Elordadaǵy №87-shi Abai mektep-gimnaziiasynyń «Abaitaný» ǵylymi-tanymdyq ortalyǵynda aqynnyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna, zamanyna bailanysty qomaqty jádirgerler qamtylǵan. Oqýshylardyń jas erekshelikterine qarai «Bala Abai», «Aqyn Abai», «Hakim Abai» degen taqyryptarǵa bólinip, satylai tanystyrý arqyly jan-jaqty taqyryptyq is-sharalar, ashyq sabaqtar ótkizilip keledi. Osy ortalyqtyń «Aqyn Abai» bóliminde Abaidyń beinesin qaryndashpen salǵan P.D. Lobanovskiidiń kóshirme týyndysy qoiylǵan.
Abai sýretin beineleý álemine tuńǵysh ákelgen Pavel Dmitrievich Lobanovskii týraly kópshilik bile bermeidi.
Abaidyń zamanynda saiasi jer aýdarylǵandardyń ortalyǵy bolyp eseptelgen Semei qalasynda 1878 jyly oblystyq sanaq komiteti quryldy. Ol kezde Semei oblysyna – Semei, Kereký, Zaisan, Qarqaraly ýezderi qaraityn. Sanaq komiteti osy aimaqtardy meken etetin halyqtyń turmysyn, sharýashylyǵyn, tarihyn, mádenietin, geografiialyq jaǵdaiyn zertteitin jalǵyz mekeme boldy.
Ol kezde saiasi qylmysty dep tanylyp, Sibirge jer aýdarylǵan orys, ýkraina, belorýs, poliak, jáne taǵy basqa ulttardyń ziialy qaýymynyń úlken toby Semei qalasynda bolatyn. Bulardyń kópshiligi Reseidiń iri qalalaryndaǵy joǵary dárejeli oqý oryndarynda árqaisysy ártúrli mamandyq alýǵa daiarlanyp júrgen aldyńǵy qatardaǵy stýdentter edi.
1884-1887 jyldyrdyń arasynda saiasi qýǵyn kórgender Semeige kelgende Abaidyń 40 jastan jańa asqan shaǵy. Olardyń árqaisysy 2-3 jyldan artyq bul óńirde turaqtai almasa da az ýaqyt ishinde Abai óziniń kemeline ábden kelgen, oryssha saýatty, batystyń, shyǵystyń klassikalyq ádebietiniń ozyq úlgilerimen tanys, qoǵamdyq ómirge belsene aralasqan jan-jaqty qazaq ekenine tań qaldyrady. Solardyń ishindegi eń kórnekti, asa talantty, tereń bilimdileri E. P. Mihaelis, N. Dolgopolov, t.b. qatar Pavel Dmitrievich Lobanovskii de boldy. Ol aidaý jazasyn 1884 j. tamyz aiyna deiin Óskemen ýezinde ótkizip, odan Semeige ákelingen ýaqytta Abaimen tanysady. Talantty sýretshi Abaidyń bilimi men talantyna bas iip, dostyq súiispenshilik tanytady. Abaidyń portretin qaryndashpen salyp, qaladaǵy ólketaný mýzeiine tapsyrady. Sýrette dóńgelek júzdi, seldir murty men saqaly jinaqy, jarasymdy , qazaqy shapan kigen taqiialy qazaqtyń tereń oiǵa shomyp otyrǵan beinesi túsirilgen.
Portrettiń syrtynda: «Ibragim Qunanbaev – Semei ýezi Shyǵys bolysynyń qazaǵy. Qazaq dalasynda erekshe belgili Qunanbai Óskenbaevtyń balasy. Ózi de jetkilikti mólsherde áigili adam. Óz halqyynyń ádet-ǵurpynyń bilgiri. Qazaqtar ortasynda úlken yqpal iesi. Qyryq bes jasta. Oblystyq statistikalyq komitettiń múshesi» - dep jazylyp avtordyń qoly qoiylǵan. 1887 j. degen belgisi bar. Portrettiń kólemi 30-40 santimetr, jyltyr karton qaǵazǵa salynǵan. Abaidyń bul portreti kórmeden oralǵan soń, kóp jyldar Semeidegi ólketaný mýzeiinde saqtalyp, 1940 jyly Semeide Abaidyń Respýblikalyq ádebi-memoriialdyq mýzeii ashylǵanda aqyn mýzeiine qaitaryldy. Sodan beri murajaidyń qundy muraǵattarynyń qatarynda tur.
Bul Abaidy beinelegen sýret óneriniń eń alǵashqy týyndy. P.D.Lobanovskii Abaidy kózimen kórip, pikirles bola júrip, asa yjdahattylyqpen salǵan óner týyndysynda Qunanbai men Abaidyń qazaq dalasyna tanymal, yqpaldy tulǵalar ekenin jazady. Abai qazaq halqynyń ádet-ǵurpynyń bilgiri ekenin, ǵalym adam ekenin jazǵanyna qarai Abaidy kóp zerttegen, jete bilgen dep tanýymyz qajet.
Abaidy beinelegen sýret óneriniń alǵashqy týyndysy, sýret avtory P.D.Lobanovskiidiń túsinikteme retinde jazǵan jazbasy aqynnyń kózi tirisinde jazba ádebietinde de alǵashqy lebiz edi.
Almahan Muhametqaliqyzy
