Abai, Ulytaý, Jetisý oblystarynyń qurylatyny – tarihi ádilettiliktiń ornaýy

Abai, Ulytaý, Jetisý oblystarynyń qurylatyny – tarihi ádilettiliktiń ornaýy


Abai, Ulytaý, Jetisý oblystarynyń qurylatyny – tarihi ádilettiliktiń ornaýy. Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń búgingi Joldaýynda buryntaratylǵan oblystardyń qaita qurylyp, jańa ataýǵa ie bolatyny týraly bastamasyna bailanysty atyraýlyq ǵalym Aqqali Ahmet osyndai pikir bildirdi, dep habarlaidy QazAqparat.

«Ár eldiń damý tarihynda jetistikter de, kemshilikter pen olqylyqtar da kezdesetini daýsyz. Bul – zańdylyq. Degenmen, táýelsizdiktiń 30 jylynda ekonomikalyq órleýge qol jetkizdik. Turǵyndardyń áleýmettik turmysyn jaqsartýǵa qordalanǵan problemalarǵa tolyq sheshe almaǵanymyzdy joqqa shyǵarýǵa bolmaidy. Biz biylǵy qaraly qańtardaǵy dúrbeleńge toly oqiǵalardan soń burynǵy taptaýryn jolmen júre berýge bolmaitynyn túsindik. Endi eldiń myzǵymas birligin odan ári nyǵaityp, ekonomikalyq-áleýmettik máselelerdi oń sheshýdiń jedel ári ońtaily jolyn tabýymyz qajet. Bul – jańa Qazaqstandy qurý. Óitkeni, qańtardaǵy oqiǵalardan keiin el tarihynyń jańa dáýiri bastaldy», - deidi H.Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý ýniversitetiniń professory, tarih ǵylymdarynyń doktory Aqqali Ahmet. 

Ǵalymnyń aitýynsha, kezinde Semei, Jezqazǵan, Taldyqorǵan oblystarynyń taratylǵany ejelden naǵyz qazaqylyqtyń qaimaǵy buzylmaǵan óńirlerdiń turǵyndaryn, jalpy, qazaq qoǵamyn ári-sári kúige túsirgeni daýsyz.

«Óitkeni, elimizdiń shejireli tarihynda atalǵan oblystardyń qai-qaisysynyń da alatyn laiyqty orny bar. Máselen, Semei óńiri – Alashordanyń týy tigilgen, qazaqtyń dara danasy Abai men solaqai saiasattyń qurbany bolǵan Shákárimniń kindik qany tamǵan kieli meken. Bul óńirde uly Abaidy álemge tanytqan jazýshy Muhtar Áýezov pen abaitanýshy ǵalym Qaiym Muhamedhanovtai ultymyzdyń birtýar ziialylary dúniege kelgen. Abai – ulttyń namysy, ulttyń rýhy retinde ár qazaqtyń júreginen oryn alǵan dana. Alaida, kezinde KSRO-nyń basshylary Semei jerin atom bombasynyń synaq alańyna ainaldyryp, qazaqtyń basyna zobalań týdyrdy. Sonyń zardaby áli joiylǵan joq.

Al, Ulytaý – ultymyzdyń tuńǵysh quryltaiy ótken ulyq meken. Munda el tarihynyń qaitalanbas jádigerine ainalǵan qorǵandar men qorymdar, Joshy han men Alasha hannyń keseneleri ornalasqan. Halqymyz «Jer jannaty – Jetisý» dep tegin aitpaǵan. Barsha qazaq qadir tutatyn, júregine jylylyq uialatatyn ystyq mekenge ainalǵan osyndai óńirler jańa ataýmen oblys retinde qaita qurylǵaly otyr. Prezidenttiń atalǵan óńirlerdi Abai, Ulytaý, Jetisý oblystary retinde qaita qurý jónindegi bastamasy –tarihi ádilettiliktiń ornaýy», - deidi professor.

Ǵalymnyń pikirinshe, úsh oblys qaita qurylsa, sol óńirlerdegi turǵyndar úshin tiimdi tustary bar.

«Bul qazirgi oblystardyń ortalyqtarynan shalǵaida ornalasqan aýdandar men aýyldardaǵy turǵyndardyń áleýmettik turmysyn jaqsartýǵa jol ashatyn oń sheshimder qabyldaýǵa yqpal etedi. Derbes oblystyń ortalyǵy retinde Semei, Jezqazǵan, Qapshaǵai qalalarynyń tynys-tirshiligine qan júgiredi. Aýdandar men aýyldardyń injenerlik infraqurylymyn jańartýǵa qarjy kóbirek bóline bastaidy. Endigi basty másele – jańadan qurylatyn oblystarǵa jergilikti turǵyndarmen til tabysa alatyn, olardyń kóńilindegi áleýmettik túitkildi tap basa biletin, qazaqsha oilap, ulttyń rýhani qundylyqtaryn jańǵyrtýda batyl qimyldaityn, jańasha oilaityn isker basshylar taǵaiyndalar degen úmit bar. Ásirese, jańashyl jastarǵa basymdyq berilgenin qalar edim», - deidi Aqqali Ahmet.