Abai joǵary baǵalaǵan Marabai jyraý keńinen zerttelýi kerek – ǵalymdar pikiri

Abai joǵary baǵalaǵan Marabai jyraý keńinen zerttelýi kerek – ǵalymdar pikiri


Abai joǵary baǵalaǵan Marabai jyraý keńinen zerttelýi kerek. Epik jyrshy Marabai Quljabaiulynyń 180 jyldyǵyna arnalǵan «Marabai taǵylymy» atty respýblikalyq ǵylymi-tanymdyq konferentsiiada ǵalymdar osyndai toqtamǵa keldi, dep habarlaidy QazAqparat.

Dostyq úiinde ótken jiyndy ashqan BQO mádeniet basqarmasynyń basshysy Sairan Dúisenov Marabaidai uly dala jyrshysynyń murasy budan bylai da nasihattala beretinin jetkizdi.

Marabaidyń qazaq tarihynda alar orny erekshe. Uly Abaidyń ózi «Qazaqta Marabaidan artyq aqyńdy men bilgen emespin» degeni málim.

Biyl Batys Qazaqstan oblysynda Marabaidy zertteýge bailanysty biraz qadam jasalyp, arnaiy top el ishin aralap qaitty.

Osy top quramynda bolǵan Qazaqstan Jýrnalister odaǵynyń múshesi Nurlan Sádirdiń konferentsiiada málim etkenindei, Marabaidyń ákesiniń esimi úsh túrli atalyp keledi.

Quljabaidan basqa Qulbai aty jii kezdesedi. Belgili ádebiet zertteýshisi, filologiia ǵylymdarynyń doktory Málik Ǵabdýllin jazǵan eńbekte jáne basqa kóptegen derekterde Marabai Qulbaiuly delinedi. Marabaidyń ózi de óleńinde Qulbai dep keltirgen. Al shejirede aitylatyn Zeinolla esimi kúmándi. Sondyqtan jyrshynyń ákesiniń esimi jóninde ǵalymdar bir toqtamǵa kelýi kerek.

Ekinshiden, jyrshynyń týǵan jeri Terekti aýdany delingenimen, bul áli naqtylai túsýdi qajet etedi. Óitkeni Jańaqonys eldi mekeni keiin Bórli aýdanynyń qaramaǵyna berilgen. Marabai turǵan Kóben kól de qazir Bórli aýdany aýmaǵyndaǵy Qarashyǵanaq bolysynda jatqany 1914 jylǵy kartadan kórinip tur. Sondyqtan Marabaidyń týǵan jeri burynǵy Terekti, qazirgi Bórli aýdany dese, shyndyqqa janasady.

Úshinshiden, Marabai jyraýdyń týǵan jyly jóninde de túrli joramal aitylady. Sondai-aq Marabaidyń «Er Tarǵyn» men «Qobylandy batyrdan» basqa «Qyz Jibek» dastanyn jyrlaǵany jóninde derek bar.

Mine, osynyń bári birizdendirýdi qajet etedi.

M.Ótemisov atyndaǵy Batys Qazaqstan ýniversitetiniń dotsenti, filologiia ǵylymdarynyń kandidaty Roza Muhambetqalieva Marabai jyrlaǵan dastandardyń kórkemdik deńgeiiniń joǵary ekendigine toqtaldy. Mysaly, «Qobylandy batyrdyń» 29 nusqasy bolsa, sonyń ishinde eń kórkemi Marabaidiki ekendigi kúmán týǵyzbasa kerek.

Konferentsiiada sondai-aq belgili jyrshy, Qazaq Ulttyq óner ýniversitetiniń professory, óner zertteýshisi Almas Almatov, Aqtaý qalasynan kelgen filologiia ǵylymdarynyń doktory, professor Bibaisha Nurdáýletova Qazaqstandaǵy jyrshylyq ónerdiń arǵy-bergi tarihy men qazirgi jai-kúii jóninde keleli áńgime qozǵady.

«Qazaqtyń jyrshylyq ónerin zertteýde elimizdiń batys óńirin (Batys Qazaqstan, Aqtóbe, Mańǵystaý jáne Qyzylorda oblystaryn) bir-birinen bólmei, tutas qarastyrý kerek. Ilminskiidiń Orynborda Marabai jyraýmen kezdesip, «Er Tarǵyn» jyryn jazyp alǵany málim.

Sondyqtan Orynborǵa arnaiy ekspeditsiia uiymdastyryp, arhivti qarap, tereńirek zertteý qajet», dedi Almatydan kelgen folklortanýshy ǵalym, tanymal jyrshy Berik Júsipov.

Sol sekildi M.Ótemisov atyndaǵy Batys Qazaqstan ýniveriteti «Rýhani jańǵyrý» institýtynyń direktory, pedagogika ǵylymdarynyń doktory, professor Abat Qydyrshaev, Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatoriiasynyń oqytýshysy, jyrshy, ónertanýshy Kúnqoja Qairolla Marabai murasyn keńinen nasihattaýǵa bailanysty óz oi-tolǵamdaryn bildirdi.

Batys Qazaqstanda Marabai Quljabaiulynyń 180 jyldyǵyna arnalǵan sharalar jalǵasýda.