ەلەكتروندى ٷكٸمەت پورتالىندا الماتى اگلومەراتسيياسىن اۋماقتىق دامىتۋدىڭ ٶڭٸرارالىق سحەماسى جايلى جاڭا قۇجات جارييالاندى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
بۇل قۇجاتتا ەڭبەكشٸقازاق, جامبىل, ٸلە, قاراساي, تالعار اۋدانى, قاپشاعاي قالالىق ەكٸمشٸلٸگٸ كٸرەتٸن الماتى اگلومەراتسيياسىنا تٷسٸنٸك بەرٸلەدٸ.
جالپى, الماتى اگلومەراتسيياسىنىڭ اۋماعىندا 5 قالا جەنە 5 اۋداننىڭ 183 اۋىلدىق ەلدٸ مەكەنٸ ورنالاسقان. قاراساي جەنە تالعار اۋداندارىنىڭ اۋماقتارى اگلومەراتسييا قۇرامىنا تولىعىمەن كٸردٸ.
2025 جىلعا قاراي اگلومەراتسييالىق بايلانىستى دامىتۋ ايماقتارىندا حالىق سانىنىڭ 3234 مىڭعا دەيٸن نەمەسە 16,2% (450,7 مىڭ ادامعا) ٶسەدٸ دەپ بولجانىپ وتىر. سونىڭ ٸشٸندە قالا حالقى 17,3% (نەمەسە 345,5 مىڭ ادام), اۋىل حالقى 13,3%-عا (105,2 مىڭ ادام) ارتادى. حالىق قۇرىلىمىنداعى قالا تۇرعىندارىنىڭ ٷلەس سالماعى شامالى ارتادى. وسىلايشا, 2025 جىلعا قاراي قالالىق جەرلەردە - 2339,3 مىڭ ادام, اۋىلدىق جەرلەردە – 894,7 مىڭ ادام تۇرادى.
2035 جىلعا قاراي الماتى اگلومەراتسيياسى حالقىنىڭ سانى باستاپقى جىلمەن سالىستىرعاندا 35,6% نەمەسە 991,7 مىڭ ادامعا ارتادى.
جوبالاۋدىڭ بولجامدى مەرزٸمٸنە قاراي (2050 جىل) الماتى اگلومەراتسيياسىندا 4530,8 مىڭ ادام نەمەسە بٷكٸل رەسپۋبليكا حالقىنىڭ 24,5%-ى تۇراتىن بولادى. اتاپ ايتقاندا, قالالىق جەرلەردە 3351,9 مىڭ ادام, ال اۋىلدىق جەرلەردە – 1178, 9 مىڭ ادام تۇراتىن بولادى. الماتى اگلومەراتسيياسى حالقىنىڭ بارلىق سانىنىڭ ٶسۋ قارقىنى 2050 جىلعا قاراي 62,8%-عا جەتەدٸ. الماتى اگلومەراتسيياسىنىڭ قارقىندى اگلومەراتسييالىق پروتسەستەرٸ ايماعىنا - 148 ەلدٸ مەكەن, بەلسەندٸ ايماققا - 31 ەلدٸ مەكەن, ال ەلسٸز اگلومەراتسييالىق پروتسەستەر ايماعىنا 10 ەلدٸ مەكەن كٸرٸپ تۇر.
«الماتى اگلومەراتسيياسى حالقى سانىنىڭ ارتۋى تابيعي جەنە ميگراتسييالىق ٶسٸمگە بايلانىستى. حالىقتىڭ كٶشٸ-قون اعىنى ارتقان جەنە تابيعي ٶسٸمٸ جالعاسقان جاعدايدا, الماتى قالاسى حالىق سانىنىڭ ٶسۋ قارقىنى بويىنشا كٶشباسشىلار قاتارىندا قالا بەرەدٸ. ەلەۋمەتتٸك, ينجەنەرلٸك, كٶلٸكتٸك ينفراقۇرىلىمنىڭ, اۋماقتىڭ ەكولوگييالىق جاعدايى مەن ەڭبەك نارىعىنىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن ەسكەرمەستەن ەلدٸڭ باسقا ٶڭٸرلەرٸنەن حالىقتىڭ اعىلۋى جٷيەسٸز سيپاتقا يە بولادى. وسىعان بايلانىستى قازٸرگٸ ۋاقىتتا الماتى قالاسىنىڭ باستى پروبلەماسى حالىق تىعىزدىعى بولماق» دەلٸنگەن قۇجاتتا.
الماتى قالاسىنىڭ اۋماقتىق ٶسۋٸن رەتتەۋ ٷشٸن مىناداي باعىتتار ۇسىنىلادى:
1) سولتٷستٸك باعىتتا:
قاپشاعاي قالاسىنىڭ بازاسىندا كونترماگنيت قالا جەنە ونىڭ الماتى قالاسىنا ەلەۋەتتٸ باعدارلانعان حالىقتىڭ ماڭىزدى بٶلٸگٸن «كەيٸن تارتۋعا» قابٸلەتتٸ اۋماقتىق رەسۋرستارىن قۇرۋ كٶزدەلگەن. ٶيتكەنٸ, سولتٷستٸككە قاراي جىلجىعاندا سەيسميكالىق قاۋٸپ ازايادى. سەبەبٸ, قاپشاعاي قالاسى ماڭىنداعى اۋماقتىڭ سەيسميكالىق قاۋپٸ الماتى قالاسىنا قاراعاندا 2 بالعا تٶمەن.
سونداي-اق, تاۋدان قاشىقتاۋ شاماسىنا قاراي اۋماق اۋاسىنىڭ جەلدەتٸلۋٸنٸڭ جاقسارۋى, سۋ رەسۋرستارىنىڭ قورى (جەرٷستٸ, جەراستى), قاپشاعاي سۋ قويماسىنا ٸرگەلەس اۋدانداردا قۇندى اۋىل شارۋاشىلىق جەنە قورىق اۋماقتارىنىڭ بولماۋى, حالىقتىڭ سۋ جاعاسىنداعى دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋ ٷشٸن جاعدايدىڭ جاقسارۋى تاعى بار.
G-4 City تٶرت سەرٸكتەس قالا قۇرىلىسىنىڭ جوبالارىن ٸسكە اسىرۋدى يتەراتسييالىق تەسٸل نەگٸزٸندە جٷزەگە اسىرۋ كەرەك. بٸرٸنشٸ كەزەڭدە ينفراقۇرىلىمعا سالىنعان قاراجاتتى ەسكەرە وتىرىپ, Gate City قالاسىن سالۋ ۇسىنىلادى. جوبانى ٸسكە اسىرعان جاعدايدا Gate City قالاسىنىڭ حالىق سانى 2035 جىلعا قاراي 60 مىڭ ادامدى قۇرايدى.
2050 جىلعا قاراي ٶڭٸردە قالىپتاسقان ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جەنە ەكولوگييالىق جاعدايعا بايلانىستى قۇرىلعان قونىستار نەگٸزٸندە قالعان سەرٸكتەس قالالاردى سالۋدىڭ ورىندىلىعىن قاراستىرۋ قاجەت. بۇل رەتتە جاڭا سەرٸكتەس قالالاردىڭ قۇرىلىسى الماتى قالاسىنىڭ ازىق-تٷلٸك بەلدەۋٸن دامىتۋ قاجەتتٸگٸن ەسكەرە وتىرىپ, قۇندى اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىنىڭ قىسقارۋىنا, سونداي-اق ەكولوگييالىق جاي-كٷيٸنٸڭ ناشارلاۋىنا جەنە ينفراقۇرىلىمعا جٷكتەمەلەردٸڭ ۇلعايۋىنا ەكەپ سوقپاۋى كەرەك.
ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جەنە ەكولوگييالىق سيپاتتامالاردى ەسكەرە وتىرىپ, جاڭا ٸلە قالاسىن سالۋدىڭ ورىندى ەكەنٸن 2050 جىلعا قاراي قاراۋ قاجەت;
ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جەنە ەكولوگييالىق سيپاتتامالاردى ەسكەرە وتىرىپ, جاڭا ٸلە قالاسىن سالۋدىڭ ورىندى ەكەنٸن 2050 جىلعا قاراي قاراۋ قاجەت;
2) وڭتٷستٸك باعىتتا:
رەكرەاتسييالىق ماقساتتاعىلارىن قوسپاعاندا, قۇرىلىستىڭ بارلىق تٷرلەرٸن شەكتەۋ;
3) شىعىس جەنە باتىس باعىتتاردا:
باتىستا - ۇزىناعاش اۋىلىنىڭ بازاسىندا الماتى قالاسىنىڭ كونترماگنيتٸن قالىپتاستىرۋ, كٶلٸكتٸك-لوگيستيكالىق فۋنكتسييالاردى جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸن قايتا ٶڭدەۋدٸ دامىتۋ كٶزدەلگەن,
شىعىستا – اگلومەراتسييانىڭ ىقپال ەتەتٸن ايماعىندا ورنالاسقان شەلەك اۋىلىن ەلەۋەتتٸ كونترماگنيت قالاعا اينالدىرۋ كەرەك.
قاسكەلەڭ, تالعار سەرٸكتەس قالالارىن, ٶتەگەن باتىر اۋىلىن كٶلٸك-لوگيستيكالىق فۋنكتسييالار جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸن قايتا ٶڭدەۋ ورتالىعى ەتۋگە جەنە جەتٸگەن اۋىلىن كٶلٸك-لوگيستيكالىق ورتالىققا اينالدىرۋ, تٷرگەن مەن ەسٸك قالالارىن رەكرەاتسييا, تۋريزم جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن قايتا ٶڭدەۋ ورتالىعى رەتٸندە دامىتۋ كەرەك.
ۇسىنىلىپ وتىرعان شارالار ٶزەك-قالاعا كٶشٸ-قون اعىنىن رەتتەۋگە ىقپال ەتەدٸ. كونترماگنيت قالالار حالىقتىڭ كٶشٸ-قون اعىنىن ٶزٸنە تارتادى.
قۇجات 13 جەلتوقسانعا دەيٸن تالقىلاۋدا بولماق.
