Elektrondy úkimet portalynda Almaty aglomeratsiiasyn aýmaqtyq damytýdyń óńiraralyq shemasy jaily jańa qujat jariialandy, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Bul qujatta Eńbekshiqazaq, Jambyl, Ile, Qarasai, Talǵar aýdany, Qapshaǵai qalalyq ákimshiligi kiretin Almaty aglomeratsiiasyna túsinik beriledi.
Jalpy, Almaty aglomeratsiiasynyń aýmaǵynda 5 qala jáne 5 aýdannyń 183 aýyldyq eldi mekeni ornalasqan. Qarasai jáne Talǵar aýdandarynyń aýmaqtary aglomeratsiia quramyna tolyǵymen kirdi.
2025 jylǵa qarai aglomeratsiialyq bailanysty damytý aimaqtarynda halyq sanynyń 3234 myńǵa deiin nemese 16,2% (450,7 myń adamǵa) ósedi dep boljanyp otyr. Sonyń ishinde qala halqy 17,3% (nemese 345,5 myń adam), aýyl halqy 13,3%-ǵa (105,2 myń adam) artady. Halyq qurylymyndaǵy qala turǵyndarynyń úles salmaǵy shamaly artady. Osylaisha, 2025 jylǵa qarai qalalyq jerlerde - 2339,3 myń adam, aýyldyq jerlerde – 894,7 myń adam turady.
2035 jylǵa qarai Almaty aglomeratsiiasy halqynyń sany bastapqy jylmen salystyrǵanda 35,6% nemese 991,7 myń adamǵa artady.
Jobalaýdyń boljamdy merzimine qarai (2050 jyl) Almaty aglomeratsiiasynda 4530,8 myń adam nemese búkil respýblika halqynyń 24,5%-y turatyn bolady. Atap aitqanda, qalalyq jerlerde 3351,9 myń adam, al aýyldyq jerlerde – 1178, 9 myń adam turatyn bolady. Almaty aglomeratsiiasy halqynyń barlyq sanynyń ósý qarqyny 2050 jylǵa qarai 62,8%-ǵa jetedi. Almaty aglomeratsiiasynyń qarqyndy aglomeratsiialyq protsesteri aimaǵyna - 148 eldi meken, belsendi aimaqqa - 31 eldi meken, al álsiz aglomeratsiialyq protsester aimaǵyna 10 eldi meken kirip tur.
«Almaty aglomeratsiiasy halqy sanynyń artýy tabiǵi jáne migratsiialyq ósimge bailanysty. Halyqtyń kóshi-qon aǵyny artqan jáne tabiǵi ósimi jalǵasqan jaǵdaida, Almaty qalasy halyq sanynyń ósý qarqyny boiynsha kóshbasshylar qatarynda qala beredi. Áleýmettik, injenerlik, kóliktik infraqurylymnyń, aýmaqtyń ekologiialyq jaǵdaiy men eńbek naryǵynyń múmkindikterin eskermesten eldiń basqa óńirlerinen halyqtyń aǵylýy júiesiz sipatqa ie bolady. Osyǵan bailanysty qazirgi ýaqytta Almaty qalasynyń basty problemasy halyq tyǵyzdyǵy bolmaq» delingen qujatta.
Almaty qalasynyń aýmaqtyq ósýin retteý úshin mynadai baǵyttar usynylady:
1) soltústik baǵytta:
Qapshaǵai qalasynyń bazasynda kontrmagnit qala jáne onyń Almaty qalasyna áleýetti baǵdarlanǵan halyqtyń mańyzdy bóligin «keiin tartýǵa» qabiletti aýmaqtyq resýrstaryn qurý kózdelgen. Óitkeni, soltústikke qarai jyljyǵanda seismikalyq qaýip azaiady. Sebebi, Qapshaǵai qalasy mańyndaǵy aýmaqtyń seismikalyq qaýpi Almaty qalasyna qaraǵanda 2 balǵa tómen.
Sondai-aq, taýdan qashyqtaý shamasyna qarai aýmaq aýasynyń jeldetilýiniń jaqsarýy, sý resýrstarynyń qory (jerústi, jerasty), Qapshaǵai sý qoimasyna irgeles aýdandarda qundy aýyl sharýashylyq jáne qoryq aýmaqtarynyń bolmaýy, halyqtyń sý jaǵasyndaǵy demalysyn uiymdastyrý úshin jaǵdaidyń jaqsarýy taǵy bar.
G-4 City tórt seriktes qala qurylysynyń jobalaryn iske asyrýdy iteratsiialyq tásil negizinde júzege asyrý kerek. Birinshi kezeńde infraqurylymǵa salynǵan qarajatty eskere otyryp, Gate City qalasyn salý usynylady. Jobany iske asyrǵan jaǵdaida Gate City qalasynyń halyq sany 2035 jylǵa qarai 60 myń adamdy quraidy.
2050 jylǵa qarai óńirde qalyptasqan áleýmettik-ekonomikalyq jáne ekologiialyq jaǵdaiǵa bailanysty qurylǵan qonystar negizinde qalǵan seriktes qalalardy salýdyń oryndylyǵyn qarastyrý qajet. Bul rette jańa seriktes qalalardyń qurylysy Almaty qalasynyń azyq-túlik beldeýin damytý qajettigin eskere otyryp, qundy aýyl sharýashylyǵy alqaptarynyń qysqarýyna, sondai-aq ekologiialyq jai-kúiiniń nasharlaýyna jáne infraqurylymǵa júktemelerdiń ulǵaiýyna ákep soqpaýy kerek.
Áleýmettik-ekonomikalyq jáne ekologiialyq sipattamalardy eskere otyryp, Jańa Ile qalasyn salýdyń oryndy ekenin 2050 jylǵa qarai qaraý qajet;
Áleýmettik-ekonomikalyq jáne ekologiialyq sipattamalardy eskere otyryp, Jańa Ile qalasyn salýdyń oryndy ekenin 2050 jylǵa qarai qaraý qajet;
2) ońtústik baǵytta:
rekreatsiialyq maqsattaǵylaryn qospaǵanda, qurylystyń barlyq túrlerin shekteý;
3) shyǵys jáne batys baǵyttarda:
batysta - Uzynaǵash aýylynyń bazasynda Almaty qalasynyń kontrmagnitin qalyptastyrý, kóliktik-logistikalyq fýnktsiialardy jáne aýyl sharýashylyǵy ónimin qaita óńdeýdi damytý kózdelgen,
shyǵysta – aglomeratsiianyń yqpal etetin aimaǵynda ornalasqan Shelek aýylyn áleýetti kontrmagnit qalaǵa ainaldyrý kerek.
Qaskeleń, Talǵar seriktes qalalaryn, Ótegen batyr aýylyn kólik-logistikalyq fýnktsiialar jáne aýyl sharýashylyǵy ónimin qaita óńdeý ortalyǵy etýge jáne Jetigen aýylyn kólik-logistikalyq ortalyqqa ainaldyrý, Túrgen men Esik qalalaryn rekreatsiia, týrizm jáne aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaita óńdeý ortalyǵy retinde damytý kerek.
Usynylyp otyrǵan sharalar ózek-qalaǵa kóshi-qon aǵynyn retteýge yqpal etedi. Kontrmagnit qalalar halyqtyń kóshi-qon aǵynyn ózine tartady.
Qujat 13 jeltoqsanǵa deiin talqylaýda bolmaq.
