Uly aqyn Abaidyń 175 jyldyq mereitoiyna orai «Abai tiliniń erekshelikteri» atty kitap jaryq kórdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Abai atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogikalyq ýniversitetinde Nemat Kelimbetov atyndaǵy Túrkitaný ortalyǵynyń bas ǵylymi qyzmetkerleri Sherýbai Qurmanbaiuly men PhD Márlen Ádilovtiń avtorlyǵymen jaryq kórgen «Abai tiliniń erekshelikteri» atty jańa kitaptyń tusaýkeser rásimi ótti.
Kitapta Abai shyǵarmalaryndaǵy qazirgi qazaq ádebi tilinde kezdespeitin nemese óte sirek qoldanylatyn morfologiialyq, fonetikalyq jáne leksikalyq erekshelikter anyqtalady.
Fonetikalyq erekshelikter degende uǵyl, ulyq, tuǵry, tuǵraly, túzik jáne t.b. kóne túrik jáne qazaqtyń eski jazba tiline tán fonetikalyq eskilikter zertteldi. Bular kóne túrik jáne qazirgi túrik-mońǵol tilderindegi derektermen salystyrylyp, olardyń eski qazaq jazba tili men qazirgi qazaq tiline qatystylyǵy jaily tujyrymdar aityldy.
Sonymen qatar, qazirgi qazaq ádebi tilindegi sózderdiń Abaidaǵy dybystyq varianttary taldandy. Onyń ishinde ailaný, ashaý, berkiný, berkitý, bulyt/bulut, birotala, ezgú, esitý, jolǵasý, inaný, kezegendik (kezbelik), qary (kári), qury (qur sóz), najaǵai, sońra, súrý (súrtý, jaǵý), táńri, tul boi, ujymaq, usap, shúiinshi, ylai, ylaý,t.b. túrinde qubylǵan nemese kerisinshe bastapqy formalarynda qoldanylǵan sózder de bar.
Fonetikalyq erekshelikter taraýynda kirme sózderden «qazaqy» formada jumsalǵandary da taldandy, máselen kirme sózderdiń Abai tilinde amantaý, asyq, ájettes, áz tutý, ám, beiis, bul (pul), duspan, ennataiyna kálkáýsar, qasa, pyshana, suńǵat, shyldahana, ylaj, yrza, yras, zakúnshik, lapke, málish, biianshik, vaennoi, saldat, samarodnoi, ystarshyn ysdravaimysliashii, isshót siiaqty «qazaqy» tulǵada ózgertilip jumsalýyna nazar aýdaryldy.
Kirme sózderdiń ádebi tildegiden ózgeshe ári bastapqy formasyna jaqyn túrinde jumsalýyna mán berildi. Abaida shet tilderinen, ásirese arab, parsydan engen sózderdiń birazy sol tilderdegi negizgi tulǵalary saqtalyp qoldanylǵan. Bular da qazaq tilindegi nusqalarymen salystyrylyp zertteldi, mysaly: alal (adal), bihabar (beihabar), ǵafyl qalma (qapy qalma), ejtihat (yjdaǵat), maǵlum (málim), mahrum (maqurym), mú’min (momyn musylman), name (nama), rýza (oraza), taslim(tásilim), haq (aqy), hisap (esep), t.b.
Morfologiialyq ózgeshelikter dep atalatyn bólimde qazirgi qazaq ádebi tilinde ushyraspaityn (nemese óte sirek jumsalatyn) keibir morfologiialyq formalardyń qoldanylý máselesi talqylandy. Mysaly, «mysh», «dúr», «tuǵyn/turǵan», «birlán/bilán, «daǵy», «dek», «anyń úshin/onyń úshin, t.b.
Leksikalyq erekshelikter taraýynda aqyn shyǵarmalarynyń sózdik quramyn aktiv-passivtigine jáne leksikalyq qoldanystarynyń ereksheligine qarai kónergen sózder, passiv leksika, etnografiialyq uǵymdar, aqyn tiline tán qos sózder, frazeologizmder, maqal-mətel men aforizmder dep qarastyryldy.
«Zertteýshiler aqyn tilin kóne eskertkishtermen salystyryp zerttep, Abai tiliniń tamyry tereńde jatqanyn dáleldedi», - deidi túrkitanýshy ǵalym Murat Sabyr.
Zertteýshi sózin «kitap avtorlary Abaidyń tildik tulǵa retinde qalyptasýyn kóne jazba eskertkishterinde jatqanyn kórsetti» dep jalǵastyryp, kitapty túrkologiia salasyna qosylǵan zor eńbek» dep baǵalaidy.
«Abai tilinen shaǵatai ádebi tiliniń elementterin izdeý Keńes kezeńinde «bos áýreshilik» dep aitylyp, ǵalymdar aqyn shyǵarmalaryndaǵy osyndai tustardy keń qarastyrmaǵan edi. Qolymyzdaǵy eńbek bul olqylyqtyń ornyn toltyrdy», - degen pikir bildirdi filolog ǵalymdarynyń doktory Qalamqas Qalybaeva.
