Ákim Tarazi týraly oi-tolǵamdar

Ákim Tarazi týraly oi-tolǵamdar

Ákim Tarazi - 85

Memlekettik syilyqtyń laýreaty, belgili jazýshy, dramatýrg Ákim Tarazi - 85 jasta. Ataýly kúnge orai tanymal tulǵalardyń qalamger týraly tushymdy oi-pikirlerin kópshilik nazaryna usynamyz.

***

Kemeline   kelgen   úlken   qalamger,   Qazaqstan Memlekettik syilyǵynyń laýreaty,  Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri Ákim Tarazidiń jetken biigi – uiasyn bultqa salǵan alyp qyrannyń kelbetin kóz aldymyzǵa elestetedi. Ol – ýaqyt shejireshisi, asyl sózdiń ustasy, ultynyń  maqtanyshy,  zańǵar  jazýshy,  eliniń  kórnekti qairatkeri.  Ýaqyt  ozady,  dáýir  ózgeredi,  biraq  mundai adamdar halqymen birge jasai beredi.

Ákim  Tarazi  –  segiz  qyrly,  bir  syrly  qalamger, tereń oidyń adamy, filosof jazýshy, kánigi zertteýshi, taǵylymdy tarihshy, kóne muralarymyzdyń bitigshisi.

Myrzatai Joldasbekuly

«...Ol  –  alpysynshy  jyldary  qazaq  sahnasyna adam  men  qoǵam  týraly  aitatyn tarihi  romantikalyq saryndaǵy  pesalardyń  qataryna  adam  men  qoǵamdy kórsetetin   pesalardy   qoldasa   kórip   shyqqan dramatýrgterimizdiń biri».

Aqseleý Seidimbek

Ákim  aǵamyz  úshin  týǵan  ólkesi,  qanat  qaqqan qasietti  Áýlie  ata  óńiri  qashanda  qymbat.  Ol  kisi  – oblysymyzdyń  Qurmetti  azamaty,  aimaqtyń  naǵyz  patrioty, izgi tilektesi, janashyry.

Qanat Bozymbaev

Ákim  Tarazi  kóp  pesalar  jazdy.  Pesalarynyń ishinde erekshe baǵalaityn 2-3 pesam bar. Olar «Asaý Bókei», «Jaqsy kisi», «Kúlmeitin komediia». Mine, osy 3 pesasy – qazaq ádebietine, qazaq dramatýrgiia salasyna qosylǵan klassikalyq úlgi. Bular – ýaqyt ótse de óziniń ózekti mazmunyn joǵaltpaityn shyǵarmalar.

Áshirbek Syǵai

«Óz shyǵarmashylyǵynda búgingi kún, zamandastar tynys-tirshiligine, turmys-bolmys shyndyǵyna biregei bet burǵan jazýshylardyń biri – Ákim Tarazi».

Áliia Bópejanova

Keshegi  toqyraý  zamanynyń  basty  derti  –  rýhani azǵyndaý,  qoǵamnyń  mazmunyna  ainalǵan  toǵysharlyq tirlik,  meniń  baiqaýymsha,  ásirese,  Ákim  Tarazi shyǵarmalarynan aiqyn da anyq kórinedi.

Baqqoja Muqai

Ákim   Tarazi   –   qazaq   ádebietiniń   altyn qoryna  qomaqty  olja  salyp,  óziniń  ádebi  mektebin qalyptastyrǵan qalamger.

Serik Maqpyrov

Á. Tarazi óz romandary men povesterinde realistik zertteýlerde  az  rol  atqarmaityn  harakterler  men oqiǵalardyń  ózara  kelisimi  men  ózara  táýeldiligine qurylǵan  ortanyń  beinesine  ádeii  nazar  aýdarady. Jazýshynyń harakterler qatarynda áreket etýshi adamdar jasaý ústinde fantaziiasy óte tolyq ári jan-jaqty kórinedi.

Mátjan Tileýjanov

Bizdiń  Tarazi  tolyp  jatqan  kedergilerdi  jeńe alatyndyǵyn  pash  etip,  ádebiette  ózge  juldyzdarǵa uqsamai  «Quiryqty  juldyz»  bolyp  jarq  ete  qaldy. Ol óziniń shyǵarmasynda jas ta bolsa jańa ómir, jańa qoǵamnyń bolmysyn ańǵara otyryp, oinaqy jeńildikpen oinata sýrettedi. Biraq onyń oinaqylyǵy men oinatýy materialyn  jetik  biletin  sheberdiń  bilimpazdyǵynyń kórinisi edi.

Elen Álimjan

Taýǵa, tasqa salǵanda shaǵylmaǵan
(Ákim Tarazige)
                                           Eki Kenen týmaidy,
                                                     Alataýǵa ekseń de.
                                           K. Ázirbaev

Kórip kelem bárin de kóz ashqaly,
Kim-kimniń de bar shyǵar óz asqary.
Biraq seniń rýhyńnan biik emes,
Ózge jurttyń kótergen boz aspany.

Janarynda turatyn ot órilip,
Erdiń bári úirengen tóte júrip.
Aidynyńdy asyryp turǵan joq pa,
Bir Alataý keýdeńnen kóterilip.

Qara sózben jyrlaǵan boz dalasyn,
Pir tutpaidy qai ini óz aǵasyn.
Kórgen emes aldyńdy kesip ótip,
Jurttyń bári biletin óz baǵasyn.

Erte jetken kógildir kóktemine,
Kóterilmei tura ma kók tórine.
Eki Ákim týmaidy,
Aptap, kúptep,
Alataýdyń ekseń de bókterine.

Jas kúninde taǵdyrdyń sýyǵy urmai,
Kim jetilgen tabaǵa qýyrylmai.
Nyq shegege uqsatam keide seni,
Qaqqan jerde qalatyn sýyrylmai.

Aq juldyzy kóginen kóringende,
Kimniń baǵy janbaǵan kóńildi elde.
Maiyspaityn shegesiń
Qaqsa seni
Dúnieniń ultany sógilgende.

Taýǵa, tasqa salǵanda shaǵylmaǵan,
Sardar ersiń jolynan jańylmaǵan.
Erkekterdi ez deimin shege bolyp,
Bosaǵasyna eliniń qaǵylmaǵan.

Bolashaqqa jol tartqan keme kórip,
Aǵa, seniń sońyńnan kelem erip.
Kók aspandy qulatpai ustap turǵan,
Juldyz qansha tósine shegelenip.

Qan tamyryn týlatqan quba beldiń,
Bir qulyny sen ediń Qulagerdiń.
Sendei erdiń arqasy
Bosaǵasy
Myqty bolsa eger de týǵan eldiń.

Rafael Niiazbek,
aqyn