Kúni keshe Májilis depýtaty Maqpal Tájmaǵambetova bastap, birneshe halyq qalaýlysy qostaǵan top memlekettik baspa basylymdaryn «Qazaq gazetteri» biryńǵai brendimen biriktirgende, onyń quramyna jasóspirimder men balalar basylymdary – «Baldyrǵan», «Aqjelken» jýrnaldary, «Drýjnye rebiata» jáne «Ulan» gazetteriniń kirýine qarsy bop, Premer-Ministrdiń orynbasary Eraly Toǵjanov pen Aqparat jáne qoǵamdyq damý ministri Aida Balaevaǵa depýtattyq saýal joldaǵan edi.
Maqpal Mysa óziniń áleýmettik jelidegi paraqshasynda: «Búgingi tańda balalar ádebietin damytýda túiini sheshilmegen másele kóp. Balalarǵa arnalǵan kitap az. Ekiniń biri aitatyn ýáj: «Kitap dúkenderinen qazaq tilinde balalarǵa arnalǵan kitap taba almai júrmiz», - deidi.
Al, endi osy tusta ǵasyrǵa jýyq ýaqyt boiy jas urpaqty ádebietke baýlyp, bilim kókjiegin keńeitip, tanym-túsinigin qalyptastyryp kele jatqan balalar basylymdaryn biryńǵai brendpen biriktirý jumysy júrip jatyr.
Bul biriktirýge túbegeili qarsylyǵymyzdy bildirip depýtattyq saýal joldadyq», - dep jazǵan edi.
Osy oraida biz bul ózekti máselege qatysty Aida Ǵalymqyzynyń jaýabyn jariialaǵandy jón sanadyq.
– Qurmetti Aida Ǵalymqyzy, Parlament Májilisiniń sársenbi kúni ótken otyrysynda depýtat Maqpal Tájmaǵambetova balalar basylymdaryna qatysty másele kóterip, depýtattyq saýal joldaǵan edi. Osy saýalǵa orai Sizdiń pikirińizdi bilsek dep ek?
– Iá, depýtat saýalymen muqiiat tanysyp shyqtym. Bul másele baspasóz betterinde, jekelegen azamattar tarapynan da únemi aitylyp júrgen taqyryp.
Rasynda, búgingi tańda «Qazaq gazetteri» biryńǵai brendi aiasynda birneshe otandyq basylymdardy biriktirýdi bastadyq. Bundai sheshim qabyldaýdaǵy basty maqsat – qazirgi qarjylyq jáne basqa da qiyn jaǵdailarda turǵan qazaq baspasózin, sonyń ishinde – «Baldyrǵan», «Aqjelken» jýrnaldary men «Drýjnye rebiata», «Ulan» gazetteri syndy balalar basylymdaryn saqtap qalý.
Birneshe basylymdy biriktirý – ol gazet-jýrnaldy jabý degen sóz emes. Birinshiden, eshqandai basylym jumysyn toqtatpaidy. Ekinshiden, olardyń media keńistikte qalyptasqan brendtik ataýlary ózgermeidi. Úshinshiden, basylymdardy memlekettik aqparat tapsyrysy aiasynda qarjylyq qoldaý toqtamaidy.
Biriktirý arqyly tek ákimshilik-sharýashylyq resýrstar qysqarady. Iaǵni, barlyq basylymǵa ortaq – bir qarjylyq bólim, bir zań bólimi, bir keńse bólimi siiaqty ońtailandyrý jumystary júredi. Nátijesinde, birinshi kezekte árine qarjy únemdeledi. Ol únemdelgen qarjyny shyǵarmashylyq ujymǵa baǵyttaýǵa múmkindik týady.
Sondai-aq, basylymdardy damytýdyń, onyń básekege qabilettin arttyrýdyń arnaiy ázirlengen strategiiasy júzege asyrylady. Onyń aiasynda basylymdardyń kontenti ǵana emes, óndiristik-shyǵarmashylyq protsesteri, jarnama jáne marketing qyzmetterin jetildirý jumystary da qamtylady. Árine balalar basylymynyń ulttyq ideologiialyq tárbie berýdegi máni men mańyzyn jaqsy túsinemiz. Sonyń ishinde, jas urpaqtyń tilin – qazaq tilinde qalyptastyrý búgingi kúnde eń ózekti másele. Búgingi balalardyń tilin qalyptastyratyn qural – árine birinshi kezekte – telearnalardaǵy mýltiplikatsiialyq filmder men balalar ádebieti. Bul rette, «Balapan» arnasynyń mazmundyq kontentin, baǵdarlamalar sapasyn kúsheitýdi únemi qadaǵalap otyrmyz.
Sonymen qatar, «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy aiasynda balalarǵa arnalǵan qazaq tildi tele-ónimderdiń aýqymyn keńeitý maqsatynda shet eldik balalar telearnalaryn (Nickelodeon, TiJi, Karýsel) qazaq tiline aýdaryp, taratýdy qolǵa alyp otyrmyz. Sondai-aq, biylǵy jyly balalar ádebietiniń álemdik bestsellerlerin, atap aitqanda, E.H.Gombrihtiń «Álemniń qysqasha tarihy», Lbiýis Kerroldiń «Alisa ǵajaiyptar elinde», Djordj Orýelldiń «Haiýanattar baǵy», Eva Ibbotson «Teńiz ózenine saiahat» syndy barlyǵy 20 kitapty qazaq tiline aýdaryp, balalar aýditoriiasyna usynýdy kózdep otyrmyz.
Budan ózge, «Qazaq radiosynyń» tiptik kestesinde balalarǵa arnalǵan arnaiy ýaqyt pen habarlar jelisi bar. «Balalarǵa bazarlyq», «Balapan saz», «Tapqyr bala» habarlary búginde ózindik aýditoriiasy bar, radio tanymal baǵdarlamalarǵa ainaldy.
Sondai-aq, Aqparat jáne qoǵamdyq damý ministrligi janynan qurylǵan «Qoǵamdyq kelisim» respýblikalyq memlekettik mekemesi arqyly elimizdegi ózge etnos ókilderiniń ertegilerin qazaq tiline aýdaryp, mektepke deiingi jáne bastaýysh synyp balalarynyń nazaryna usynýdy qolǵa alyp otyrmyz.
Rasynda da búgingi tańda, balalar basylymdarynyń resmi taralym sany kóńil qýantarlyq emes. Ókinishke orai, bul másele «Qazaq gazetteri» quramyndaǵy basqa gazet-jýrnaldarǵa da qatysty jait. Árine birinshi kezekte, bul másele qazirgi internet pen tehnologiianyń qarqyndy damýyna bailanysty ekeni túsinikti. Jáne bul - búkil álemdegi media salasyna ortaq qubylys.
Sondyqtan qazirgi baspasóz basylymdary eń aldymen strategiialyq damý josparlaryn qaita aiqyndaýlary qajet. Iaǵni, árbir basylymdar mazmun-kontentti suranysqa sai beiimdep, sapasyn arttyrý, oqyrmanǵa tartymdy etý arqyly básekege qabilettiligin kúsheitý qajet dep sanaimyn.
