Adam ata – jer betindegi birinshi adam ba, álde adamǵa keiin jiberilgen birinshi paiǵambar ma? Álde birinshi adam ári birinshi paiǵambar ma?
Quran aiatynda Adam ata men Haýa anadan kóptegen erkek pen áiel taraǵany aitylady. Al sol Adam atanyń uldary kimderge úilengen? Ózderiniń týǵan qaryndastaryna ma? Adam atany urpaǵy olai bolmaǵan kúnde qalai jalǵasady? Urpaq jalǵastyǵy úshin odan basqa qandai tásil bar? Buǵan jaýap berýshiler ol zamanda Alla Taǵala aǵaly-qaryndastyń úilenýine áli tyiym salmaǵan deidi. Urpaq jalǵastyǵy úshin. Al odan keiin birden qatań tyiym salǵan. Haýa ana Adam atanyń qabyrǵasynan jaraldy emes pe, solai ete tura ekeýi nekelendi. Bul da sol sekildi deidi.
Genetikanyń zańy boiynsha, aǵaly-qaryndas úilenetin bolsa, olardan týǵan urpaq mindetti túrde kesel-kemtar, aýrý-syrqaý bolatyny meditsinada áldeqashan dáleldengen. Ony aitasyz, qazaqtaǵy jeti ataǵa tolmai qyz alysýdyń ózinde urpaǵynyń genetikalyq aýytqýshylyqqa ushyraityny ǵylymda dáleldengen. Buǵan kerisinshe nekeleskenderdiń qan týystyǵy alystaǵan saiyn urpaǵynyń deni saý bolatyny anyqtalǵan.
Endeshe, Adam atanyń uldary kimderge úilengen? Bunyń bizge málim úsh túrli nusqasy bar.
Birinshi nusqa boiynsha, Alla Taǵala aǵaly-qaryndastyń jup qurýyna áýel basta-aq qatań tyiym salǵan. Sondyqtan Adam atanyń balalary bir-birine, aǵasy qaryndasyna úilendi degen múldem durys emes. Durysy, Adam atanyń uldary Adam Paiǵambar bolyp taǵaiyndalǵanǵa deiin ómir súrgen áldebir taipanyń qyzdaryna úilengen. Buǵan ilansaq, Adam jer betinde paida bolǵan birinshi adam emes. Oǵan deiin adamdar ómir súrgen. Adam – birinshi Paiǵambar, biraq ol ózine deiin ómir súrgen taipaǵa jiberilmegen. Bul nusqaǵa saisaq, Quran Kárimniń «Siyr» (Baqara) súresiniń 30-aiatynda aitylǵandai, Alla Taǵala Adamdy jaratarda perishteler Oǵan «jer betinde qan tógetin bireýdi jaratqyń kele me?» deidi. Iaǵni bul – perishteler Adam ataǵa deiin jaratylǵandardyń qan tókken teris qylyǵyn kórgen degen sóz. Olardy týra jolǵa salý úshin Paiǵambar jiberilmegen. Biraq bul nusqany oqymystylar álsiz dep eseptegen.
Ekinshi nusqa boiynsha 960 jyl ómir súrgen Adam nábidiń balalary óte kóp bolǵan. Al Adam atanyń zaiyby Haýa ananyń dene qurylysy erekshe bitken, iaǵni qos qursaqty bolǵan. Sondyqtan 500 ul men qyz jeke bitken qursaqta únemi egiz týǵan. Máselen, Qabyldyń egiz týǵany aitylady. Egiz týǵan qaryndasy qyz bolǵan, biraq Qabyl Abylmen egiz týǵan qyzǵa úilenbek bolady. Qabyl buǵan qarsy bolady, sebebi egiz týǵan qaryndasy ózi úilenetin qyzdan sulý bolady… Bir mezgilde týǵan egizderge úilenýge Adam ata tyiym salǵan, olardy arasyna mezgil salyp, keiin týǵandarymen nekelendirgen. Biraq bul nusqany da oqymystylar álsiz dep esepteidi.
Úshinshi nusqa olarǵa qaraǵanda oqymystylar tarapynan kóbirek qoldaýǵa ie bolǵan. Bul nusqa boiynsha, Adam atanyń uldary hor qyzdaryna úilengen. Iaǵni Alla Taǵala Adam atanyń uldary úshin arnaiy hor qyzdaryn jaratqan. Olardan paida bolǵan balalardyń nemere qaryndastary men nemere aǵalaryna úilenýlerine ruhsat berilgen. Bul kúshti nusqa sanalady. Al ol hor qyzdary perishteler emes. Hor qyzdary dep olardy pák bolǵany úshin aitady. Máselen, Alla Taǵala Quranda Isa paiǵambardy ákesiz jaratqanyn aitady. Isanyń anasy Máriia ana perishtedei pák bolǵan. Al Qiiametqaiymnan keiin bolatyn jumaqtaǵy hor qyzdary ol múldem basqa jaratylys.
Qazir Jer betindegi adam sany 7 milliardtan asty. 2015 jyly 9 milliard bolady degen boljam bar. Osynyń bári – topyraqtan jaralǵan Adam ata men onyń qabyrǵasynan jaralǵan Haýa ananyń urpaqtary.
Sonymen, Adam atanyń urpaǵy kimnen jalǵasqan? Abyldy Qabyl óltirgeni anyq. Sonda bárimiz kúnáhar Qabyldyń urpaǵymyz ba? Keibir derek boiynsha, Adam atanyń urpaǵy Abyl men Qabyldan taramaǵan, Adam atanyń Shish degen úshinshi ulynan taraǵan. Shish – Adamnyń murageri. Adam atadan soń 200 jyl paiǵambarlyq etken. Sebebi Qabyldyń qoly qanǵa bylǵanyp, kúnáǵa batqandyqtan, ol urpaq jalǵastyratyn murager bola almaǵany aitylady. Sol sebepti ári Qabyldan taraǵan urpaqtar onyń kúnáli isterin jalǵastyrǵandyqtan, Nuh paiǵambardyń kezindegi topan sýda olar túgel joiylǵan delinedi.
Tóreǵali TÁShEN
"Aiqyn" gazeti
.jpg)