اباي, ۇلىتاۋ, جەتٸسۋ وبلىستارىنىڭ قۇرىلاتىنى – تاريحي ەدٸلەتتٸلٸكتٸڭ ورناۋى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بٷگٸنگٸ جولداۋىندا بۇرىنتاراتىلعان وبلىستاردىڭ قايتا قۇرىلىپ, جاڭا اتاۋعا يە بولاتىنى تۋرالى باستاماسىنا بايلانىستى اتىراۋلىق عالىم اققالي احمەت وسىنداي پٸكٸر بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«ەر ەلدٸڭ دامۋ تاريحىندا جەتٸستٸكتەر دە, كەمشٸلٸكتەر پەن ولقىلىقتار دا كەزدەسەتٸنٸ داۋسىز. بۇل – زاڭدىلىق. دەگەنمەن, تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 30 جىلىندا ەكونوميكالىق ٶرلەۋگە قول جەتكٸزدٸك. تۇرعىنداردىڭ ەلەۋمەتتٸك تۇرمىسىن جاقسارتۋعا قوردالانعان پروبلەمالارعا تولىق شەشە الماعانىمىزدى جوققا شىعارۋعا بولمايدى. بٸز بيىلعى قارالى قاڭتارداعى دٷربەلەڭگە تولى وقيعالاردان سوڭ بۇرىنعى تاپتاۋرىن جولمەن جٷرە بەرۋگە بولمايتىنىن تٷسٸندٸك. ەندٸ ەلدٸڭ مىزعىماس بٸرلٸگٸن ودان ەرٸ نىعايتىپ, ەكونوميكالىق-ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ وڭ شەشۋدٸڭ جەدەل ەرٸ وڭتايلى جولىن تابۋىمىز قاجەت. بۇل – جاڭا قازاقستاندى قۇرۋ. ٶيتكەنٸ, قاڭتارداعى وقيعالاردان كەيٸن ەل تاريحىنىڭ جاڭا دەۋٸرٸ باستالدى», - دەيدٸ ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى اققالي احمەت.
عالىمنىڭ ايتۋىنشا, كەزٸندە سەمەي, جەزقازعان, تالدىقورعان وبلىستارىنىڭ تاراتىلعانى ەجەلدەن ناعىز قازاقىلىقتىڭ قايماعى بۇزىلماعان ٶڭٸرلەردٸڭ تۇرعىندارىن, جالپى, قازاق قوعامىن ەرٸ-سەرٸ كٷيگە تٷسٸرگەنٸ داۋسىز.
«ٶيتكەنٸ, ەلٸمٸزدٸڭ شەجٸرەلٸ تاريحىندا اتالعان وبلىستاردىڭ قاي-قايسىسىنىڭ دا الاتىن لايىقتى ورنى بار. مەسەلەن, سەمەي ٶڭٸرٸ – الاشوردانىڭ تۋى تٸگٸلگەن, قازاقتىڭ دارا داناسى اباي مەن سولاقاي ساياساتتىڭ قۇربانى بولعان شەكەرٸمنٸڭ كٸندٸك قانى تامعان كيەلٸ مەكەن. بۇل ٶڭٸردە ۇلى ابايدى ەلەمگە تانىتقان جازۋشى مۇحتار ەۋەزوۆ پەن ابايتانۋشى عالىم قايىم مۇحامەدحانوۆتاي ۇلتىمىزدىڭ بٸرتۋار زييالىلارى دٷنيەگە كەلگەن. اباي – ۇلتتىڭ نامىسى, ۇلتتىڭ رۋحى رەتٸندە ەر قازاقتىڭ جٷرەگٸنەن ورىن العان دانا. الايدا, كەزٸندە كسرو-نىڭ باسشىلارى سەمەي جەرٸن اتوم بومباسىنىڭ سىناق الاڭىنا اينالدىرىپ, قازاقتىڭ باسىنا زوبالاڭ تۋدىردى. سونىڭ زاردابى ەلٸ جويىلعان جوق.
ال, ۇلىتاۋ – ۇلتىمىزدىڭ تۇڭعىش قۇرىلتايى ٶتكەن ۇلىق مەكەن. مۇندا ەل تاريحىنىڭ قايتالانباس جەدٸگەرٸنە اينالعان قورعاندار مەن قورىمدار, جوشى حان مەن الاشا حاننىڭ كەسەنەلەرٸ ورنالاسقان. حالقىمىز «جەر جانناتى – جەتٸسۋ» دەپ تەگٸن ايتپاعان. بارشا قازاق قادٸر تۇتاتىن, جٷرەگٸنە جىلىلىق ۇيالاتاتىن ىستىق مەكەنگە اينالعان وسىنداي ٶڭٸرلەر جاڭا اتاۋمەن وبلىس رەتٸندە قايتا قۇرىلعالى وتىر. پرەزيدەنتتٸڭ اتالعان ٶڭٸرلەردٸ اباي, ۇلىتاۋ, جەتٸسۋ وبلىستارى رەتٸندە قايتا قۇرۋ جٶنٸندەگٸ باستاماسى –تاريحي ەدٸلەتتٸلٸكتٸڭ ورناۋى», - دەيدٸ پروفەسسور.
عالىمنىڭ پٸكٸرٸنشە, ٷش وبلىس قايتا قۇرىلسا, سول ٶڭٸرلەردەگٸ تۇرعىندار ٷشٸن تيٸمدٸ تۇستارى بار.
«بۇل قازٸرگٸ وبلىستاردىڭ ورتالىقتارىنان شالعايدا ورنالاسقان اۋداندار مەن اۋىلدارداعى تۇرعىنداردىڭ ەلەۋمەتتٸك تۇرمىسىن جاقسارتۋعا جول اشاتىن وڭ شەشٸمدەر قابىلداۋعا ىقپال ەتەدٸ. دەربەس وبلىستىڭ ورتالىعى رەتٸندە سەمەي, جەزقازعان, قاپشاعاي قالالارىنىڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸنە قان جٷگٸرەدٸ. اۋداندار مەن اۋىلداردىڭ ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتۋعا قارجى كٶبٸرەك بٶلٸنە باستايدى. ەندٸگٸ باستى مەسەلە – جاڭادان قۇرىلاتىن وبلىستارعا جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندارمەن تٸل تابىسا الاتىن, ولاردىڭ كٶڭٸلٸندەگٸ ەلەۋمەتتٸك تٷيتكٸلدٸ تاپ باسا بٸلەتٸن, قازاقشا ويلاپ, ۇلتتىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارىن جاڭعىرتۋدا باتىل قيمىلدايتىن, جاڭاشا ويلايتىن ٸسكەر باسشىلار تاعايىندالار دەگەن ٷمٸت بار. ەسٸرەسە, جاڭاشىل جاستارعا باسىمدىق بەرٸلگەنٸن قالار ەدٸم», - دەيدٸ اققالي احمەت.
