Foto:Artem Chýrsinov, arhiv
Memleket halyq aldyndaǵy óziniń barlyq áleýmettik mindettemelerin oryndaidy. Búgingi tańda memlekettik biýdjet qarajatynyń 50%-dan astamy azamattardy memlekettik qoldaýǵa jumsalady, dep habarlaidy Ult.kz BAQ.KZ-ke silteme jasap.
Áleýmettik qoldaý
Ótken jyly azamattardyń áleýmettik osal toptaryn áleýmettik qoldaýǵa respýblikalyq biýdjetten ǵana 5,4 trln teńge qarajat bólindi.
Biyl ol 6 trln teńgeden asty. Áleýmettik qoldaý shamamen 5 mln adamǵa nemese árbir tórtinshi qazaqstandyqqa kórsetiledi dep kútilýde.
Olardyń ishinde 2,5 mln astam zeinetker, shamamen 1 mln múgedektigi bar adamdar, 500 myńnan astam balalary bar otbasy jáne azamattardyń basqa da sanattary.
Bul rette áleýmettik tólemderdiń satyp alý qunyn qamtamasyz etý úshin járdemaqylardyń barlyq túrleriniń mólsheri infliatsiia deńgeiine ulǵaityldy, al ortaq zeinetaqynyń – infliatsiia deńgeiinen asyp túsýi +2 paiyz.
Jergilikti jerlerde ómirlik qiyn jaǵdaida júrgen tulǵalarǵa ataýly áleýmettik kómek bólýge erekshe nazar aýdarylady.
Ótken jyly jergilikti biýdjetten ataýly áleýmettik kómek kórsetýge 39,5 mlrd teńge bólingen bolsa, biyl óńirlerde ómir súrý qunynyń aýytqýy múmkin bolǵan jaǵdaida azamattarǵa qoldaýdy kúsheitýge bólingen qarajat sany 132 mlrd teńgeden asty.
Jergilikti atqarýshy organdar turǵyn úi kómegi retinde bólinetin qarajat kólemin 2,6 mlrd teńgege deiin ulǵaitty, onda kommýnaldyq qyzmetterdiń jekelegen túrleriniń tarifterine qatysty ózgerister qarastyrylǵan.
Sonymen qatar, jergilikti máslihattardyń sheshimi boiynsha, jergilikti biýdjetterde azamattardyń jekelegen sanattaryna áleýmettik qoldaý kórsetýge 75 mlrd teńgeden astam qarajat kózdelgen. Bul sanattardy JAO ózderi anyqtaidy (áleýmettik mańyzdy aýrýlary bar adamdar, jalǵyzbasty azamattar, tabiǵi apattardan zardap shekkender jáne t.b.).
Sondai-aq, 2025 jyly jumyspen qamtýǵa járdemdesýdiń belsendi sharalaryn júzege asyrýǵa 211,8 mlrd teńge qarastyrylǵan. Bul qarajat 218,7 myń jumyssyz azamatty jumyspen qamtýǵa járdemdesýge baǵyttalady.
Balalardy qoldaý
Biylǵy oqý jylynda 1,7 millionnan astam bala tegin tamaqpen qamtamasyz etiledi, bul maqsatqa jumsalatyn shyǵyn 192 mlrd teńgeden asady.
Memleket mektepke deiingi jáne mekteptik bilim berý úshin 5,3 trln teńge baǵyttaidy.
Mektep jasyna deiingi balalar men mektep oqýshylaryna arnalǵan jan basyna shaqqandaǵy normativter memlekettik mekemelerge ǵana emes, bilim berý qyzmetin kórsetetin jeke uiymdarǵa da beriledi.
Ótken jyly Taraz, Shymkent, Túrkistan jáne Oral qalalaryndaǵy mektepke deiingi uiymdarda vaýcherlik qarjylandyrýdy engizýdiń arqasynda JAO balabaqshalardaǵy kezekti rettep, buryn kezekte turǵan balalardy tolyǵymen ornalastyrdy. Biyl bul jumys el kóleminde júrgiziledi.
Azamattardy kórsetiletin memlekettik qoldaý túrleri týraly aqparattandyrý, osy kómekti ýaqytyly alý jáne onyń berilýine ózdiginen monitoring júrgizý maqsatynda balalarǵa tegin tamaq pen azamattarǵa tegin dári-dármekterdi alý úshin Áleýmettik ámiiandy engizý bastaldy.
Tek ótken jyldyń tórt aiynda ǵana Áleýmettik ámiiandy paidalana otyryp, 1,7 mln retsept boiynsha tegin dári-dármek berildi. Biyl osy quraldy qoldana otyryp kórsetiletin kómek túrleri keńeitiledi.
Stýdentterdi qoldaý
JOO men TjKB stýdentteriniń stipendiialary bir deńgeige jetti deýge bolady. Biylǵy jyly stýdentterdiń ortasha stipendiiasy 52 myń teńgeni quraidy (pedagogikalyq jáne meditsinalyq baǵyttar boiynsha – 84 myń teńge), magistranttardiki – 117 myń teńge, doktoranttardiki – 262 myń teńge.
Osy maqsattarǵa 2025 jylǵa arnalǵan memlekettik biýdjetten JOO stýdentterine shamamen 150 mlrd teńge, al kolledj stýdentterine 85 mlrd teńge bólinedi.
Barlyq stýdentterdi jataqhanamen qamtamasyz etý úshin 40 jataqhana salynyp, olarda 11 myńnan astam oryn daiyndaldy.
Áleýmettik osal otbasylardan shyqqan qalalyq emes stýdentterge («ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan jetimder», «múgedekter, bala kúninen múgedekter, múgedek balalar») jataqhanada turý úshin 29 AEK (100 050 teńge) kóleminde ótemaqy qarastyrylǵan.
Ótken jyly mundai quqyqty 3,9 myń JOO stýdenti paidalandy. Aǵymdaǵy jyly bul maqsattarǵa shamamen 400 mln teńge baǵyttalady.
Meditsinalyq qoldaý
Meditsinalyq kómek kórsetý jáne dári-dármekpen qamtamasyz etýge arnalǵan shyǵyndar 2,8 trln teńgeden asyp tústi, onyń 1,6 trln teńgesi kepildendirilgen kómekke bólindi. Ótken jyly emhanalarǵa 100 mln-nan astam júginý, al statsionarlarda 2,7 mln-nan astam adam em aldy.
Memleket jyl saiyn 20 mln-nan astam turǵynǵa kepildendirilgen bazalyq meditsinalyq kómek, 2,5 mln adamǵa tegin dári-dármek jáne árbir qazaqstandyqqa 552 mlrd teńge kóleminde jan basyna shaqqandaǵy normativ boiynsha alǵashqy jáne ambýlatoriialyq meditsinalyq kómek kórsetýdi qamtamasyz etýge qarajat bóledi.
Baspana máselesinde qoldaý
Ótken jyly 18,96 mln sharshy metr turǵyn úi nemese 172 myńnan astam turǵyn úi salyndy. Bul el táýelsizdigi jyldaryndaǵy turǵyn úi qurylysynyń rekordtyq kórsetkishi.
Ótken jyly áleýmettik osal sanattaǵy azamattarǵa arnalǵan 20 myńnan astam páter satyp alyndy, 13 myń azamat óz baspanasyna ie boldy, al 10,4 myń azamatqa jalǵa alý tóleminiń bir bóligin sýbsidiialaý úshin turǵyn úi tólemderi taǵaiyndaldy.
«Naýryz» jáne «Otaý» memlekettik baǵdarlamalary aiasynda 10 myńǵa jýyq adam turǵyn úi jaǵdaiyn jaqsartty.
Jalpy 64 myń otbasyny qoldaýǵa 1 trln teńge bólindi.
