Abaidyń shyǵarmalary álemniń 10 tiline aýdarǵan mamandar men baspalar belgili boldy, dep habarlaidy "Ult aqparat" «Ulttyq aýdarma biýrosy» qoǵamdyq qoryna silteme jasap.
«Abai Qunanbaiulynyń 175 jyldyq mereitoiy aiasynda QR Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen uly aqyn, oishyl, aǵartýshy shyǵarmalary álemniń 10 tiline aýdaryldy. Olar: aǵylshyn, arab, qytai, ispan, italian, nemis, orys, túrik, frantsýz jáne japon tilderi. Aýdarma jinaqtarǵa aqynnyń 145 óleńi, 3 poemasy men 45 qara sózi kirdi.
Abai shyǵarmalary ózge tilderge buǵan deiin de aýdarylǵan. Degenmen de, bul bastama memlekettiń osyndai iri aýqymda iske asyrǵan alǵashqy aýdarma jumysy. Joba aiasynda aýdarma sapasyn qamtamasyz etýge erekshe mán berildi. Aýdarma jumysy men jinaq basylymyn uiymdastyrýǵa ár tilde sóileitin asa tájiribeli mamandar, tiisti eldiń mádenieti men ádebietin tanystyratyn, kórkem aýdarmaǵa mamandanǵan eń bedeldi baspa uiymdary tańdalyp, tartyldy», delingen habarlamada.
Abaidy aǵylshyn tiline aýdarý, basyp shyǵarý jáne taratý jumysy Kembridj ýniversiteti baspasynyń qatysýymen iske asýda. Abai shyǵarmalarynyń jolma-jol aýdarmasyn daiyndaý jáne óleńderine lingvistikalyq, etnografiialyq, tarihi túsindirme jazýǵa aýdarmashy ári ónertanýshy Ásiia Baǵdáýletqyzy, tarihshy, ádebiettanýshy Zifa Áýezova, aýdarmashy, jýrnalist Roza Qudabaeva, abaitanýshy-ǵalym Gúlziia Qambarbaeva, aýdarmashylar Mirgúl Qali men Gaýhar Halyq qatysty. Aqyn óleńderiniń kórkem aýdarmasyn jasaý tanymal britan aqyny, professor Shon O'Braienǵa, al qara sózderin aýdarý shotlandyq aqyn ári jazýshy, professor Djon Bernsaidqa tapsyryldy.
Abai shyǵarmalaryn ispan tilinde sóiletýge Servantes institýty qoldaý kórsetip, jinaqty daiyndaýǵa ádebi aýdarmaǵa mamandanǵan «Visor» baspasy jaýapty boldy. Abai týyndylaryn aýdarýmen Ispaniianyń bedeldi aýdarmashysy Mariia Sanches Piýg, Granada ýniversitetiniń professory Enrike Torkemada, aýdarmashylar Mihail Chilikov pen Aleksandra Shevelevalar atsalysty.
Jinaqty frantsýz tiline aýdarý, basyp shyǵarý jáne taratýdy Galimar (Editions Gallimard) atty Frantsiianyń eń iri baspa úii oryndaidy. Italian tilindegi aýdarma jinaqty Italiia iri baspalarynyń biri Gruppo Mondadori daiyndap tanystyrady.
Abaidy arab álemine Arab memleketteri ligasynyń Bilim, ǵylym jáne mádeniet uiymynyń (ALECSO) baspa úii daiyndap, usynady. Aqyn týyndylarynyń jolma-jol aýdarmasyn ázirleýge Kair ýniversitetiniń oqytýshysy Rábiǵa Tólebai, shyǵystanýshy Qurmanǵazy Sadybaev, ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ shyǵystaný fakýltetiniń dekany Paltore Iktiiar atsalysty. Abai óleńderiniń ádebi redaktsiiasyn Mysyr ádebietshiler odaǵynyń kórnekti ókili, aqyn Saýrat Sellam, lingvistika jáne filosofiia professory Haled Elsaied júzege asyrdy.
Abai týyndylaryn qytai tilinde qytai qazaqtarynyń arasynan shyqqan tanymal jazýshy, ádebietshi, qoǵam qairatkeri, QHR memlekettik syilyǵynyń iegeri Aqpar Májit sóiletti.
Jinaqty nemis tiline aýdarý jáne basyp taratýǵa Alles Druckbar baspasy qatysýda. Qazaq tilinen nemis tiline tikelei aýdarma jasaǵan aýdarmashy Álmaǵambet Tórehanov pen Tańsulý Rahymbaevalar. Jinaqtyń ádebi redaktsiiasyn tanymal nemis jazýshysy, dramatýrg Anna Tsýkerman úilestirdi.
Bul joba aiasynda Abai japon tiline alǵash ret aýdarylyp otyr. Ol úshin qazaq jáne japon mamandarynan turatyn arnaiy top quryldy. Aqyn shyǵarmalarynyń kórkem aýdarmasyna Tokio ýniversitetiniń shet tilder professory Sakai Hiroki, qazaq ádebietin zertteýshi Mikiia Nishimýra, japon-qazaq sózdigin qurastyrýshy, aýdarmashy Shigenobý Masýdjimalap qatysty. Jinaq Tokiodaǵy Hanadensha (株式会社花伝社) baspasynan shyǵady.
Abai murasyn túrik tiline aýdarý jumysy Túrik ádebieti qorynyń baspasyna (Türk Edebiyati Vakfi) tapsyryldy. Baspa úii aýdarma jobasyna Ekrem Aian, Zafer Kibar sekildi tájiribeli aýdarmashylar men Imdat Avshar, Bahtiiar Aslan, Abdýlvahab Kara syndy bedeldi ǵalymdaryn tartty.
Abaidyń orys tiline aýdarylǵan alǵashqy óleńderi XX ǵasyrdyń basynda-aq jariialanǵan edi. Keiin orys tilindegi Abai jinaqtary birneshe márte aýdarylyp basyldy. Aqynnyń 175 jyldyq mereitoiy aiasynda onyń óleńderi men qara sózderin qaita aýdarýǵa talpynys jasalyp, aýdarmashy-aqyndardan turatyn arnaiy top ta quryldy. Alaida, qazaqstandyq jáne reseilik mamandar keńese otyryp, jańa jinaqqa Abai óleńderiniń osy ýaqytqa deiin aýdarylǵan eń sátti nusqalaryn kirgizý týraly ortaq uiǵarymǵa keldi. Orys tilindegi jinaqtyń qurastyrýshysy – Baqytjan Qanapiianov. Desek te, aqynnyń birqatar óleńderi men poemalary, 45 qara sózi orys tiline jańadan aýdarylyp qosyldy. 3 poema men birqatar óleńdi máskeýlik aqyn ári aýdarmashy Mihail Sinelnikov aýdardy. Al Qara sózderdiń orys tilindegi jańa kórkem aýdarmasyn jasaýǵa reseilik jazýshy ári aýdarmashy Anatolii Kim qatysty. Ol buǵan deiin Muhtar Áýezovtiń «Abai jolyn», sondai-aq Ábdijámil Nurpeiisov pen Ábish Kekilbaev shyǵarmalaryn orys tilinde sóiletken, qazaq ádebietimen jáne mádenietimen jaqsy tanys maman. Jolma-jol aýdarmaǵa aqyn, dramatýrg Madina Omarova, abaitanýshy Gúlziia Qambarbaeva, redaktor Áliia Nagorniýk qatysty. Abaidyń orys tilindegi jańa jinaǵyn ázirleý jumysyn úilestirýge M.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýniversitetiniń baspa úii jaýapty.
Jinaqtyń barlyq tildegi formaty men muqabasy birdei bolmaq. Muqaba sýretiniń avtory – tanymal sýretshi Dáýren Qasteev (Ábilhan Qasteevtiń nemeresi).
Ár tildegi jinaqtyń taralymy – 3 myń danadan. Taralym osy tilderde sóileitin júzden asa eldiń iri kitaphanalary men ádebi jáne ǵylymi ortalyqtaryna jetkiziledi.
Bul joba aiasynda alǵash ret Abai shyǵarmalary aǵylshyn, arab, túrik, qytai, nemis jáne japon tilderine qazaq tilinen tikelei aýdaryldy. Tek ispan, italian, frantsýz tilderine áli de orys tili arqyly jol salýǵa týra keldi. Abaidyń shet tildegi aýdarmalarynyń deni keńes dáýirinde jasalǵan, iaǵni ol aýdarmalar erkin jasaldy deýge bolmaidy. Bertindegi aýdarma jobalary aiasynda jekelegen óleńder nemese Qara sózder bólek aýdaryldy. Sondyqtan bul aýdarma aiasynda Abai aýdarmasyndaǵy barlyq máseleler jan-jaqty qamtyldy.
Abaidyń 175 jyldyǵyna orai aqyn shyǵarmalaryn 10 tilge aýdarýǵa úles qosqan birqatar aýdarmashy mamandar QR Prezidentiniń jarlyǵymen 2-dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattaldy.
Atap aitsaq, Kembridj ýniversiteti baspasy tarapynan Abaidy aýdarý jumysyna jetekshilik etken, atalmysh baspa basshylarynyń biri Djein Mann hanym, Abai óleńderi men sózderin qytai tiline jeke dara aýdarǵan Aqpar Májit myrza, Ispaniia koroldik áýletiniń aýdarmashysy, Abaidy ispan tilinde sóiletken Mariia Sanches hanym, sondai-aq Abaidy túrik tiline aýdarýǵa airyqsha úles qosqan Zafer Kibar myrza jáne Abai jinaǵynyń arab tilindegi nusqasyn daiyndaýǵa ólsheýsiz úles qosqan Haled Elsaied myrza Qazaqstannyń shetel azamattaryna beretin eń joǵary syilyǵy – ekinshi dárejeli Dostyq ordenderimen marapattaldy.
Joba QR Mádeniet jáne sport ministrliginiń tapsyrysy boiynsha «Ulttyq aýdarma biýrosy» qoǵamdyq qorynyń úilestirýimen júzege asýda.