«اق جول» «ارسەلور ميتتالدىڭ» وففشورلىق سحەمالارىن سىنعا الىپ, قازاقستاندىق مەردٸگەرلەردٸ قولدادى. بۇل تۋرالى فراكتسييا تٶراعاسى ازات پەرۋاشەۆ تيٸستٸ پارلامەنتتٸك سۇرانىسىندا مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" پارتييانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
«اق جول» دەموكراتييالىق پارتيياسى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇلتتىق سەنٸم كەڭەسٸنٸڭ ٷستٸمٸزدەگٸ جىلدىڭ 20 جەلتوقسانىندا ٶتكەن وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىن قۇپتايدى.
ميتينگٸلەر تۋرالى حابارلاۋ رەسٸمٸنە كٶشۋ, ساياسي پارتييالاردى قۇرۋدى جەڭٸلدەتۋ, پارلامەنتتٸك وپپوزيتسييا ينستيتۋتىن بٸرٸكتٸرۋ, بيۋدجەتتٸڭ جۇمسالۋىنا قوعامدىق باقىلاۋدى ەنگٸزۋ سىندى تاپسىرمالار قوعامنىڭ دامۋىنىڭ جاڭا پاراديگماسىن جەنە ٶزەكتٸ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق مەسەلەلەردٸ شەشۋدەگٸ جاڭا مٷمكٸندٸكتەردٸ جاسايدى.
ول ٷشٸن قوعام مەن مەملەكەتتٸڭ نەگٸزگٸ مٷددەلەرٸنە قاتىستى مەسەلەلەردٸ تالقىلاۋدا اشىقتىق بولۋى كەرەك.
وسىعان بايلانىستى, دەموكراتييالىق پارتييا العا قويىلعان مٸندەتتەردٸ تيٸمدٸ قولدايتىندىعىن جەنە ولاردى ٸسكە اسىرۋعا بەلسەندٸ قاتىسۋعا دايىن ەكەندٸگٸن مەلٸمدەيدٸ.
ۇلتتىق كەڭەستٸڭ اتالعان وتىرىسىندا پرەزيدەنت ق.توقاەۆ بٸزدٸڭ ازاماتتارىمىزدى كەمسٸتۋگە جول بەرٸلمەيتٸنٸن ايتىپ, شەتەلدٸك جۇمىس بەرۋشٸلەرمەن جۇمىس ٸستەيتٸن قازاقستاندىقتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا قاتىستى ناقتى تاپسىرمالار بەردٸ.
«اق جول» ۇلتتىق بيزنەس-پارتييا رەتٸندە وسىعان بايلانىستى كەيبٸر شەتەلدٸك تاۋار الپاۋىتتارىنىڭ قازاقستاندىق شاعىن جەنە ورتا بيزنەس مٷددەلەرٸنٸڭ بۇزاتىنىن ايتتى.
بۇل از دەگەندەي, ٸرٸ جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار شەتەلدٸك جەتكٸزۋشٸلەر مەن مەردٸگەرلەردٸڭ تاۋارلارى مەن قىزمەتتەرٸن ساتىپ الۋ ٷشٸن جىل سايىن شامامەن 8 ترلن. تەڭگە جۇمسايدى.
سونداي-اق, كەلٸسٸمشارتقا قول جەتكٸزە الاتىن وتاندىق كەسٸپورىندار دا ٶزدەرٸنٸڭ زاڭدى قۇقىقتارى مەن مٷددەلەرٸن ەلەۋسٸز قالدىرادى.
«ارسەلور ميتتال تەمٸرتاۋدە» جۇمىس ٸستەيتٸن وتاندىق كەسٸپكەرلەر «اق جول» پارتيياسىمەن بايلانىسقا شىقتى. ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ بولات ٶندٸرۋشٸ كەسٸپورىن قازاقستاندىق سەرٸكتەستەرگە ٶندٸرٸلگەن تاۋارلار, جۇمىستار مەن قىزمەتتەر ٷشٸن تٶلەمدٸ ٷنەمٸ التى اي نەمەسە ودان دا كٶپ مەرزٸمگە كەشٸكتٸرٸپ كەلەدٸ.
مەسەلەن, 2016 جىلى كومپانييانىڭ مەردٸگەرلەر الدىنداعى قارىزى 1 ميلليارد تەڭگەنٸ قۇراسا, 2017 جىلى - 2 ميلليارد تەڭگە بولسا, بىلتىر ميللياردتان اسىپ جىعىلدى. بيىل قاراعاندى وبلىسى مەن تەمٸرتاۋ قالاسىنىڭ باسشىلىعى «ارسەلور ميتتال تەمٸرتاۋ» كومپانيياسىنىڭ باسشىلىعىمەن جەرگٸلٸكتٸ مەردٸگەرلەر الدىنداعى قارىزدى تٶلەۋ مەسەلەسٸ بويىنشا كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزۋگە مەجبٷر.
سونىمەن بٸرگە, بارلىق قازاقستاندىق سەرٸكتەستەر بانكتەردەن نەسيە الۋعا مەجبٷر. سەبەبٸ, ورىندالعان كەلٸسٸم-شارتتاردىڭ ۋاقتىلى تٶلەنبەۋٸنەن ولار تٸكەلەي قارجىلىق زالال شەگەدٸ. مىسالى, كوممەرتسييالىق نەسيەلەر بويىنشا ورتاشا پايىزدىق مٶلشەرلەمە 18% بولعان جاعدايدا, التى ايعا كەشٸكتٸرٸلگەن وتاندىق كومپانييالاردىڭ شىعىنى كەلٸسٸمشارت سوماسىنىڭ 9% قۇرايدى, بۇل جەرگٸلٸكتٸ بيزنەس ٷشٸن ٷلكەن شىعىن.
سونىمەن قاتار, مۇنىڭ كەسٸرٸنەن شەتەلدٸك كەسٸپورىندارمەن جۇمىس جاساماسا دا, ولاردىڭ ەرەكەتتەرٸنەن تٸكەلەي زالال شەككەن وسى كەسٸپورىنداردىڭ جۇمىسشىلارىنا جالاقى كەشٸكتٸرٸلٸپ تٶلەنەدٸ.
سونىمەن قاتار, مەردٸگەرلەر ەسەپتەلگەن, بٸراق ەلٸ جاسالماعان تٶلەمدەر ٷشٸن سالىقتار مەن ايىپپۇلدار تٶلەۋگە مەجبٷر.
بۇل - قازاقستاندىق كومپانييالار ٶز ەسەبٸنەن «ارسەلور ميتتالعا» دەمەۋشٸلٸك كٶرسەتٸپ وتىر دەگەن سٶز.
اشىق دەرەككٶزدەرگە سەنسەك, «ارسەلورميتتال تەمٸرتاۋ» كومپانيياسى قازاقستاننىڭ جەر قويناۋىن پايدالانا وتىرىپ, از مٶلشەردە پايدا تٷسٸرۋدٸڭ جەكە سحەماسىن قۇرعان. بٸر سٶزبەن ايتقاندا, بارلىق ەكسپورتتىق جەتكٸزٸلٸمدەر كومپانييانىڭ دۋبايداعى كەڭسەسٸ ارقىلى ٶتٸپ, ٶنٸم باعاسى الدىمەن باە-دە «ٶزٸندٸك قۇنى + بٸر دوللار» باعاسىمەن, ودان كەيٸن بارىپ ناقتى ساتىپ الۋشىلارعا ەلەمدٸك باعامەن ساتىلدى.
ياعني, رەسمي تٷردە «ميتتالدىڭ» ەكسپورتىنىڭ بٸر تونناسى 1 دوللارعا تەڭ جەنە ولار قازاقستانعا سول 1 دوللاردان عانا سالىق تٶلەيدٸ. ال تٷسكەن قاراجاتتىڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸ سول يەلەردٸڭ وففشورلىق كومپانيياسىنا تٷستٸ.
بٸراق بۇل سحەماعا قاراماستان, جاسىرىن كٸرٸستٸ ايتپاعاندا, زاۋىت ونداعان جىلدار بويى ٶزٸنٸڭ شەتەلدٸك يەلەرٸنە جىلىنا جارتى ميلليارد دوللارعا جۋىق رەسمي كٸرٸس بەردٸ.
دەگەنمەن, «ميتتال» جاسالعان كەلٸسٸمشارتتار بويىنشا قازاقستاندىق كەسٸپورىندارعا قارجى تٶلەگٸسٸ كەلمەيدٸ.
سۇرانىمدا مۇنداي دەرەكتەردٸڭ سكانەرلەنگەن قۇجاتتارى بار كٶزدەرٸ كٶرسەتٸلەدٸ. «اق جول» فراكتسيياسى اتالعان فاكتٸلەردٸ شەشۋگە جەنە قازاقستاندىق جۇمىسشىلاردىڭ دا, قازاقستاندىق كەسٸپكەرلەردٸڭ دە, جالپى ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ مٷددەلەرٸن دە قورعاۋعا شاقىرادى.
شەتەلدٸك تاۋارلىق الپاۋىتتاردىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىن دامىتۋعا نەعۇرلىم سەلقوس قاراۋى, ولاردىڭ ساتىپ العان قازاقستاندىق بيزنەسٸنٸڭ ٷلەسٸ مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىرۋ مەسەلەسٸن كٶتەرەتٸن كەز كەلدٸ.
وسىعان بايلانىستى «اق جول» دەپۋتاتتىق فراكتسيياسى ٸرٸ شەتەلدٸك جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ قىزمەتٸندە ۇلتتىق ەكونوميكالىق مٷددەلەردٸ قاتاڭ رەتتەۋ مەن قورعاۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋدى سۇرايدى.
سونىمەن قاتار, بٸز سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى زاڭناماعا «كورپوراتيۆتٸك سىبايلاس جەمقورلىق» تٷسٸنٸگٸن ەنگٸزۋ مەسەلەسٸن كٶتەرەمٸز.
جەر قويناۋى مەملەكەتكە تيەسٸلٸ, دەمەك, شەتەلدٸك جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ ولاردى پايدالانۋ كەزٸندە تەرٸس پايدالانۋ دا سىبايلاس جەمقورلىق بويىنشا قۇقىق بۇزۋشىلىققا جاتادى» دەلٸنگەن دەپۋتاتتىق ساۋالدىڭ تولىق مەتٸنٸندە.
