«Aq jol» «Arselor Mittaldyń» offshorlyq shemalaryn synǵa alyp, qazaqstandyq merdigerlerdi qoldady. Bul týraly fraktsiia tóraǵasy Azat Perýashev tiisti parlamenttik suranysynda málimdedi, dep habarlaidy "Ult aqparat" partiianyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
«Aq jol» demokratiialyq partiiasy Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń Ulttyq senim keńesiniń ústimizdegi jyldyń 20 jeltoqsanynda ótken otyrysynda bergen tapsyrmalaryn quptaidy.
Mitingiler týraly habarlaý rásimine kóshý, saiasi partiialardy qurýdy jeńildetý, parlamenttik oppozitsiia institýtyn biriktirý, biýdjettiń jumsalýyna qoǵamdyq baqylaýdy engizý syndy tapsyrmalar qoǵamnyń damýynyń jańa paradigmasyn jáne ózekti áleýmettik-ekonomikalyq máselelerdi sheshýdegi jańa múmkindikterdi jasaidy.
Ol úshin qoǵam men memlekettiń negizgi múddelerine qatysty máselelerdi talqylaýda ashyqtyq bolýy kerek.
Osyǵan bailanysty, Demokratiialyq partiia alǵa qoiylǵan mindetterdi tiimdi qoldaityndyǵyn jáne olardy iske asyrýǵa belsendi qatysýǵa daiyn ekendigin málimdeidi.
Ulttyq keńestiń atalǵan otyrysynda Prezident Q.Toqaev bizdiń azamattarymyzdy kemsitýge jol berilmeitinin aityp, sheteldik jumys berýshilermen jumys isteitin qazaqstandyqtardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa qatysty naqty tapsyrmalar berdi.
«Aq jol» ulttyq biznes-partiia retinde osyǵan bailanysty keibir sheteldik taýar alpaýyttarynyń qazaqstandyq shaǵyn jáne orta biznes múddeleriniń buzatynyn aitty.
Bul az degendei, iri jer qoinaýyn paidalanýshylar sheteldik jetkizýshiler men merdigerlerdiń taýarlary men qyzmetterin satyp alý úshin jyl saiyn shamamen 8 trln. teńge jumsaidy.
Sondai-aq, kelisimshartqa qol jetkize alatyn otandyq kásiporyndar da ózderiniń zańdy quqyqtary men múddelerin eleýsiz qaldyrady.
«Arselor Mittal Temirtaýde» jumys isteitin otandyq kásipkerler «Aq jol» partiiasymen bailanysqa shyqty. Álemdegi eń iri bolat óndirýshi kásiporyn qazaqstandyq seriktesterge óndirilgen taýarlar, jumystar men qyzmetter úshin tólemdi únemi alty ai nemese odan da kóp merzimge keshiktirip keledi.
Máselen, 2016 jyly kompaniianyń merdigerler aldyndaǵy qaryzy 1 milliard teńgeni qurasa, 2017 jyly - 2 milliard teńge bolsa, byltyr milliardtan asyp jyǵyldy. Biyl Qaraǵandy oblysy men Temirtaý qalasynyń basshylyǵy «Arselor Mittal Temirtaý» kompaniiasynyń basshylyǵymen jergilikti merdigerler aldyndaǵy qaryzdy tóleý máselesi boiynsha kelissózder júrgizýge májbúr.
Sonymen birge, barlyq qazaqstandyq seriktester bankterden nesie alýǵa májbúr. Sebebi, oryndalǵan kelisim-sharttardyń ýaqtyly tólenbeýinen olar tikelei qarjylyq zalal shegedi. Mysaly, kommertsiialyq nesieler boiynsha ortasha paiyzdyq mólsherleme 18% bolǵan jaǵdaida, alty aiǵa keshiktirilgen otandyq kompaniialardyń shyǵyny kelisimshart somasynyń 9% quraidy, bul jergilikti biznes úshin úlken shyǵyn.
Sonymen qatar, munyń kesirinen sheteldik kásiporyndarmen jumys jasamasa da, olardyń áreketterinen tikelei zalal shekken osy kásiporyndardyń jumysshylaryna jalaqy keshiktirilip tólenedi.
Sonymen qatar, merdigerler eseptelgen, biraq áli jasalmaǵan tólemder úshin salyqtar men aiyppuldar tóleýge májbúr.
Bul - qazaqstandyq kompaniialar óz esebinen «Arselor Mittalǵa» demeýshilik kórsetip otyr degen sóz.
Ashyq derekkózderge sensek, «ArselorMittal Temirtaý» kompaniiasy Qazaqstannyń jer qoinaýyn paidalana otyryp, az mólsherde paida túsirýdiń jeke shemasyn qurǵan. Bir sózben aitqanda, barlyq eksporttyq jetkizilimder kompaniianyń Dýbaidaǵy keńsesi arqyly ótip, ónim baǵasy aldymen BAÁ-de «ózindik quny + bir dollar» baǵasymen, odan keiin baryp naqty satyp alýshylarǵa álemdik baǵamen satyldy.
Iaǵni, resmi túrde «Mittaldyń» eksportynyń bir tonnasy 1 dollarǵa teń jáne olar Qazaqstanǵa sol 1 dollardan ǵana salyq tóleidi. Al túsken qarajattyń negizgi bóligi sol ielerdiń offshorlyq kompaniiasyna tústi.
Biraq bul shemaǵa qaramastan, jasyryn kiristi aitpaǵanda, zaýyt ondaǵan jyldar boiy óziniń sheteldik ielerine jylyna jarty milliard dollarǵa jýyq resmi kiris berdi.
Degenmen, «Mittal» jasalǵan kelisimsharttar boiynsha qazaqstandyq kásiporyndarǵa qarjy tólegisi kelmeidi.
Suranymda mundai derekterdiń skanerlengen qujattary bar kózderi kórsetiledi. «Aq jol» fraktsiiasy atalǵan faktilerdi sheshýge jáne qazaqstandyq jumysshylardyń da, qazaqstandyq kásipkerlerdiń de, jalpy ulttyq ekonomikanyń múddelerin de qorǵaýǵa shaqyrady.
Sheteldik taýarlyq alpaýyttardyń Qazaqstan ekonomikasyn damytýǵa neǵurlym selqos qaraýy, olardyń satyp alǵan qazaqstandyq biznesiniń úlesi men qaýipsizdigin arttyrý máselesin kóteretin kez keldi.
Osyǵan bailanysty «Aq jol» depýtattyq fraktsiiasy iri sheteldik jer qoinaýyn paidalanýshylardyń qyzmetinde ulttyq ekonomikalyq múddelerdi qatań retteý men qorǵaý múmkindigin qarastyrýdy suraidy.
Sonymen qatar, biz sybailas jemqorlyqqa qarsy zańnamaǵa «korporativtik sybailas jemqorlyq» túsinigin engizý máselesin kóteremiz.
Jer qoinaýy memleketke tiesili, demek, sheteldik jer qoinaýyn paidalanýshylardyń olardy paidalaný kezinde teris paidalaný da sybailas jemqorlyq boiynsha quqyq buzýshylyqqa jatady» delingen depýtattyq saýaldyń tolyq mátininde.
