ابايدىڭ شىعارمالارى ەلەمنٸڭ 10 تٸلٸنە اۋدارعان ماماندار مەن باسپالار بەلگٸلٸ بولدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" «ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسى» قوعامدىق قورىنا سٸلتەمە جاساپ.
«اباي قۇنانبايۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن ۇلى اقىن, ويشىل, اعارتۋشى شىعارمالارى ەلەمنٸڭ 10 تٸلٸنە اۋدارىلدى. ولار: اعىلشىن, اراب, قىتاي, يسپان, يتاليان, نەمٸس, ورىس, تٷرٸك, فرانتسۋز جەنە جاپون تٸلدەرٸ. اۋدارما جيناقتارعا اقىننىڭ 145 ٶلەڭٸ, 3 پوەماسى مەن 45 قارا سٶزٸ كٸردٸ.
اباي شىعارمالارى ٶزگە تٸلدەرگە بۇعان دەيٸن دە اۋدارىلعان. دەگەنمەن دە, بۇل باستاما مەملەكەتتٸڭ وسىنداي ٸرٸ اۋقىمدا ٸسكە اسىرعان العاشقى اۋدارما جۇمىسى. جوبا اياسىندا اۋدارما ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋگە ەرەكشە مەن بەرٸلدٸ. اۋدارما جۇمىسى مەن جيناق باسىلىمىن ۇيىمداستىرۋعا ەر تٸلدە سٶيلەيتٸن اسا تەجٸريبەلٸ ماماندار, تيٸستٸ ەلدٸڭ مەدەنيەتٸ مەن ەدەبيەتٸن تانىستىراتىن, كٶركەم اۋدارماعا ماماندانعان ەڭ بەدەلدٸ باسپا ۇيىمدارى تاڭدالىپ, تارتىلدى», دەلٸنگەن حابارلامادا.
ابايدى اعىلشىن تٸلٸنە اۋدارۋ, باسىپ شىعارۋ جەنە تاراتۋ جۇمىسى كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتٸ باسپاسىنىڭ قاتىسۋىمەن ٸسكە اسۋدا. اباي شىعارمالارىنىڭ جولما-جول اۋدارماسىن دايىنداۋ جەنە ٶلەڭدەرٸنە لينگۆيستيكالىق, ەتنوگرافييالىق, تاريحي تٷسٸندٸرمە جازۋعا اۋدارماشى ەرٸ ٶنەرتانۋشى ەسييا باعدەۋلەتقىزى, تاريحشى, ەدەبيەتتانۋشى زيفا ەۋەزوۆا, اۋدارماشى, جۋرناليست روزا قۇداباەۆا, ابايتانۋشى-عالىم گٷلزييا قامبارباەۆا, اۋدارماشىلار ميرگٷل قالي مەن گاۋحار حالىق قاتىستى. اقىن ٶلەڭدەرٸنٸڭ كٶركەم اۋدارماسىن جاساۋ تانىمال بريتان اقىنى, پروفەسسور شون و'برايەنعا, ال قارا سٶزدەرٸن اۋدارۋ شوتلاندىق اقىن ەرٸ جازۋشى, پروفەسسور دجون بەرنسايدقا تاپسىرىلدى.
اباي شىعارمالارىن يسپان تٸلٸندە سٶيلەتۋگە سەرۆانتەس ينستيتۋتى قولداۋ كٶرسەتٸپ, جيناقتى دايىنداۋعا ەدەبي اۋدارماعا ماماندانعان «Visor» باسپاسى جاۋاپتى بولدى. اباي تۋىندىلارىن اۋدارۋمەن يسپانييانىڭ بەدەلدٸ اۋدارماشىسى مارييا سانچەس پيۋگ, گرانادا ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى ەنريكە توركەمادا, اۋدارماشىلار ميحايل چيليكوۆ پەن الەكساندرا شەۆەلەۆالار اتسالىستى.
جيناقتى فرانتسۋز تٸلٸنە اۋدارۋ, باسىپ شىعارۋ جەنە تاراتۋدى گاليمار (Editions Gallimard) اتتى فرانتسييانىڭ ەڭ ٸرٸ باسپا ٷيٸ ورىندايدى. يتاليان تٸلٸندەگٸ اۋدارما جيناقتى يتالييا ٸرٸ باسپالارىنىڭ بٸرٸ Gruppo Mondadori دايىنداپ تانىستىرادى.
ابايدى اراب ەلەمٸنە اراب مەملەكەتتەرٸ ليگاسىنىڭ بٸلٸم, عىلىم جەنە مەدەنيەت ۇيىمىنىڭ (ALECSO) باسپا ٷيٸ دايىنداپ, ۇسىنادى. اقىن تۋىندىلارىنىڭ جولما-جول اۋدارماسىن ەزٸرلەۋگە كاير ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ وقىتۋشىسى رەبيعا تٶلەباي, شىعىستانۋشى قۇرمانعازى سادىباەۆ, ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ شىعىستانۋ فاكۋلتەتٸنٸڭ دەكانى پالتورە يكتييار اتسالىستى. اباي ٶلەڭدەرٸنٸڭ ەدەبي رەداكتسيياسىن مىسىر ەدەبيەتشٸلەر وداعىنىڭ كٶرنەكتٸ ٶكٸلٸ, اقىن ساۋرات سەللام, لينگۆيستيكا جەنە فيلوسوفييا پروفەسسورى حالەد ەلسايەد جٷزەگە اسىردى.
اباي تۋىندىلارىن قىتاي تٸلٸندە قىتاي قازاقتارىنىڭ اراسىنان شىققان تانىمال جازۋشى, ەدەبيەتشٸ, قوعام قايراتكەرٸ, قحر مەملەكەتتٸك سىيلىعىنىڭ يەگەرٸ اقپار مەجيت سٶيلەتتٸ.
جيناقتى نەمٸس تٸلٸنە اۋدارۋ جەنە باسىپ تاراتۋعا Alles Druckbar باسپاسى قاتىسۋدا. قازاق تٸلٸنەن نەمٸس تٸلٸنە تٸكەلەي اۋدارما جاساعان اۋدارماشى ەلماعامبەت تٶرەحانوۆ پەن تاڭسۇلۋ راحىمباەۆالار. جيناقتىڭ ەدەبي رەداكتسيياسىن تانىمال نەمٸس جازۋشىسى, دراماتۋرگ اننا تسۋكەرمان ٷيلەستٸردٸ.
بۇل جوبا اياسىندا اباي جاپون تٸلٸنە العاش رەت اۋدارىلىپ وتىر. ول ٷشٸن قازاق جەنە جاپون ماماندارىنان تۇراتىن ارنايى توپ قۇرىلدى. اقىن شىعارمالارىنىڭ كٶركەم اۋدارماسىنا توكيو ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ شەت تٸلدەر پروفەسسورى ساكاي حيروكي, قازاق ەدەبيەتٸن زەرتتەۋشٸ ميكييا نيشيمۋرا, جاپون-قازاق سٶزدٸگٸن قۇراستىرۋشى, اۋدارماشى شيگەنوبۋ ماسۋدجيمالاپ قاتىستى. جيناق توكيوداعى حانادەنشا (株式会社花伝社) باسپاسىنان شىعادى.
اباي مۇراسىن تٷرٸك تٸلٸنە اۋدارۋ جۇمىسى تٷرٸك ەدەبيەتٸ قورىنىڭ باسپاسىنا (Türk Edebiyati Vakfi) تاپسىرىلدى. باسپا ٷيٸ اۋدارما جوباسىنا ەكرەم ايان, زافەر كيبار سەكٸلدٸ تەجٸريبەلٸ اۋدارماشىلار مەن يمدات اۆشار, باحتييار اسلان, ابدۋلۆاحاب كارا سىندى بەدەلدٸ عالىمدارىن تارتتى.
ابايدىڭ ورىس تٸلٸنە اۋدارىلعان العاشقى ٶلەڭدەرٸ XX عاسىردىڭ باسىندا-اق جارييالانعان ەدٸ. كەيٸن ورىس تٸلٸندەگٸ اباي جيناقتارى بٸرنەشە مەرتە اۋدارىلىپ باسىلدى. اقىننىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا ونىڭ ٶلەڭدەرٸ مەن قارا سٶزدەرٸن قايتا اۋدارۋعا تالپىنىس جاسالىپ, اۋدارماشى-اقىنداردان تۇراتىن ارنايى توپ تا قۇرىلدى. الايدا, قازاقستاندىق جەنە رەسەيلٸك ماماندار كەڭەسە وتىرىپ, جاڭا جيناققا اباي ٶلەڭدەرٸنٸڭ وسى ۋاقىتقا دەيٸن اۋدارىلعان ەڭ سەتتٸ نۇسقالارىن كٸرگٸزۋ تۋرالى ورتاق ۇيعارىمعا كەلدٸ. ورىس تٸلٸندەگٸ جيناقتىڭ قۇراستىرۋشىسى – باقىتجان قاناپييانوۆ. دەسەك تە, اقىننىڭ بٸرقاتار ٶلەڭدەرٸ مەن پوەمالارى, 45 قارا سٶزٸ ورىس تٸلٸنە جاڭادان اۋدارىلىپ قوسىلدى. 3 پوەما مەن بٸرقاتار ٶلەڭدٸ مەسكەۋلٸك اقىن ەرٸ اۋدارماشى ميحايل سينەلنيكوۆ اۋداردى. ال قارا سٶزدەردٸڭ ورىس تٸلٸندەگٸ جاڭا كٶركەم اۋدارماسىن جاساۋعا رەسەيلٸك جازۋشى ەرٸ اۋدارماشى اناتوليي كيم قاتىستى. ول بۇعان دەيٸن مۇحتار ەۋەزوۆتٸڭ «اباي جولىن», سونداي-اق ەبدٸجەمٸل نۇرپەيٸسوۆ پەن ەبٸش كەكٸلباەۆ شىعارمالارىن ورىس تٸلٸندە سٶيلەتكەن, قازاق ەدەبيەتٸمەن جەنە مەدەنيەتٸمەن جاقسى تانىس مامان. جولما-جول اۋدارماعا اقىن, دراماتۋرگ مادينا وماروۆا, ابايتانۋشى گٷلزييا قامبارباەۆا, رەداكتور ەلييا ناگورنيۋك قاتىستى. ابايدىڭ ورىس تٸلٸندەگٸ جاڭا جيناعىن ەزٸرلەۋ جۇمىسىن ٷيلەستٸرۋگە م.لومونوسوۆ اتىنداعى مەسكەۋ مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ باسپا ٷيٸ جاۋاپتى.
جيناقتىڭ بارلىق تٸلدەگٸ فورماتى مەن مۇقاباسى بٸردەي بولماق. مۇقابا سۋرەتٸنٸڭ اۆتورى – تانىمال سۋرەتشٸ دەۋرەن قاستەەۆ (ەبٸلحان قاستەەۆتٸڭ نەمەرەسٸ).
ەر تٸلدەگٸ جيناقتىڭ تارالىمى – 3 مىڭ دانادان. تارالىم وسى تٸلدەردە سٶيلەيتٸن جٷزدەن اسا ەلدٸڭ ٸرٸ كٸتاپحانالارى مەن ەدەبي جەنە عىلىمي ورتالىقتارىنا جەتكٸزٸلەدٸ.
بۇل جوبا اياسىندا العاش رەت اباي شىعارمالارى اعىلشىن, اراب, تٷرٸك, قىتاي, نەمٸس جەنە جاپون تٸلدەرٸنە قازاق تٸلٸنەن تٸكەلەي اۋدارىلدى. تەك يسپان, يتاليان, فرانتسۋز تٸلدەرٸنە ەلٸ دە ورىس تٸلٸ ارقىلى جول سالۋعا تۋرا كەلدٸ. ابايدىڭ شەت تٸلدەگٸ اۋدارمالارىنىڭ دەنٸ كەڭەس دەۋٸرٸندە جاسالعان, ياعني ول اۋدارمالار ەركٸن جاسالدى دەۋگە بولمايدى. بەرتٸندەگٸ اۋدارما جوبالارى اياسىندا جەكەلەگەن ٶلەڭدەر نەمەسە قارا سٶزدەر بٶلەك اۋدارىلدى. سوندىقتان بۇل اۋدارما اياسىندا اباي اۋدارماسىنداعى بارلىق مەسەلەلەر جان-جاقتى قامتىلدى.
ابايدىڭ 175 جىلدىعىنا وراي اقىن شىعارمالارىن 10 تٸلگە اۋدارۋعا ٷلەس قوسقان بٸرقاتار اۋدارماشى ماماندار قر پرەزيدەنتٸنٸڭ جارلىعىمەن 2-دەرەجەلٸ «دوستىق» وردەنٸمەن ماراپاتتالدى.
اتاپ ايتساق, كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتٸ باسپاسى تاراپىنان ابايدى اۋدارۋ جۇمىسىنا جەتەكشٸلٸك ەتكەن, اتالمىش باسپا باسشىلارىنىڭ بٸرٸ دجەين مانن حانىم, اباي ٶلەڭدەرٸ مەن سٶزدەرٸن قىتاي تٸلٸنە جەكە دارا اۋدارعان اقپار مەجيت مىرزا, يسپانييا كورولدٸك ەۋلەتٸنٸڭ اۋدارماشىسى, ابايدى يسپان تٸلٸندە سٶيلەتكەن مارييا سانچەس حانىم, سونداي-اق ابايدى تٷرٸك تٸلٸنە اۋدارۋعا ايرىقشا ٷلەس قوسقان زافەر كيبار مىرزا جەنە اباي جيناعىنىڭ اراب تٸلٸندەگٸ نۇسقاسىن دايىنداۋعا ٶلشەۋسٸز ٷلەس قوسقان حالەد ەلسايەد مىرزا قازاقستاننىڭ شەتەل ازاماتتارىنا بەرەتٸن ەڭ جوعارى سىيلىعى – ەكٸنشٸ دەرەجەلٸ دوستىق وردەندەرٸمەن ماراپاتتالدى.
جوبا قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنٸڭ تاپسىرىسى بويىنشا «ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسى» قوعامدىق قورىنىڭ ٷيلەستٸرۋٸمەن جٷزەگە اسۋدا.
