosa alǵanda Meksika shyǵanaǵy men Shyǵys jaǵalaý zaýyttarynyń jaǵdaiy máz emes. Bul kásiporyndar Reseiden eń aldymen benzin óndirisi úshin qajet mazýt satyp alyp otyr.
"Venesýela shikizatynan aiyrylyp, dástúrli jabdyqtaýshylardyń baǵany qymbattatýyna tap bolǵan OPEK, AQSh reseilik mazýttyń negizgi tutynýshysyna ainaldy", - dedi Oksfordtaǵy energetikalyq zertteýler institýtynyń ǵylymi qyzmetkeri Adi Imsirovich.
"Resei – áleýetti seriktes. Sebebi ol Mazut 100 sekildi jartylai tazartylǵan maidyń kóp daiyndaidy. Bul Venesýela men Taiaý Shyǵystaǵy qoiý, "las" munaiǵa úirengen amerikalyq munai óńdeýshi zaýyttar úshin asa qolaily. Venesýela munaiynan aiyrylýyna sanktsiialar sebepshi bolsa, Taiaý Shyǵystaǵy shikizattyń jetkizilýine OPEK aiasyndaǵy kelisim yqpal etti", - dep jazdy Bloomberg.
Tamyzdyń sońynda Meksika shyǵanaǵynyń jaǵalaýynda júrip ótken "Ida" daýyly jaǵdaidy kúrt kúrdelendirip jiberdi. EIA qyrkúiektiń sońynda óndirý qalpyna kelip, táýligine 1,2 million barrelge deiin jetedi dep kútkenimen, infraqurylym qatty zaqymdalǵan. Amerika naryǵynan jalpy alǵanda 20,6 million barrel ǵaiyp boldy.
Lýizianada elektrmen jabdyqtaýdy qalpyna keltirip, munai óńdeýshi zaýyttardy qaita iske qosqannan keiin munai burynǵydan da kóp mólsherde qajet bolady.
Bul týraly Exxon Mobil málimdeme jasap ta qoidy. Kompaniia Lýizianadaǵy zaýyttardy jabýǵa májbúr boldy. Energetika ministrligi strategiialyq rezervtegi munaidy usyndy. Eki-úsh ai ishinde Exxon Mobil qordy premiým-klastaǵy shikizatpen qaita toltyrýy kerek.
Biraq rezerv shekteýli. Endeshe importty qaita ósirýge týra keledi. Amerikalyq basylymdar jazǵandai, "Ida" daýylynan reseilik eksporttaýshylar tabysqa kenelgeli otyr.
"Qyrkúiek-qazanda jetkizýler artady. Sebebi Meksika shyǵanaǵyndaǵy munai óndirý áli de qalpyna keltirilgen joq", - dep jazdy Bloomberg. Agenttik naryq qatysýshylaryna silteme jasap jazǵanyndai, birneshe kúnniń ishinde reseilik shikizattyń úsh partiiasyn satyp alǵan.
Suranys baǵanyń ósýine yqpal etip otyr. 8 qyrkúiekte Urals baǵasy jeti aidaǵy maksimýmge jetip, Brent munaiynan 1,5 dollarǵa qymbattady. AQSh-ta "Ida" daýyly bastalmai turǵan kezde Urals munaiy Brent shikizatyna shaqqanda 1,95 dollar sheginde satylyp keldi.
"Soltústik aǵyn – 2" gaz qubyry iske qosylar aldynda Vashington men Máskeý arasyndaǵy shielenis artyp jatyr. Alaida naryq óz yńǵaiyna qarai shyǵaryp jatyr. Bul amerikalyq óndirýshiler Aq úidiń diplomatiialyq jáne geosaiasi maqsattarymen esh bailanysy joq ekenin kórsetedi.