Ákim Tarazi - 85
Memlekettik syilyqtyń laýreaty, belgili jazýshy, dramatýrg Ákim Tarazi - 85 jasta. Ataýly kúnge orai tanymal tulǵalardyń qalamger týraly tushymdy oi-pikirlerin kópshilik nazaryna usynamyz.
***
Kemeline kelgen úlken qalamger, Qazaqstan Memlekettik syilyǵynyń laýreaty, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri Ákim Tarazidiń jetken biigi – uiasyn bultqa salǵan alyp qyrannyń kelbetin kóz aldymyzǵa elestetedi. Ol – ýaqyt shejireshisi, asyl sózdiń ustasy, ultynyń maqtanyshy, zańǵar jazýshy, eliniń kórnekti qairatkeri. Ýaqyt ozady, dáýir ózgeredi, biraq mundai adamdar halqymen birge jasai beredi.
Ákim Tarazi – segiz qyrly, bir syrly qalamger, tereń oidyń adamy, filosof jazýshy, kánigi zertteýshi, taǵylymdy tarihshy, kóne muralarymyzdyń bitigshisi.
Myrzatai Joldasbekuly
«...Ol – alpysynshy jyldary qazaq sahnasyna adam men qoǵam týraly aitatyn tarihi romantikalyq saryndaǵy pesalardyń qataryna adam men qoǵamdy kórsetetin pesalardy qoldasa kórip shyqqan dramatýrgterimizdiń biri».
Aqseleý Seidimbek
Ákim aǵamyz úshin týǵan ólkesi, qanat qaqqan qasietti Áýlie ata óńiri qashanda qymbat. Ol kisi – oblysymyzdyń Qurmetti azamaty, aimaqtyń naǵyz patrioty, izgi tilektesi, janashyry.
Qanat Bozymbaev
Ákim Tarazi kóp pesalar jazdy. Pesalarynyń ishinde erekshe baǵalaityn 2-3 pesam bar. Olar «Asaý Bókei», «Jaqsy kisi», «Kúlmeitin komediia». Mine, osy 3 pesasy – qazaq ádebietine, qazaq dramatýrgiia salasyna qosylǵan klassikalyq úlgi. Bular – ýaqyt ótse de óziniń ózekti mazmunyn joǵaltpaityn shyǵarmalar.
Áshirbek Syǵai
«Óz shyǵarmashylyǵynda búgingi kún, zamandastar tynys-tirshiligine, turmys-bolmys shyndyǵyna biregei bet burǵan jazýshylardyń biri – Ákim Tarazi».
Áliia Bópejanova
Keshegi toqyraý zamanynyń basty derti – rýhani azǵyndaý, qoǵamnyń mazmunyna ainalǵan toǵysharlyq tirlik, meniń baiqaýymsha, ásirese, Ákim Tarazi shyǵarmalarynan aiqyn da anyq kórinedi.
Baqqoja Muqai
Ákim Tarazi – qazaq ádebietiniń altyn qoryna qomaqty olja salyp, óziniń ádebi mektebin qalyptastyrǵan qalamger.
Serik Maqpyrov
Á. Tarazi óz romandary men povesterinde realistik zertteýlerde az rol atqarmaityn harakterler men oqiǵalardyń ózara kelisimi men ózara táýeldiligine qurylǵan ortanyń beinesine ádeii nazar aýdarady. Jazýshynyń harakterler qatarynda áreket etýshi adamdar jasaý ústinde fantaziiasy óte tolyq ári jan-jaqty kórinedi.
Mátjan Tileýjanov
Bizdiń Tarazi tolyp jatqan kedergilerdi jeńe alatyndyǵyn pash etip, ádebiette ózge juldyzdarǵa uqsamai «Quiryqty juldyz» bolyp jarq ete qaldy. Ol óziniń shyǵarmasynda jas ta bolsa jańa ómir, jańa qoǵamnyń bolmysyn ańǵara otyryp, oinaqy jeńildikpen oinata sýrettedi. Biraq onyń oinaqylyǵy men oinatýy materialyn jetik biletin sheberdiń bilimpazdyǵynyń kórinisi edi.
Elen Álimjan
Taýǵa, tasqa salǵanda shaǵylmaǵan
(Ákim Tarazige)
Eki Kenen týmaidy,
Alataýǵa ekseń de.
K. Ázirbaev
Kórip kelem bárin de kóz ashqaly,
Kim-kimniń de bar shyǵar óz asqary.
Biraq seniń rýhyńnan biik emes,
Ózge jurttyń kótergen boz aspany.
Janarynda turatyn ot órilip,
Erdiń bári úirengen tóte júrip.
Aidynyńdy asyryp turǵan joq pa,
Bir Alataý keýdeńnen kóterilip.
Qara sózben jyrlaǵan boz dalasyn,
Pir tutpaidy qai ini óz aǵasyn.
Kórgen emes aldyńdy kesip ótip,
Jurttyń bári biletin óz baǵasyn.
Erte jetken kógildir kóktemine,
Kóterilmei tura ma kók tórine.
Eki Ákim týmaidy,
Aptap, kúptep,
Alataýdyń ekseń de bókterine.
Jas kúninde taǵdyrdyń sýyǵy urmai,
Kim jetilgen tabaǵa qýyrylmai.
Nyq shegege uqsatam keide seni,
Qaqqan jerde qalatyn sýyrylmai.
Aq juldyzy kóginen kóringende,
Kimniń baǵy janbaǵan kóńildi elde.
Maiyspaityn shegesiń
Qaqsa seni
Dúnieniń ultany sógilgende.
Taýǵa, tasqa salǵanda shaǵylmaǵan,
Sardar ersiń jolynan jańylmaǵan.
Erkekterdi ez deimin shege bolyp,
Bosaǵasyna eliniń qaǵylmaǵan.
Bolashaqqa jol tartqan keme kórip,
Aǵa, seniń sońyńnan kelem erip.
Kók aspandy qulatpai ustap turǵan,
Juldyz qansha tósine shegelenip.
Qan tamyryn týlatqan quba beldiń,
Bir qulyny sen ediń Qulagerdiń.
Sendei erdiń arqasy
Bosaǵasy
Myqty bolsa eger de týǵan eldiń.
Rafael Niiazbek,
aqyn